| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy rodzinne > Dziecko i prawo > Władza rodzicielska > Uprowadzenie rodzicielskie dziecka do Polski – case study

Uprowadzenie rodzicielskie dziecka do Polski – case study

Polka wywozi do Polski własne małoletnie dziecko bez zgody i wiedzy byłego partnera (cudzoziemca i ojca dziecka), któremu sąd rodzinny za granicą powierzył kontakty z dzieckiem. Co może w tej sytuacji zrobić ojciec dziecka?

Radca prawny Kazimierz Jakub Gładkowski wyjaśnia w niniejszym artykule zasady sporu prawnego przed polskim sądem rodzinnym polskiej obywatelki z obcokrajowcem (ojcem) o wydanie dziecka z nieformalnego związku, a w szczególności:

  • jak się bronić przed sądownym przymusowym oddaniem dziecka w sprawie cywilnej toczącej się z wniosku obcokrajowca przed polskim Sądem Rodzinnym; jakie są prawa i obowiązki rodziców – uczestników transgranicznych spraw cywilnych;
  • jakie są zagrożenia i konsekwencje prawne dla stron byłego związku w świetle polskiego prawa rodzinnego, karnego, Konwencji Haskiej dotyczących cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę i innych przepisów transgranicznych w sprawach przed polskim sądem cywilnym o wydanie dziecka?

Wolne związki Polaków i obcokrajowców

Coraz częściej spotykane związki mieszane Polaków z obcokrajowcami przysparzają więcej problemów prawnych niż ma to miejsce w związkach jednorodnych. Dlaczego? Najczęściej w takich sprawach podstawą faktyczną sądowo dochodzonych roszczeń i zgłaszanych zarzutów procesowych jest tzw. związek wolny, czyli w żaden sposób niesformalizowany. Komplikuje to postępowanie dowodowe a strony sporu prawnego nie mogą korzystać z praw i obowiązków wynikających z prawnych regulacji małżeńskich.

Kolejną przyczyną jest fakt, że pomiędzy byłymi partnerami istnieją często poważne różnice kulturowe potrafiące zaognić konflikt rodzinny do tego stopnia, że już na wstępnym etapie transgranicznej sprawy cywilnej konieczne są tzw. wpadkowe sądowe decyzje zabezpieczające stan prawny i faktyczny sprawy (np. ustalenie pobytu uczestnika postępowania; wizja lokalna kuratora sądowego w miejscu zamieszkania strony postępowania, zakaz wyjazdu za granicę itp.) co również nie ułatwia prawnego uregulowania takiego sporu, np. w trybie polubownym. Dodatkowo sprawę komplikuje podwójne obywatelstwo dziecka, ponieważ w świetle prawa polskiego, dziecko pochodzące z rodzica posiadającego obywatelstwo polskie, jest uznawane za Polaka.

Fakt, jak trudne pod względem prawnym mogą być rozpoznawane przez polskie sądy cywilne transgraniczne sprawy rodzinne, może zobrazować przykład sprawy o wydanie dziecka, w której Polka, wbrew uprzedniej decyzji rodzinnego sądu w Anglii, wywozi do Polski własne małoletnie dziecko, które dotychczas mieszkało za granicą, przy czym wywiezienie do Polski następuje w warunkach bez wiedzy i zgody swojego byłego partnera posiadającego podwójne obywatelstwo (np. brytyjskie i dodatkowo jednego z krajów arabskich), a któremu sąd brytyjski przyznał wyłączne prawo kontaktów z dzieckiem. Sytuację zwykle komplikuje narastająca niechęć i konflikt rodziców - byłych partnerów, który to konflikt skupia się na dziecku w kontekście religijno-kulturowym środowiska, z którego wywodzą się byli partnerzy (konflikt kultury katolickiej i muzułmańskiej). Z kolei, szanse procesowe stron sporu o wydanie dziecka równoważy zwykle, z jednej strony, znacznie wyższy status majątkowy cudzoziemca. Za drugą stroną konfliktu często przemawia jednak etos macierzyństwa, który nakazywałby pozostawienie dziecka przy matce, pomimo faktu, że rodzime środowisko Polski, byłoby dla dziecka czymś całkowicie nowym.

Polecamy: INFORLEX Ekspert

Sąd ocenia sprawę na podstawie nie tylko polskiego Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego

W transgranicznych sprawach rodzinnych rozpoznawanych przed polskim sądem rodzinnym stosuje się nie tylko skomplikowany system prawa polskiego ale również przepisy międzynarodowe, jak i regulacje prawne państwa pochodzenia drugiego partnera tj. obcokrajowca. Sytuacje prawne spraw o wydanie małoletniego dziecka, często będące ogromnym dramatem dla samych byłych partnerów i skutkujące powrotem do ojczystego kraju przez jednego z nich, nabierają szczególnego znaczenia z chwilą pojawienia się dziecka.

