Stygmatyzacja społeczna. Czy w Polsce jest z tym problem?

• Czym jest stygmatyzacja? 
• Kedy zaczyna się stygmatyzacja społeczna?
• Stygmatyzacja społeczna – powielane stereotypy 
• Stygmatyzacja w życiu politycznym 
• Uprzedzenia społeczne wpływają na psychikę 
• Jak walczyć ze stygmatyzacją społeczną?

Czym jest stygmatyzacja? 

Stygmatyzacja to coś negatywnego, co ma miejsce w różnych sytuacjach życiowych i bezpośrednio dotyka niektórych grup, które nie wpisują się w określoną normę narzuconą przez społeczeństwo. To coś, co sprzeciwia się indywidualności, nie uwzględniając prywatnych cech każdej osoby, a jedynie uogólnia zachowania, pragnienia i sposób życia.

Stygmat społeczny przeważenie nie ma pokrycia w rzeczywistości, trudno jest jednak usunąć raz nadaną komuś etykietę. 

W kontekście socjologii stygmat bądź piętno społeczne dotyczą klasyfikacji, która oparta jest na uprzedzeniach, stereotypach lub też strachu przed nieznanym. 

Kedy zaczyna się stygmatyzacja społeczna?

Problem stygmatyzacji jest widoczny w Polsce, zarówno na niższych płaszczyznach życia społecznego jak i na wyższych. Stygmatyzacja jest zjawiskiem po części mającym swoje korzenie w wychowaniu i stereotypach. Zasadniczo, gdy tak się przyjrzymy, zauważymy, że proces ulegania stereotypom zaczyna się już w przedszkolach, gdzie dzieci uczą się funkcjonowania w społeczeństwie. Dochodzi do podziału na lepszych i gorszych ze względu m.in. na cechy, jakie ktoś posiada lub też nie. 

Jak podkreślają specjaliści, w najlepszym wypadku zjawisko stygmatyzacji społecznej zawiera się w ignorancyjnym stosunku do jednostek stygmatyzowanych. Czynnikiem sprzyjającym stygmatyzacji jednostek są choroby psychiczne, niepełnosprawność – odbierane w społeczeństwie za odejście od normy funkcjonowania. Przykładów jest wiele, m.in. odchylenia w wyglądzie, w stanie majątkowym czy też życiu politycznym. 

W odniesieniu do odczuć jednostek, stygmatyzacja wpływa na jej niedowartościowanie, a w rezultacie do potwierdzenia etykiety jej przypisanej. Do innych skutków należy wyparcie się wykluczanej grupy i agresja w stosunku do niej.

Stygmatyzacja społeczna – powielane stereotypy 

Przykładów często powielanych stereotypów jest bardzo dużo, do najpopularniejszych należy:  

• uważanie blondynek za głupie; 
• uważanie osób z zespołem Downa za nic nie rozumiejących;
• uważanie kobiet za złych kierowców; 
• uważanie ludzi ze wsi za biednych; 
• uważanie osób homoseksualnych za chorych lub nienormalnych; 
• uważanie otyłych za obżartuchów. 

Stygmatyzacja odnosi się zarówno do niepozornych przekonań, z których często się żartuje, jak i poważnych problemów społecznych.

Stygmatyzacja w życiu politycznym 

Panuje moda na ocenianie innych według pełnionych funkcji oraz zajmowanych przez nich stanowisk. Partie polityczne notorycznie próbują się nawzajem skompromitować, poszukując zawzięcie wszelkich faktów, które mogłyby stać się podstawą do wykluczenia z życia politycznego oponentów lub chociaż obniżenia słupków ich poparcia wśród wyborców. Takie działanie rodzi konflikty, a całość składa się na wizerunek społeczeństwa nie tylko mającego problem z tolerancją, ale także będącego konfliktowym i bojącym się jawnie wyrażać poglądy.

Uprzedzenia społeczne wpływają na psychikę 

Uprzedzenia społeczne odbijają się na psychice i funkcjach poznawczych osoby, która ich doświadcza. Taka osoba może zacząć odczuwać obsesyjny niepokój, lęk. Mieć obniżony nastrój, a w ostateczności popaść w depresję, która w skrajnych przypadkach może doprowadzić do samobójstwa. Jak wskazują specjaliści, w wielu przypadkach pojawia się permanentne poczucie wstydu, czego konsekwencją jest wyparcie się swojej grupy.

Nadany danej osobie stygmat społeczny przyczynia się niekiedy do tego, że zaczyna ona postrzegać siebie przez pryzmat przypisanych jej cech. Czasem skutkuje to tym, że poddaje się tym stereotypom i zaczyna postępować zgodnie z nimi, a to tylko utwierdza społeczeństwo w swojej racji. Tymczasem często jest to nic innego, jak reakcja obronna na długotrwałe szczucie jednostki przez ludzi z otoczenia. 

Jak walczyć ze stygmatyzacją społeczną?

Stygmatyzacja społeczna często wynika z niewiedzy bądź też zamknięcia się społeczeństwa na inność. Dlatego też skutecznym działaniem jest edukowanie i oswajanie społeczeństwa, a także popularyzowanie zjawisk, które są przedmiotem uprzedzeń.

Stygmatyzacja jak już była mowa powyżej, to zjawisko po części mające swoje korzenie w wychowaniu i stereotypach, a po części będące ich przyczyną. Przyjęło się, że stoi ono na przeszkodzie realizacji wizji idealnego społeczeństwa. Jest jednak jednocześnie czynnikiem pobudzającym i uaktywniającym go, bowiem wywołuje falę emocji i zadań poszczególnych jego członków oraz zmusza do podjęcia się zadań, których celem jest albo obrona grup stygmatyzowanych, albo ich dalsza dyskryminacja. 

Jeżeli wierzymy w pewne stereotypy, warto przekonać się na własne oczy, jak mają się one do rzeczywistości. Być może, jeżeli zrozumiemy istotę problemu, łatwiej nam będzie przekonywać innych do pozytywnych postaw.  

Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Inforu