Kredyty frankowe: skutki podatkowe ugody z bankiem. Nowe stanowisko fiskusa!

• Stan faktyczny: kredyt denominowany w CHF
• Nie każdy przelew oznacza wzbogacenie
• Zaniechanie poboru podatku: kiedy stosować, a kiedy nie
• Wnioski praktyczne dla frankowiczów

Stan faktyczny: kredyt denominowany w CHF

W 2008 r. kredytobiorcy zawarli z bankiem umowę o kredyt hipoteczny denominowany do franka szwajcarskiego. Bank wypłacił im 90 000 zł, natomiast do czasu całkowitej spłaty kredytu w 2023 r. kredytobiorcy uiścili na rzecz banku łącznie 205 156,46 zł. Kredyt był przeznaczony częściowo na remont domu mieszkalnego, częściowo na spłatę innych zobowiązań.

Uznając umowę za nieważną z powodu zawartych w niej klauzul abuzywnych (art. 385¹ § 1 k.c.), kredytobiorcy wnieśli pozew do sądu okręgowego, żądając zwrotu całości wpłaconych środków. Przed wydaniem wyroku bank zaproponował ugodę: wypłatę różnicy pomiędzy kwotą dochodzoną pozwem (205 157 zł) a wypłaconym kapitałem (90 000 zł), czyli kwoty 115 157 zł, oraz zwrot uiszczonej opłaty sądowej (1 000 zł) i kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego (10 800 zł). W zamian kredytobiorcy mieli wycofać pozew, a wzajemne roszczenia stron: wygasnąć.

Nie każdy przelew oznacza wzbogacenie

Organ podatkowy potwierdził, że zwrot nadpłaconych rat nie stanowi przychodu podatkowego. Kluczowe jest tu pojęcie realnego przysporzenia majątkowego. Przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 11 ust. 1) powstaje wyłącznie wtedy, gdy podatnik faktycznie się wzbogaca poprzez zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów.

W przypadku ugody frankowej kredytobiorca odzyskuje wyłącznie własne środki wpłacone wcześniej na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy. Nie ma tu mowy o przyroście majątku jest jedynie wyrównanie wcześniejszego uszczuplenia. Takie stanowisko od lat konsekwentnie potwierdzają sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 sierpnia 2017 r. (sygn. akt II FSK 2253/15): opodatkowaniu podlega wyłącznie definitywne przysporzenie, a w przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów.

Identyczne zasady obowiązują dla zwrotu kosztów postępowania zarówno opłaty sądowej, jak i wynagrodzenia pełnomocnika. Skoro kredytobiorcy rzeczywiście ponieśli te wydatki, ich zwrot nie powoduje wzbogacenia, a tym samym obowiązku podatkowego.

Zaniechanie poboru podatku: kiedy stosować, a kiedy nie

Sprawa odsłoniła istotną pułapkę interpretacyjną. Wnioskodawca argumentował, że do jego sytuacji zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1672). Dyrektor KIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe.

Powód jest następujący: rozporządzenie dotyczy umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, a nie zwrotu środków. To dwa różne zdarzenia prawne. Umorzenie wierzytelności oznacza, że bank rezygnuje z przysługującej mu należności i wtedy po stronie kredytobiorcy powstaje przychód (zmniejszenie pasywów), od którego poboru podatku państwo zaniechało. Zwrot środków w związku z nieważnością umowy to natomiast odzyskanie własnych pieniędzy i tutaj przychód w ogóle nie powstaje, a więc zaniechanie poboru jest bezprzedmiotowe.

Różnica ma nie tylko teoretyczne znaczenie: jeżeli kredytobiorca błędnie zakwalifikuje zdarzenie jako objęte rozporządzeniem, a nie uzna go za neutralne podatkowo, naraża się na ryzyko nieprawidłowego rozliczenia lub zbędnego składania wyjaśnień wobec organów skarbowych.

Wnioski praktyczne dla frankowiczów

Z omawianej interpretacji płyną trzy istotne wnioski dla kredytobiorców rozważających ugodę z bankiem:

• zwrot nadpłaconych rat jest neutralny podatkowo. Kwota wypłacona przez bank jako różnica pomiędzy sumą wpłaconych rat a wypłaconym kapitałem nie podlega opodatkowaniu PIT.
• zwrot kosztów sądowych i pełnomocnika również nie oznacza powstania podatku, o ile zwrócona kwota kosztów nie przekracza faktycznie poniesionych wydatków.
• rozporządzenie o zaniechaniu poboru podatku nie ma tu zastosowania. Dotyczy ono wyłącznie umorzonych wierzytelności, a nie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Interpretacja potwierdza linię, którą organy podatkowe przyjęły już wcześniej w podobnych sprawach. Niemniej warto pamiętać, że interpretacja indywidualna chroni wyłącznie podmiot, który ją uzyskał. Kredytobiorcy w analogicznej sytuacji mogą wystąpić z własnym wnioskiem lub powołać się na utrwaloną praktykę interpretacyjną.

Powołane interpretacje podatkowe:

• interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 2 marca 2026 r., sygn. 0115-KDIT1.4011.6.2026.1.JG