Umowa cywilnoprawna

Decyzje PIP „przekształcenia” umów cywilnoprawnych wydawane po 8 lipca 2026 r. będą pretekstem dla wstecznego wymiaru zaległości podatkowych i składkowych – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

Od wielu miesięcy temat zmian w uprawnieniach Państwowej Inspekcji Pracy nie schodzi z nagłówków portali biznesowych i branżowych. W środowisku przedsiębiorców rośnie napięcie, a pytania o przyszłość popularnych umów B2B oraz kontraktów cywilnoprawnych padają coraz częściej. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z rewolucją, która zmieni polski rynek pracy? Sprawdźmy, co realnie kryje się za planowanymi zmianami i jak przygotować firmę na nowy wymiar kontroli.

Zasadnicza część nowelizacji z 11 marca 2026 r. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw, ma wejść w życie 8 lipca br. Skutkiem tych zmian będzie przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy nowych uprawnień, które pozwolą jej na stwierdzanie istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. Istotnie wzrosną też grzywny dla pracodawców,. Będzie to miało zauważalne skutki dla wszystkich przedsiębiorców prowadzących współpracę na podstawie umów cywilnoprawnych i B2B. Co prawda Prezydent RP podpisał tę nowelizację, jednocześnie kierując ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej – ale nie wstrzymuje to wejścia w życie nowych przepisów.

Przyjęto dużą reformę Państwowej Inspekcji Pracy. Na razie na SKRM, ale jednak. Inspektorzy jednak zyskają rewolucyjne uprawnienie - będą mogli stwierdzać istnienie stosunku pracy bez kierowania sprawy do sądu jak dotychczas. To przełom w walce ze śmieciowym zatrudnieniem i realizacja zobowiązań z KPO. Ale i kontrowersja, która wysadziła ostatni projekt. Tym razem zmieniono szczegóły procedury.

Jakie konsekwencje pociągnie za sobą przekształcenie umowy cywilnoprawnej w stosunek pracy, jeśli inspektor PIP się pomyli? Zmieniła się treść projektu, który ma wprowadzać te zmiany, a w planowanych przepisach jest mowa o odszkodowaniu.

Szykuje się reforma Państwowej Inspekcji Pracy: co będzie oznaczała dla pracowników i pracodawców? Na ten moment wiadomo, że rozwiązania mają na celu zapobieganie obchodzeniu prawa i zapewnienie pracownikom realnej ochrony. Reforma ma dwa główne wymiary: organizacyjny – zmiana struktury PIP, wdrożenie narzędzi cyfrowych i standardów kontroli zdalnych; społeczny – budowanie nowego wizerunku inspekcji jako partnera pracowników, a nie instytucji represyjnej. "Główny Inspektor Pracy w rozmowie z money.pl przekonuje, że szykowana na przyszły rok reforma rządowa nie wywoła masowego przekształcania nieprawidłowo zawartych umów w etaty. – Jeżeli ktoś chce zawrzeć umowę doraźną, krótką, jest emerytem, to dlaczego go uszczęśliwiać etatem? – pyta Marcin Stanecki.".

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększyć uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Ma ona zyskać prawo przekształcania umów cywilnoprawnych (w tym tzw. B2B) w umowy o pracę, decyzją administracyjną, a nie wyłącznie przez sąd, jak to jest możliwe w aktualnym stanie prawnym. Resort pracy potwierdza prace nad takim rozwiązaniem, ale eksperci mocno krytykują taki pomysł, bo byłoby to naruszenie zasady swobody umów z kodeksu cywilnego. 

Oskładkowanie umów o dzieło - MRPiPS ma już gotowy projekt nowelizacji dwóch ustaw. Po wprowadzeniu zmian dochody freelancerów obniżą się o ⅓. Będzie też mniej osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Jak pełne oskładkowanie umów cywilnoprawnych wpłynie na biznes i rynek pracy w Polsce?

1,2 mln formularzy RUD przekazano do ZUS i zgłoszono na nich 1,6 mln umów o dzieło - ZUS podał dane za 2023 r.

Jak rozróżnić umowę o pracę od umowy cywilnoprawnej? Prawne podstawy świadczenia pracy można podzielić na dwie grupy, tj. na zatrudnienie pracownicze, oparte na przepisach prawa pracy oraz na tzw. zatrudnienie niepracownicze.

Krajowa Informacja Skarbowa (KIS) potwierdziła, że nabycie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej na podstawie umowy, stanowiącej szczególny rodzaj umowy wynikający z art. 10 Kodeksu spółek handlowych, nie podlega opodatkowaniu PCC, z uwagi na to, że ww. umowa nie mieści się w zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Jakie są cechy umowy o dzieło? Czy stworzenie herbaty może być dziełem i utworem? Kim jest kiper herbat? Czy umowa o wygłoszenie wykładu powinna być zawsze umową o dzieło? Czy tłumaczenie typowych, powszechnych w obrocie dokumentów może być przedmiotem umowy o dzieło?

Koszty autorskie czyli autorskie koszty uzyskania przychodów można zastosować w ściśle określonych przypadkach. Uwzględnia się je przy umowach o pracę oraz umowach cywilnoprawnych. Kiedy można stosować koszty autorskie? Czym jest przedmiot prawa autorskiego? Jak rozliczać je w przypadku pracownika, a jak przy umowie zlecenie czy o dzieło? Artykuł zawiera przykład listy płac.