Zakupy za ponad 43 tys. zł pod lupą. UE wprowadza nowe obowiązki

• Granica to 10 tys. euro, czyli obecnie około 43 tys. zł
• Sam przelew bankowy nie zwalnia z kontroli
• Jakich danych może zażądać sprzedawca? Czy trzeba będzie podać numer PESEL?
• Kto będzie musiał sprawdzać klientów?
• Gotówka pod jeszcze większą kontrolą
• Od kiedy nowe zasady?

Nadchodzą ważne zmiany dla kupujących i sprzedawców. Kupno towarów za większą kwotę już wkrótce będzie wiązało się z dodatkowymi formalnościami. Od 2027 r. w całej Unii Europejskiej zaczną bowiem obowiązywać nowe przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy (AMLR), które rozszerzą obowiązki weryfikacyjne na wiele branż związanych z handlem czy usługami.

Granica to 10 tys. euro, czyli obecnie około 43 tys. zł

Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 podmioty objęte przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu będą musiały stosować procedury identyfikacji klienta przy tzw. transakcjach okazjonalnych o wartości co najmniej 10 tys. euro. Dotyczy to zarówno pojedynczej operacji, jak i kilku powiązanych transakcji. W przeliczeniu na polską walutę oznacza to obecnie około 43 tys. zł.

W praktyce oznacza to, że przy zakupie drogiego towaru lub usługi sprzedawca może poprosić o dane niezbędne do potwierdzenia tożsamości klienta oraz źródła środków wykorzystywanych do transakcji.

Sam przelew bankowy nie zwalnia z kontroli

Jednym z najczęściej powtarzanych mitów jest przekonanie, że wykonanie przelewu z własnego rachunku automatycznie zwalnia z dodatkowych kontroli. Nowe przepisy tego nie przewidują.

Rozporządzenie wymaga od podmiotów objętych regulacją przeprowadzenia procedury Customer Due Diligence (CDD), czyli identyfikacji klienta, weryfikacji jego tożsamości oraz oceny charakteru transakcji. Obowiązek ten powstaje niezależnie od tego, czy płatność została wykonana gotówką, kartą czy przelewem bankowym.

Jakich danych może zażądać sprzedawca? Czy trzeba będzie podać numer PESEL?

Przepisy wskazują, że w przypadku osoby fizycznej podmiot przeprowadzający weryfikację powinien ustalić m.in.:

• imię i nazwisko,
• datę i miejsce urodzenia,
• obywatelstwo,
• adres zamieszkania,
• krajowy numer identyfikacyjny, jeśli taki istnieje,
• w niektórych przypadkach także numer identyfikacji podatkowej.

W Polsce krajowym numerem identyfikacyjnym jest najczęściej numer PESEL. To właśnie dlatego część ekspertów wskazuje, że przy transakcjach objętych AML przedsiębiorcy mogą prosić klientów o jego podanie.

Kto będzie musiał sprawdzać klientów?

Nowe regulacje obejmą nie tylko banki i instytucje finansowe. Obowiązki AML będą ciążyć również na wielu innych podmiotach działających na rynku.

Wśród branż objętych szczególnym nadzorem znajdują się m.in.:

• dealerzy dóbr luksusowych,
• sprzedawcy samochodów,
• pośrednicy nieruchomości,
• galerie sztuki i domy aukcyjne,
• dostawcy usług związanych z kryptoaktywami,
• niektóre platformy finansowania społecznościowego,
• wybrane podmioty świadczące usługi prawne i korporacyjne.

Gotówka pod jeszcze większą kontrolą

Nowe przepisy przewidują również dodatkowe ograniczenia dla transakcji gotówkowych. W całej Unii Europejskiej ma obowiązywać maksymalny limit płatności gotówkowych między przedsiębiorcami a klientami wynoszący 10 tys. euro, przy czym poszczególne państwa będą mogły wprowadzać niższe limity krajowe. Dodatkowo transakcje gotówkowe od określonych progów będą wymagały identyfikacji klienta.

Od kiedy nowe zasady?

Rozporządzenie AMLR zostało opublikowane w 2024 r., jednak większość kluczowych obowiązków zacznie być stosowana od 10 lipca 2027 r. Celem reformy jest ujednolicenie zasad walki z praniem pieniędzy w całej Unii Europejskiej i ograniczenie możliwości wykorzystywania różnic między krajowymi systemami nadzoru.

Dla klientów oznacza to jedno: przy zakupach o wartości przekraczającej około 43 tys. zł należy liczyć się z koniecznością potwierdzenia swojej tożsamości. Nie będzie to jednak nowy „podatek od zakupów”, lecz element unijnego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy.