Chore dzieci bez orzeczeń o niepełnosprawności, bo 12 miesięcy to kluczowy termin. Czy komisje orzecznicze działają bezprawnie?

• Kiedy dziecko może dostać orzeczenie o niepełnosprawności?
• Krótkowzroczność, astygmatyzm, zez rozbieżny, astygmatyzm oka lewego, szczelina tęczówki, niedowidzenie znacznego stopnia oka prawego i praktyczna jednooczność - ale i tak brak orzeczenia o niepełnosprawności
• Co mówić na komisji lekarskiej orzekającej o niepełnosprawności?
• Jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać orzeczenie o niepełnosprawności?
• Na jakie choroby dziecko może otrzymać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?
• Pozytywne bądź negatywne wskazanie o konieczności stałego współudziału na co dzień „opiekuna dziecka”. Ważne też przy ustalaniu stopnia niepełnosprawności
• Sąd nie musi dopuszczaj opinii łączonej biegłych lekarzy, gdy kilka schorzeń
• "Całkowita opieka" a "stała i długotrwała opieka" w stosunku do osoby do szesnastego roku życia

Całkowicie zrozumiałe jest rozgoryczenie rodziców, których dzieci do ukończenia 16 roku życia, pomimo naprawdę złego stanu zdrowia i cierpienia na ciężko, często nieuleczalną chorobę - nie otrzymują orzeczenia o niepełnosprawności czy stopniu. Niestety działania komisji orzeczniczych ale i z drugiej sądów, do których trafiają odwołania, nie pomagają w tym wszystkim. Ponieważ: DURA LEX SED LEX - TWARDE PRAWO ALE PRAWO. Nie rzadko jest tak, że komisja czy sąd (kiedy trafi do niego odwołanie) uznają, że nie każdy gorszy stan zdrowia u dziecka składa się na niepełnosprawność u osób do 16 roku życia.

Dość z tym alarmują rodzice! Co z tego, że są wytyczne co do stałego orzeczenia o niepełnosprawności czy stopniu, jak komisje orzecznicze w ogóle nie chcą kwalifikować pod daną chorobę uprawniającą do tego. Mówić: nie bo nie! Podpierają się przepisami, a w rzeczywistości chore dzieci są bez orzeczeń o niepełnosprawności. Komisje orzecznicze działają bezprawnie? Sąd: dla WZON i PZON brak podstaw prawnych do stosowania zawężonego katalogu stanów chorobowych, ustalonego z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Kiedy dziecko może dostać orzeczenie o niepełnosprawności?

Dziecko może dostać orzeczenie o niepełnosprawności kiedy po pierwsze tak uzna komisja orzecznicza, na podstawie obowiązującą ją przepisów dwóch istotnych aktów:

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494, 1961)
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia z dnia 1 lutego 2002 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 162).

Krótkowzroczność, astygmatyzm, zez rozbieżny, astygmatyzm oka lewego, szczelina tęczówki, niedowidzenie znacznego stopnia oka prawego i praktyczna jednooczność - ale i tak brak orzeczenia o niepełnosprawności

Jest wiele spraw, w których decyzje komisji i sądów są całkowicie niezrozumiałe. Przykładowo w sprawie tej ustalono, że u wnioskodawcy występuje krótkowzroczność, astygmatyzm, zez rozbieżny, astygmatyzm oka lewego, szczelina tęczówki, niedowidzenie znacznego stopnia oka prawego i praktyczna jednooczność. Małoletni ma znacznie ograniczone możliwości widzenia, tekst musi czytać z bliskiej odległości z użyciem lupy, ma trudności z pisaniem, nie widzi na boki i do góry. Trzeba go pilnować przy schodzeniu po schodach, wymaga nadzoru podczas przechodzenia przez ulice, dlatego jest przyprowadzany i odprowadzany ze szkoły. Obawia się pomieszczeń, w których jest ciemno. Wnioskodawca uzyskał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do ukończenia drugiego etapu kształcenia. Jednakże wnioskodawca jest samodzielny w zakresie niektórych czynności samoobsługowych, samodzielnie przyjmuje pokarmy i wykonuje czynności higieniczne i inne adekwatne do wieku. Jednak ze względu na wady wzroku czynności te wykonuje z ograniczeniami, bądź z pomocą lub pod nadzorem opiekuna. Problemy ze wzrokiem wymagają udzielania całkowitej pomocy wnioskodawcy w zakresie realizacji programu edukacyjnego i rehabilitacji w sposób przewyższający zakres pomocy i opieki na zdrowym dzieckiem w jego wieku. Występujące schorzenia wymagają stałego współdziałania opiekuna na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie występuje wszakże stan znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji, gdyż w miarę samodzielnie, przy uwzględnieniu ograniczeń związanych ze wzrokiem, wnioskodawca wykonuje czynności dnia codziennego i jest dobrze zaadoptowany do jednooczności. Uznano o nie zaliczeniu wnioskodawcy do osób niepełnosprawnych i orzekł, że nie kwalifikuje się on do osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu organ ten twierdził, że załączona do wniosku dokumentacja oraz przeprowadzone badania dziecka nie wskazały na znaczne naruszenie sprawności fizycznej bądź psychicznej w stopniu uzasadniającym zarówno konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji ani konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy takich jak: samoobsługa, poruszanie się i komunikowanie z otoczeniem w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Dziecko w sposób w miarę samodzielny funkcjonuje na co dzień, jest zaadaptowany do jednooczności, ma tego świadomość i pomimo ograniczeń stara się samodzielnie funkcjonować w tych obszarach, które na to pozwalają.

Co mówić na komisji lekarskiej orzekającej o niepełnosprawności?

Na komisji lekarskiej orzekającej o niepełnosprawności należy mówić prawdę o raz przygotować się z informacji wskazanych poniżej, które komisja bierze pod uwagę. Przy ocenie niepełnosprawności dziecka bierze się pod uwagę:

1. rodzaj i przebieg procesu chorobowego oraz jego wpływ na stan czynnościowy organizmu,
2. sprawność fizyczną i psychiczną dziecka oraz stopień jego przystosowania do skutków choroby lub naruszenia sprawności organizmu,
3. możliwość poprawy stanu funkcjonalnego pod wpływem leczenia i rehabilitacji.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać orzeczenie o niepełnosprawności?

Aby dostać orzeczenie o niepełnosprawności należy spełnić warunki/ kryteria. Oceny niepełnosprawności u osoby w wieku do 16 roku życia, dokonuje się na podstawie następujących kryteriów:

• przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa niżej, przekraczającego 12 miesięcy,
• niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, albo
• znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

Na jakie choroby dziecko może otrzymać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?

Do stanów chorobowych, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku, a zatem do chorób na jakie dziecko może otrzymać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności należą:

• wady wrodzone i schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzające w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniające samodzielne poruszanie się;
• wrodzone lub nabyte ciężkie choroby metaboliczne, układu krążenia, oddechowego, moczowego, pokarmowego, układu krzepnięcia i inne znacznie upośledzające sprawność organizmu, wymagające systematycznego leczenia w domu i okresowo leczenia szpitalnego;
• upośledzenie umysłowe, począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym;
• psychozy i zespoły psychotyczne;
• całościowe zaburzenia rozwojowe powodujące znaczne zaburzenia interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz nasilone stereotypie zachowań, zainteresowań i aktywności;
• padaczka z częstymi napadami lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi;
• nowotwory złośliwe i choroby rozrostowe układu krwiotwórczego do 5 lat od zakończenia leczenia;
• wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące znaczne ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni;
• głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego.

Pozytywne bądź negatywne wskazanie o konieczności stałego współudziału na co dzień „opiekuna dziecka”. Ważne też przy ustalaniu stopnia niepełnosprawności

Nie tylko orzeczenie o niepełnosprawności ustalanej wobec osoby do ukończenia 16 lat życia, ale także orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności osobie niepełnosprawnej po ukończeniu 16 roku życia - powinno zawierać pozytywne bądź negatywne wskazanie o konieczności stałego współudziału na co dzień „opiekuna dziecka” w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, który obejmuje nie tylko okres podlegania powszechnemu obowiązkowi szkolnemu do ukończenia 18 lat życia, ale także dalszy okres „edukacyjnej” opieki w okresie kontynuowania przez niepełnosprawne dziecko nauki w szkole lub na studiach wyższych aż do ukończenia edukacji, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo do zakończenia studiów, jeżeli dziecko osiągnęło ten wiek będąc na ostatnim roku studiów.

Sąd nie musi dopuszczaj opinii łączonej biegłych lekarzy, gdy kilka schorzeń

Brak obowiązku dopuszczenia przez sąd ubezpieczeń społecznych dowodu z opinii łącznej biegłych lekarzy w przypadku stwierdzenia u ubezpieczonego więcej niż jednego schorzenia. Wyraźnie czytamy w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2022 r., III USKP 113/21 i rzeczywiście tak jest w praktyce, że nie istnieje norma prawna nakładająca na sąd ubezpieczeń społecznych obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii łącznej biegłych lekarzy w każdym przypadku, gdy u ubezpieczonego stwierdza się więcej niż jedno schorzenie. Brak jest zatem podstaw do formułowania ogólnej tezy, że przepisy postępowania wymagają by biegli - jeżeli zachodzi potrzeba zasięgnięcia opinii kilku biegłych - zawsze składali dodatkowo jedną wspólną opinię.

"Całkowita opieka" a "stała i długotrwała opieka" w stosunku do osoby do szesnastego roku życia

W wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2020 r., II UK 395/18. Zestawienie art. 4a ust. 1 z art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy wydobywa różnice terminologiczne takich pojęć jak: „konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku” i „konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji”.

Z tego drugiego brzmienia wynika jedynie warunek konieczności stałej lub długotrwałej, a zatem niekoniecznie całkowitej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, która także nie musi być zupełna. Tego rodzaju rozróżnienie jest istotne, ważąc fakt, że w danym przypadku chodzi o niepełnosprawność osób do 16 roku życia, a więc dzieci, których samodzielne funkcjonowanie zawsze wymagać będzie wsparcia osób trzecich, a stopnień nasilenia tego wsparcia (całkowity, stały lub długotrwały), powinien być ustalany ad casum, przy uwzględnieniu całego materiału i okoliczności sprawy w sposób wszechstronny, kompleksowy, a jednocześnie zindywidualizowany. Takie rozstrzygnięcie nie może opierać się jedynie na wnioskach wynikających z opinii biegłego, bez dalszego wyjaśnienia użytego w orzeczeniu sformułowania, że w niektórych innych życiowych czynnościach dziecko może być „w miarę samodzielne”. Jest to pojęcie nieostre i jako takie nie może stanowić miary swobodnego uznania sędziowskiego, z pominięciem kryteriów je definiujących i wymogów wynikających ze wskazań medycznych. Nie można zatem a priori w sposób zawężający interpretować konieczności zapewnienia dziecku całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu wszelkich jego potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie innemu dziecku (w takim samym wieku) i tym samym wykluczyć pozytywnego orzekania o niepełnosprawności.