Jeśli miałbym do końca życia mieszkać w DPS, to wolałbym umrzeć - co dalej z asystencją osobistą?

• Jakie są zadania domu pomocy społecznej?
• Projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (numer projektu: UD168)
• Kiedy wejdzie ustawa o asystencji osobistej? Protestujący chcą, aby stało się to do końca czerwca 2025 r.

"Jeśli miałbym do końca życia mieszkać w DPS, to wolałbym umrzeć. Jeśli państwo nie jest w stanie zapewnić nam asystencji osobistej, tylko woli kierować nas do DPS-ów, to ja nie chce żyć w takim państwie – mówił Wojciech Sawicki, aktywista podczas protestu osób z niepełnosprawnościami dotyczącym asystencji osobistej. A raczej jej braku.". Całe wydarzenie szczegółowo opisuje Dominika Filipowicz na stronie internetowej: niepelnosprawni.pl.

Wiceminister resortu pracy, pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami Łukasz Krasoń o asystencji osobistej, w rozmowie z PAP podkreślił, że: "Wprowadzenie systemowej asystencji osobistej jest priorytetem; tworzymy kompletnie nową gałąź gospodarki, kompletnie nowy zawód".

Jakie są zadania domu pomocy społecznej?

Jeżeli prześledzimy zadania domu pomocy społecznej, które wynikają wprost z przepisów, w tym z rozporządzenia Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. (Dz.U.2025.51 t.j.) możemy stwierdzić, że to właśnie tego rodzaju pomoc jest świadczona co do osób z niepełnosprawnościami. Jednak osoby z niepełnosprawnościami nie chcą "kończyć" w DPS, chcą mieć osobistych pomocników, asystentów i żyć w swoich dotychczasowych warunkach. Dom, niezależnie od typu, świadczy usługi:

• w zakresie potrzeb bytowych, zapewniając: miejsce zamieszkania, wyżywienie, odzież i obuwie, utrzymanie czystości;
• opiekuńcze, polegające na: udzielaniu pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnacji, niezbędnej pomocy w załatwianiu spraw osobistych;
• wspomagające, polegające na: umożliwieniu udziału w terapii zajęciowej, podnoszeniu sprawności i aktywizowaniu mieszkańców domu, w tym w zakresie komunikacji wspomagającej lub alternatywnej, w przypadku osób z problemami w komunikacji werbalnej, umożliwieniu zaspokojenia potrzeb religijnych i kulturalnych, zapewnieniu warunków do rozwoju samorządności mieszkańców domu, stymulowaniu nawiązywania, utrzymywania i rozwijania kontaktu z rodziną i społecznością lokalną, działaniu zmierzającym do usamodzielnienia mieszkańca domu, w miarę jego możliwości, pomocy usamodzielniającemu się mieszkańcowi domu w podjęciu pracy, szczególnie mającej charakter terapeutyczny, jeżeli mieszkaniec spełnia warunki do takiego usamodzielnienia, zapewnieniu bezpiecznego przechowywania środków pieniężnych i przedmiotów wartościowych, finansowaniu mieszkańcowi domu nieposiadającemu własnego dochodu wydatków na niezbędne przedmioty osobistego użytku, w kwocie nieprzekracząjącej 30% zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zapewnieniu przestrzegania praw mieszkańców domu oraz zapewnieniu mieszkańcom dostępności do informacji o tych prawach, sprawnym wnoszeniu i załatwianiu skarg i wniosków mieszkańców domu.

Projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (numer projektu: UD168)

W dniu 8 maja 2025 r. Stały Komitet Rady Ministrów rozpoczął prace nad rządowym projektem. „Od początku prac nad ustawą aktywnie angażowałem się w każdy jej etap – od założeń, przez konsultacje, aż po ostateczny kształt projektu. Postawiłem na bezpośredni dialog ze środowiskami osób z niepełnosprawnościami, bo bardzo zależy mi na tym, by przygotowane rozwiązania nie tylko realnie odpowiadały na ich codzienne potrzeby, ale również aby były zgodne z zasadą niezależnego życia” – powiedział Łukasz Krasoń, Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.

Zgodnie z założeniami ustawy rządowej do skorzystania z asystencji osobistej będą uprawnione osoby w wieku 18-65 posiadające orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które uzyskają w skali poziomu potrzeby wsparcia łącznie co najmniej 80 punktów oraz osoby w wieku 13-18 lat z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami.

Kiedy wejdzie ustawa o asystencji osobistej? Protestujący chcą, aby stało się to do końca czerwca 2025 r.

Prezeska Fundacji Centrum Edukacji Niewidzialna i współorganizatorka protestu Małgorzata Szumowska. – Większość osób, która chciała przyjechać, nie mogła tu być. Bo nie ma asystencji. My reprezentujemy tych, którzy nie mogli tu się pojawić. Prezeska jak i inny postulowali o jak najszybsze uchwalenie przepisów ustawy o asystencji osobistej, która da namiastkę godnego życia i bardziej samodzielnego - osobom z niepełnosprawnościami. Przepisy ustawy i sama asystencja dla osób z niepełnosprawnościami ma na celu:

1. Bardziej aktywne życie osób z niepełnosprawnościami, również pod względem zawodowym.
2. Uwolnienie zasobów potencjalnych pracowników, którzy nie mogą wejść na rynek pracy z powodu ograniczeń związanych z niepełnosprawnością.
3. Stabilność i powszechność dostępu do usługi asystencji osobistej.

Na chwilę obecną usługi asystenckie nie mają stałego i ciągłego charakteru. One wprawdzie są i funkcjonują, ale to nie ma być tymczasowe a stałe rozwiązanie. Aktualnie asystencja osobista jest realizowana w ramach programów rządowych „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” realizowanych przez gminy i powiaty. Za ich działanie odpowiada Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Podczas protestu podkreślano, o czym czytamy na stronie niepelnosprawni.pl: "Wyobrażmy sobie, że ktoś zakwalifikował się do programu na dziewięć miesięcy. Przez ten czas ma zapewnione wsparcie asystenta, może się uniezależnić. Ale co z pozostałymi trzema miesiącami dzielącymi go od końca roku? Nie wie czy uda mu się zakwalifikować do następnego programu. Nawet jeśli mu się uda, w następnym roku czeka go ta sama niepewność. - Korzystam z asystencji osobistej, ale ten program w którym biorę udział w Warszawie jest tylko od marca do listopada. Czyli grudzień, styczeń, luty nie mam wsparcia asystenckiego – mówi Marta Lorczyk".