REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dożywotni przepadek prawa jazdy nietrzeźwego kierowcy. Rzecznik przystąpił do sprawy w TK

Oprac. Paulina Karpińska
sprawiedliwość temida sądy pokoju sądownictwo praworządność
sprawiedliwość temida sądy pokoju sądownictwo praworządność
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Kierowca prowadzący pojazd w stanie nietrzeźwości dożywotnio traci prawo jazdy, m.in. jeśli już był wcześniej skazany za tego typu przestępstwo. Obywatel złożył skargę konstytucyjną, wnosząc o uznanie tego przepisu za niekonstytucyjny. Obligatoryjność orzekania takiego zakazu nadmiernie ogranicza władzę sędziego. Dlaczego Rzecznik Praw Obywatelskich przystąpił do postępowania Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie.

Skarga konstytucyjna

Sąd Rejonowy uznał obywatela za winnego prowadzenia auta w stanie nietrzeźwości, a był już wcześniej za to skazany.  Dlatego, zgodnie z przepisami, orzekł wobec niego dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. 

REKLAMA

Obywatel złożył skargę konstytucyjną. Wniósł o uznanie art. 42 § 3 Kodeksu karnego za niezgodny z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 173 Konstytucji.

W ocenie skarżącego istotą niezgodności zaskarżonego przepisu z normami konstytucyjnymi jest naruszenie prawa do sądu poprzez ukształtowanie sankcji w normie materialnoprawnej stanowiącej przedmiot kontroli jako bezwzględnie oznaczonej, a zatem takiej, która — poprzez wkroczenie władzy ustawodawczej w tzw. minimum wyłączności kompetencji zastrzeżonych dla judykatury — unicestwia istotę prawa do sądu.

Co mówi prawo 

REKLAMA

Zgodnie z art. 42 § 3 k.k., sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 lub jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 173, którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2 lub w art. 355 § 2 był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. 

Art. 178 Kk stanowi, że kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Według art. 178a § 4, jeżeli kierowca prowadzący auto w stanie nietrzeźwości był już wcześniej prawomocnie skazany za taki czyn, podlega karze od 3 miesięcy do lat 5 pozbawienia wolności.

Art.  173 Kk przewiduje karę pozbawienia wolności od roku do lat 10 dla tego, kto sprowadza katastrofę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym zagrażającą życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach.

Zgodnie z art.  177  § 2 Kk jeżeli następstwem wypadku komunikacyjnego jest śmierć innej osoby albo ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Wniosek RPO  

Rzecznik przystąpił do postępowania TK ze skargi konstytucyjnej. 

Wniósł o stwierdzenie, że:  art. 42 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 — Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.,) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Argumentacja RPO 

REKLAMA

Zaskarżony przepis uniemożliwia sądowi de facto dokonanie wyboru w zakresie przesłanek wyznaczających zakres zastosowania normy prawnej. Zakres ten ma charakter względnie obligatoryjny i ograniczony został m. in. do przypisania odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. A fragment „chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami” jest niejasny i niewystarczająco precyzyjny.

Uniemożliwia też dokonanie wyboru w zakresie konsekwencji zastosowania reakcji karnej. Zarówno bowiem co do zakresu materialnego -  treści środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych - jak i zakresu formalnego - czyli okresu zastosowania środka karnego (dożywotnio) - sąd jest związany art. 42 § 3 k.k.

Taki stan rzeczy stanowi zaprzeczenie istoty konstytucyjności normy. Uniemożliwia bowiem realizację standardu orzekania opartego na zasadzie swobodnego uznania sędziowskiego w ramach ustawy, zasadzie indywidualizacji prawnokarnej reakcji wobec sprawcy, zasadzie oznaczoności kary oraz wyjątków jej zastosowania, zasadzie humanitaryzmu oraz zasadzie równości wobec prawa.

Obligatoryjność orzekania nadmiernie ogranicza dyskrecjonalną władzę sędziego, skutkując automatyzmem wymiaru tego środka karnego. Już w toku prac sejmowych wskazywano, że jest to istotne ograniczenie konstytucyjnej kompetencji sądu do sprawowania wymiaru sprawiedliwości i skutkuje nałożeniem sankcji o charakterze bezwzględnie oznaczonym.

Wyłącza to możliwość indywidualizacji sankcji karnej, która szczególnie w przypadku przestępstw drogowych (ze swej natury – nieumyślnych), ma bardzo istotne znaczenie. Często istotne jest  ustalenie przyczynienia się pokrzywdzonego oraz szczególnych okoliczności, które mogą znacznie zmniejszać winę sprawcy. Takie rozwiązanie jest sprzeczne z prawem każdego człowieka do sprawiedliwego osądzenia jego sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji), którego jedną z gwarancji jest zasada niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji), w takich uwarunkowaniach wyłączona z orzekania o środku karnym. 

Na mocy tego przepisu, sądy zostały pozbawione możliwości wymierzania środka karnego, który odpowiadałby charakterowi i okolicznościom czynu oraz właściwościom osobistym sprawcy.

Według art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do odpowiedniego ukształtowania postępowania sądowego jest prawem do „sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki”.