W praktyce prawników specjalizujących się w transgranicznym prawie rodzinnym najczęściej pojawiającą się transgraniczną sprawą rodzinną jest powrót partnerki do Polski wraz z dzieckiem bez zgody byłego partnera oraz przeciw wyraźnym nakazom sądu rodzinnego miejsca, w którym dotychczas mieszkała za granicą. Motywacją takich działań jest, przede wszystkim, chęć zapewnienia opieki nad dzieckiem i przeświadczenie o lepszych możliwościach w spełnianiu potrzeb dziecka. Takie działania motywowane są także chęcią odseparowania dziecka od środowiska kulturowego swojego partnera. Dzieje się tak często wbrew odmiennym prawomocnym ustaleniom i rozstrzygnięciom sądu rodzinnego za granicą, który, przykładowo w Anglii, orzekając o kontaktach z dzieckiem, może w takiej sprawie kierować się przede wszystkim chłodnym rachunkiem ekonomicznym i statusem majątkowym danego rodzica.

W doktrynie i orzecznictwie taka samowola rodzicielska została określona mianem porwania rodzicielskiego. Jak się bronić przed polskim sądem rodzinnym, kiedy partner – cudzoziemiec wnosi przed polskim sądem rodzinnym o wydanie dziecka. Jakie są prawa, obowiązki oraz zagrożenia stron byłego związku w świetle polskiego prawa, Konwencji Haskiej i innych przepisów transgranicznych?

Wniosek do polskiego Sądu Rodzinnego w trybie nieprocesowym

W przypadku, gdy małoletnie dziecko zostało wywiezione przez rodzica do Polski w warunkach silnego konfliktu z byłym partnerem, któremu przysługuje wyłączne prawo kontaktu z dzieckiem (sąd zagraniczny nakazał zamieszkanie dziecka z ojcem) sprawa zwykle trafia z wniosku obcokrajowca na wokandę polskiego rejonowego sądu rodzinnego, właściwego miejscowo dla aktualnego pobytu małoletniego dziecka w Polsce. Sprawa jest rozpoznawana w trybie nieprocesowym, regulowanym przepisami dla spraw o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, w postaci art. 5981 i nast. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 z późn. zm.). Z kolei, materialną podstawą sporu w sprawach transgranicznych o wydanie dziecka będzie Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 108, poz. 528 z późn. zm.), której Polska jest stroną. Polski sąd rodzinny orzeka także na podstawie polskiego Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 682).

Ilość spraw – Ministerstwo Sprawiedliwości

Zdarza się, że obcokrajowcy kierują wniosek o wydanie dziecka w trybie wskazanej Konwencji za pośrednictwem własnych organów sprawiedliwości. W takich przypadkach pośredniczy polskie Ministerstwo Sprawiedliwości, które - prowadząc dane statystyczne dotyczące wniosków prowadzonych w trybie Konwencji haskiej - wskazuje, że w samym roku 2016 było ponad 100 takich wniosków przysłanych do Polski. Nie jest to jednak pełny obraz ilości transgranicznych spraw o wydanie dziecka w Polsce, ponieważ obcokrajowcy często dochodzą swoich praw przed polskim sądem rodzinnym bez udziału Ministerstwa Sprawiedliwości.

Za uprowadzenie rodzicielskie w Polsce nie grozi więzienie, ponieważ to nie jest przestępstwo

Z perspektywy polskiego prawa karnego, w przeciwieństwie do innych krajów europejskich, w Polsce porwanie rodzicielskie w którym zadziała cywilnoprawny mechanizm przymusowego wydania dziecka z Konwencji Haskiej, nie jest ścigane w postępowaniu karnym. Za granicą najczęściej odpowiedzialność za wywóz własnego dziecka za granicę bez zgody sądu rodzinnego dotychczasowego miejsca pobytu i partnera (cudzoziemca) ponosi się na podstawie przepisów penalizujących wprost uprowadzenie rodzicielskie jako przestępstwo krajowe. Niektóre kraje, jak np. Hiszpania, przewidują wprost specjalne regulacje dotyczące takiego konkretnego przypadku. Jednak Polska, jako nieliczny kraj – sygnatariusz Konwencji Haskiej, obok Słowacji, nie przewiduje w swoim systemie prawnym możliwości karnego sankcjonowania porwania rodzicielskiego. Stąd też brak jest instrumentów prawnych do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej rodzica z tytułu tzw. porwania rodzicielskiego.

Co to oznacza w praktyce? Polskie organy ścigania odmawiają ścigania spraw o uprowadzenie rodzicielskie. W konsekwencji, już na pierwszym etapie sprawy karnej, tj. tzw. postępowania przygotowawczego, Policja stwierdza, że nie będzie zajmować się taką sprawą. Formalnie następuje to w drodze zatwierdzonego przez Prokuratora postanowienia o odmowie ścigania. Od takiego rozstrzygnięcia przysługuje tzw. środek zaskarżenia w postaci zażalenia do właściwego Sądu Rejonowego.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Eksperci Lafarge

Światowy lider w produkcji materiałów budowlanych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »