REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy pokrzywdzony musi bać się groźby, by jej sprawca został ukarany?

Kamil Lorek
Radca prawny, wykładowca akademicki różnych przedmiotów prawniczych, prelegent na konferencjach naukowych, absolwent Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej w Lublinie oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
Czy pokrzywdzony musi bać się groźby, by jej sprawca został ukarany?
Czy pokrzywdzony musi bać się groźby, by jej sprawca został ukarany?
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Groźba nie jest niczym przyjemnym. Wiele osób może odczuwać poważne obawy, a co za tym idzie także emocjonalno–psychiczne cierpienia utrudniające normalne, codzienne funkcjonowanie. Tymczasem są też ludzie bardzo odporni psychicznie na tyle, że w przypadku stosowania wobec nich gróźb, często mogą nie odczuwać ani żadnych obaw ani emocji.

Groźba według Kodeksu karnego

Groźba jest jednym z czynów zabronionych unormowanych w ustawie Kodeks karny. Została uregulowana w przepisie art. 190 Kodeksu karnego, który brzmi:

REKLAMA

Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 

Ważne

W myśl przytoczonego przepisu z tytułu stosowania groźby można ponieść odpowiedzialność karną. Jest ona zagrożona dość wysokimi sankcjami. Za jej popełnienie można bowiem zostać nawet pozbawionym wolności do 2 lat. 

Odpowiedzialność z art. 190 k.k. nie dotyczy  jednak każdej groźby. Po pierwsze, musi ona dotyczyć możliwości popełnienia przestępstwa. Przepis więc nie odnosi się do  groźby popełnienia wykroczenia. Po drugie, ów czyn zabroniony ma być wymierzony przeciwko adresatowi groźby lub osobie mu najbliższej. Zgodnie z prawem karnym taką osobą jest: małżonek, zstępny, wstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Przepis art. 190 k.k. nie będzie miał zastosowania jeżeli przestępstwo ma być wymierzone w inną osobę, niż te które zostały tutaj wymienione. Wreszcie po trzecie, groźba musi wywołać u jej adresata uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Użyte przez prawodawcę słowo „uzasadniona” wskazuje na logiczne, racjonalne wyjaśnienie tego strachu.

Uzasadniona obawa

REKLAMA

Karnoprawne unormowanie dotyczące groźby chroni dobro w postaci wolności psychicznej. Jeżeli zaś jej adresat nie odczuwa obawy, to przepis art. 190 kk nie będzie mieć zastosowania. Tym samym trudno mówić o odpowiedzialności karnej za coś, co nie wywołało „uzasadnionej obawy”. 

Gdy adresat groźby twierdzi, dowodzi, że nie odczuwał żadnej obawy, strachu  to przepis art. 190 k.k. nie będzie mieć zastosowania. Twierdzenia, iż wypowiadający groźbę powinien zostać ukarany, ponieważ ta groźba mogła wywołać obawę u wielu innych ludzi, do których byłaby skierowana są niewłaściwe z uwagi na konstrukcję treści przepisu art. 190 k.k. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo
Ważne

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r., III KK 262/05 nie ma znaczenia okoliczność czy grożący rzeczywiście chciał spełnić swoją groźbę czy nie. Istotne jest obiektywne odczucie osoby, wobec której jest ona kierowana. To jej samopoczucia psychicznego dotyczy omawiana regulacja, a nie wypowiadającego groźbę. W zależności od tego czy taka groźba oddziaływała na myślenie, emocje, psychikę tego człowieka, czy nie, zależeć będzie istnienie odpowiedzialności karnej. 

Jednocześnie uzasadniona obawa nie odnosi się tylko i wyłącznie do subiektywnego odczucia, ponieważ zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2007 r., IV KK 273/06 będzie ona mogła mieć miejsce wyłącznie wtedy „gdy przeciętny człowiek o porównywalnych do ofiary cechach osobowości, psychiki, intelektu i umysłowości, w porównywalnych warunkach uznałby tę groźbę za realną i wzbudzającą obawę”. Nie dotyczy to więc sytuacji, w której ktoś subiektywnie mocno wyolbrzymia pewne wypowiedzi i boi się na podstawie wyciągniętych z nich nieprawidłowych wniosków logicznych. Wydaje się, iż jedną z takich wymienionych w wyroku  cech jest również ostrożność człowieka. Ludzie są różni. Powszechnie wiadomym jest, iż jedni ludzie są bardziej, a inni nieco mniej ostrożni w życiu. Tak zatem ważnym elementem ustaleń w takim postępowaniu powinny być też cechy charakteru adresata groźby, które jednocześnie można przypisać zwykłemu, przeciętnemu człowiekowi. Dopiero wtedy można poczynić porównania z przeciętnym człowiekiem o podobnych cechach i na między innymi na ich podstawie formułować twierdzenia odnośnie istnienia „uzasadnionej obawy”.

Podsumowanie

Groźba może zostać sformułowana ustnie, pisemnie, a nawet za pomocą gestów. W każdej z tych form muszą być spełnione znamiona tego czynu określone w art. 190 k.k., a które to zostały omówione wyżej w niniejszym tekście. 

REKLAMA

Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, a więc to od jego woli i aktywności będzie zależeć ewentualna karalność sprawcy takiego czynu zabronionego. Jeżeli nawet wystąpią u niego wszystkie znamiona groźby, ale nie złoży on wniosku, nie będzie mieć chęci by sprawca został ukarany, to nie poniesie on żadnych konsekwencji karnych. 

Należy nadmienić, iż groźba, o jakiej mowa w treści art. 190 kk nie jest tym samym co ostrzeżenie. Z mowy potocznej wynika, że ostrzeżenie ma na celu szczerą pomoc adresatowi by ten był w stanie ochronić się przez zagrożeniem, choć może być to związane z pogorszeniem jego samopoczucia psychicznego. Groźba z kolei tak naprawdę nie służy pomocy, a zmierza do zaszkodzenia adresatowi i / lub zmuszenia go do określonych, niechcianych przez niego zachowań. Odnośnie tej problematyki wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 13 października 2008 r., II Aka 236/08, w którym stwierdził: „Groźba tym różni się od ostrzeżenia, że grożący daje do zrozumienia, iż przestępstwo popełni sam albo inna osoba, na której postępowanie ma wpływ”. 

Słowa groźba, grozić dość często występują w języku potocznym. W rozumieniu prawa karnego muszą zaistnieć określone okoliczności, by możliwe było pociągnięcie do odpowiedzialności formułującego groźbę. Ustalenie w postępowaniu tego, czy w danym przypadku mamy do czynienia z przestępstwem groźby to poważne, nie zawsze łatwe zadanie. 

Radca prawny dr Kamil Lorek 

Bibliografia

  1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, Dz. U. 1997 Nr 88 poz. 553, tj. Dz. U. 2024 r. poz 17;
  2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r., III KK 262/05;
  3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2007 r., IV KK 273/06;
  4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 13 października 2008 r., II Aka 236/08.
  5. Grześkowiak A., Wiak K.(red.) , Prawo karne, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2023 r.;
  6. Stefański R. A.(red.), Kodeks karny. Komentarz,Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2023 r.;
Autopromocja
oprac. Wioleta Matela-Marszałek

REKLAMA

Źródło: Źródło zewnętrzne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Cimoszewicz uniewinniony w sprawie potrącenia rowerzystki

Sąd Rejonowy w Hajnówce uniewinnił Włodzimierza Cimoszewicza od zarzutu potrącenia rowerzystki na przejściu. Postępowanie w sprawie wykroczenia dotyczącego opuszczenia miejsca zdarzenia zostało umorzone z powodu przedawnienia orzekania.

5 390 zł miesięcznie stypendium dla młodych naukowców. Kto otrzyma w 2024 r.?

Ministerstwo Nauki przyznało stypendia 228 wybitnym młodym naukowcom, reprezentującym 53 różne dyscypliny naukowe i artystyczne. Laureaci konkursu otrzymają stypendia w wysokości 5 390 zł miesięcznie przez 3 lata. 

NSA: świadczenie pielęgnacyjne 54 800 zł, a nie 2988 zł

Tyle gminę kosztuje trzy lata upierania się przy odmowie uznania stałej opieki nad staruszkiem 86 lat. Procesy przed WSA i NSA trwały tak długo, że skumulowała się znaczna kwota zaległego świadczenia pielęgnacyjnego. MOPS i SKO uznały, że staruszek nie wymaga opieki (stałej) bo potrafi przejść z pokoju do pokoju. I da radę zrobić sobie herbatę. NSA miał inne zdanie.

Whistleblowing jako wsparcie organizacji

Wiele podmiotów sektora prywatnego i publicznego stanie przed dylematem: Czy potraktować wdrożenie systemu wyłącznie jako koszt związany z obowiązkiem prawnym, czy jako szansę na poprawę bezpieczeństwa i doskonalenie organizacji?

REKLAMA

MRPiPS odpowiada: „Stare” i „nowe” świadczenie pielęgnacyjne a 1500 zł od 1 października 2024 r.

Ministerstwo pracy potwierdziło możliwość łączenia „nowego” świadczenia pielęgnacyjnego z nowymi świadczeniami (od 1 października 2024 r.) 1500 zł z programu Aktywni Rodzice.

Pracownicy: Źle przyznawane dodatki do wynagrodzeń. Od 1 lipca dalej poniżej pensji minimalnej brutto

W dalszym ciągu wynagrodzenia pracowników samorządowych są poniżej pensji minimalnej. Nie zmieni się to od 1 lipca. Do pieniędzy z budżetu na pensje muszą się dorzucić poszczególne JTS. Dalej tylko 50-150 zł daje awans. No i RIO wykrywa błędy w przyznawaniu dodatków (zaznaczając, że na szczęście nie błędy nie są masowe).

Rząd zaprzecza: 800 plus, 13. i 14. emerytura, cięcia w pomocy społecznej i zasiłkach [unijna procedura nadmiernego deficytu]

Polska może być objęta procedurą nadmiernego deficytu. Pojawiły się obawy, że spowoduje to ograniczenia programów wspierających rodziców, emerytów i osoby uboższe. Minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zaprzeczyła takim pogłoskom. 

Parkowanie na chodnikach. Szykują się zmiany, ale czy już w 2025 r.? W sprawie działa Rzecznik Praw Obywatelskich.

Czy nadchodzi koniec parkowania na chodnikach? Ta sprawa niezmiennie budzi emocje. Zainteresował się nią Rzecznik Praw Obywatelskich. Aktywiści proponują na postój pojazdu na drodze dla pieszych tylko w miejscach wyznaczonych.

REKLAMA

Prezydent podpisał ustawę o ochronie sygnalistów

Prezydent podpisał ustawę o ochronie sygnalistów. Sygnalista, po powzięciu informacji o naruszeniu prawa w zakresie objętym ustawą, będzie mógł dokonać jego zgłoszenia.

W Warszawie nie kupisz alkoholu między 22.00 a 6.00? Czy będzie protest

Warsaw Enterprise Institute i Fundacja Forum Obywatelskiego Rozwoju rozpoczęły zbiórkę podpisów przeciwko inicjatywie nocnego zakazu sprzedaży alkoholu w Warszawie. Petycja jest odpowiedzią na konsultacje miejskie, które rozpoczął urząd miasta stołecznego Warszawy w sprawie nocnej prohibicji.

REKLAMA