Realizacja prawa do sądu wymaga, by sąd charakteryzował się cechami wskazanymi w Konstytucji. Niespełnienie tych cech oznacza, że nawet jeśli ustawa nazwie jakiś organ państwa „sądem”, nie będzie on sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Ustrój sądów obejmuje: niezależność sądów, niezawisłość sędziów oraz ich bezstronność. Niezależność oznacza brak wpływu organów władzy wykonawczej i ustawodawczej na proces orzekania, niezawisłość dotyczy zarówno aspektu wewnętrznego (własne poczucie sędziego, że kieruje się on wyłącznie prawem oraz własnym sumieniem), jak i zewnętrznego (stworzenie warunków orzekania, w których zewnętrzny obserwator ma przekonanie o niezawisłości i bezstronności sędziego). Brak realizacji elementu niezależności oznacza naruszenie prawa do sądu.

Konstrukcja zaskarżonego przepisu powoduje, że władza ustawodawcza nadmiernie ogranicza dyskrecjonalną władzę sędziego, zmuszając go do automatycznego wymiaru tego środka karnego. Standard niezależności wymagany przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nie zostaje zatem zachowany.

Jednym ze skutków orzeczenia dożywotniego odebrania prawa jazdy  jest wyłączenie możliwości zatarcia skazania. Prowadzi to do niespójności Kodeksu karnego, który przewiduje zatarcie skazania nawet w przypadku najcięższych umyślnych zbrodni. W efekcie zachwiana jest spójność prawa.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/15
    Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
    od 1 stycznia i od 1 lipca
    od 1 stycznia i od 1 czerwca
    od 1 lutego i od 1 lipca
    Następne
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Grabiec: uporządkowanie sytuacji prawnej w Polsce celem projektu uchwały ws. TK

    Celem projektu uchwały ws. Trybunału Konstytucyjnego jest uporządkowanie sytuacji prawnej w Polsce. Dziś nie mamy TK, ten organ nie spełnia konstytucyjnych reguł - powiedział w poniedziałek szef Kancelarii Premiera Jan Grabiec.

    381,78 zł czy 387,00 zł składki zdrowotnej zapłacą od 1 lipca przedsiębiorcy? Czy składka wzrośnie razem z minimalnym wynagrodzeniem?

    Minimalna składka zdrowotna jest ustalana na rok składkowy trwający od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego. Jednak jej wysokość jest uzależniona od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Czy to oznacza, że od 1 lipca wzrośnie razem z nim?

    Jak wyliczyć, kiedy skończy się okres wypowiedzenia? W prawie pracy obowiązują szczególne reguły. Sprawdź jakie [WYLICZENIA]

    Rozumienie niektórych słów na gruncie prawnym bywa inne, niż potoczne. To bywa mylące dla osób, które muszą stosować przepisy w praktyce. Tak jest np. w przypadku wyliczania okresów wypowiedzenia, gdy miesiąc nie zawsze jest równy miesiącowi kalendarzowemu.

    W marcu 2024 r. przypada 168 godzin pracy i 21 dni roboczych. Niektórzy będą mieli szansę na dłuższy wypoczynek. Sprawdź, czy ty też.

    W marcu 2024 r. pracownicy będą musieli przepracować 168 godzin. Jednak na przełomie marca i kwietnia będą mieli szansę na przedłużenie wypoczynku.

    REKLAMA

    Jak przetrwać rozwód z narcyzem – 8 praktycznych wskazówek

    Rozwód z narcyzem to nie tylko prawne, ale i emocjonalne wyzwanie. Zerwanie więzów z osobą z narcystycznym zaburzeniem osobowości prowadzi do wzmożenia konfliktu. Oto 8 praktycznych wskazówek od psychologa, które pomagają przetrwać rozwód z narcyzem, a może nawet pomagają go wygrać.

    Podwyżka o 375 zł dodatku za stopień dla policjantów. Służbowy i funkcyjny w górę o 90 zł. Nowe mnożniki [projekt rozporządzenia]

    To są podwyżki średnie. Trzeba przeliczyć indywidualnie, ile otrzyma dany policjant.

    Rząd o 20% podwyższa rozporządzeniami dodatki dla mundurowych. Pierwszym etapem były podwyżki 20% kwoty bazowej na 2024 r.

    Przykładem takich zmian jest Służba Graniczna i opracowany przez rząd projekt zmian w rozporządzeniu w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2424). Najdalej za kilkanaście dni stanie się obowiązującym prawem. Drugim przykładem w artykule są podwyżki dodatków u policjantów.

    Orzekanie o zdolności do służby wojskowej. Nowe rozporządzenie ma zmniejszyć ilość osób uznanych za niezdolne do służby wojskowej

    Zmienią się zasady orzekania o zdolności do służby wojskowej. Rząd pracuje nad projektem rozporządzenia, które ma m.in. zmniejszyć odsetek osób uznawanych za niezdolne do służby wojskowej.

    REKLAMA

    Komunikat PFRON: od 1 marca dopłaty przez 5 lat do czynszu. 2732 zł w Katowicach, 2600 zł w Bydgoszczy i 3344 zł w Warszawie [miesięcznie]

    PFRON poinformował, że od 1 marca obowiązuje bardzo korzystna nowość dla osób niepełnosprawnych. Wsparcie finansowe na wynajem mieszkania lub domu jednorodzinnego może być udzielane nawet przez 5 lat (60 miesięcy). Poprzednio to było 36 miesięcy.

    Podatek wyrównawczy - to będzie nowy podatek w Polsce, zapłacą go przedsiębiorstwa

    Do polskiego systemu prawnego ma zostać wprowadzony podatek wyrównawczy. Rząd pracuje nad projektem ustawy wdrażającej dyrektywę UE zapewniającą minimalny poziom opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych.

    REKLAMA