Nowe zasady dziedziczenia już wkrótce. Rząd szykuje zmiany w podatku od spadków, które mają chronić spadkobierców i uprościć przepisy

• Rząd o zmianach w podatku od spadków: „Poprawa sytuacji podatników i przywrócenie sprawiedliwości w przypadkach niezawinionych”
• „Zwiększenie pewności prawnej” i jeden moment powstania obowiązku podatkowego
• Ministerstwo Finansów o przywracaniu terminów: „Zasadne jest udzielenie pomocy osobom najbliższym zbywcy”
• Przywrócenie terminu także dla przedsiębiorstw – rząd chce chronić spadkobierców firm
• „Polska. Rok przełomu” – projekt wpisany w plan deregulacyjny rządu
• Jednolitość, spójność i przejrzystość – główne hasła reformy
• „Rozwiązanie korzystne dla podatników” – rząd podkreśla prospołeczny charakter zmian

Rada Ministrów w dniu 14 października 2025 roku przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn, który – jak zapowiada rząd – ma uprościć procedury oraz wprowadzić realną ochronę spadkobierców przed utratą przysługujących im zwolnień podatkowych. Projekt został oznaczony numerem UDER79 i jest częścią działań deregulacyjnych w ramach planu gospodarczego na 2025 rok „Polska. Rok przełomu”. To dokument, który – jak podkreśla Ministerstwo Finansów – ma na celu „poprawę sytuacji podatników podatku od spadków i darowizn” oraz „zwiększenie pewności prawnej” przy dziedziczeniu majątku.

Rząd o zmianach w podatku od spadków: „Poprawa sytuacji podatników i przywrócenie sprawiedliwości w przypadkach niezawinionych”

W uzasadnieniu projektu czytamy wprost: „Projekt ma na celu poprawę sytuacji podatników podatku od spadków i darowizn przez wprowadzenie możliwości przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych nabytych przez członków najbliższej rodziny oraz zgłoszenia nabycia w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego własności przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim w niezawinionych przez podatnika sytuacjach losowych, a w konsekwencji możliwości skorzystania ze zwolnienia od tego podatku.”

To zdanie stanowi sedno całej reformy. Do tej pory podatnik, który spóźnił się z formalnym zgłoszeniem nabycia majątku, automatycznie tracił prawo do zwolnienia podatkowego, nawet jeśli spóźnienie wynikało z przyczyn od niego niezależnych. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że nowe przepisy wprowadzą możliwość przywrócenia tego terminu. Jak zaznaczono: „Regulacja obejmie wprowadzenie możliwości przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez członków najbliższej rodziny oraz zgłoszenia nabycia w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego własności przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim.” Oznacza to, że spadkobiercy będą mogli zachować prawo do zwolnienia, nawet jeśli nie złożyli dokumentów w terminie – o ile wykażą, że opóźnienie było niezawinione.

„Zwiększenie pewności prawnej” i jeden moment powstania obowiązku podatkowego

Drugim filarem zmian jest wprowadzenie jednego, jednoznacznego momentu powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu. Obecnie przepisy są niejednoznaczne, a różne organy interpretują je w odmienny sposób.

W uzasadnieniu rząd pisze: „Regulacja przewiduje także zwiększenie pewności prawnej, wynikającej z określenia w ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837, z późn. zm.), zwanej dalej „uPSD”, jednego momentu powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze dziedziczenia i skorelowanego z nim obowiązku złożenia zeznania podatkowego.”

Dalej resort dodaje: „Proponuje się, aby obowiązek podatkowy przy nabyciu rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia powstawał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, a nie z chwilą przyjęcia spadku jak to ma miejsce obecnie.”

Zmiana ta jest wyjątkowo istotna, ponieważ – jak wskazuje dokument – „Rozwiązanie takie jest korzystne dla podatników, gdyż jednoznacznie wiąże moment powstania obowiązku podatkowego z formalnym uzyskaniem dokumentu potwierdzającego status spadkobiercy i legitymację do działania przed organem podatkowym oraz dodatkowo wydłuża czas na złożenie zeznania podatkowego (moment ten jest późniejszy niż chwila przyjęcia spadku).” W praktyce to koniec niejasności, od kiedy należy liczyć termin na zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego.

Ministerstwo Finansów o przywracaniu terminów: „Zasadne jest udzielenie pomocy osobom najbliższym zbywcy”

W uzasadnieniu projektu pojawia się szczegółowe wyjaśnienie, dlaczego rząd zdecydował się na takie rozwiązanie.
Jak podano: „Terminy materialno-prawne mogą być przywrócone przez organ podatkowy jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne. Mając na uwadze przypadki niezawinionego niezachowania terminu do zgłoszenia nabycia majątku oraz intencję ustawodawcy o udzieleniu zwolnienia osobom najbliższym zbywcy, przy zachowaniu obowiązku zgłoszenia, zasadne jest wprowadzenie możliwości przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych (art. 4a ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 uPSD).”

Resort podkreśla, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, a organ podatkowy będzie mógł go zastosować tylko w przypadkach uzasadnionych, takich jak choroba, zdarzenia losowe czy brak winy podatnika.

Jak dodano: „Z uwagi na zasadę jednolitości i spójności w przepisach dotyczących uprawnień podatników należy wprowadzić możliwość przywrócenia także terminu, o który mowa w art. 4b ust. 1 pkt 1 uPSD, dotyczącego nabycia w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego własności przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim.”

Przywrócenie terminu także dla przedsiębiorstw – rząd chce chronić spadkobierców firm

Nowelizacja dotyczy nie tylko majątków prywatnych, lecz również dziedziczenia przedsiębiorstw osób fizycznych.
Jak zapisano w projekcie: „Przywrócenie terminu dotyczyć będzie poza zwolnieniem dla najbliższej rodziny, także zwolnienia nabycia przedsiębiorstw zmarłej osoby fizycznej, gdzie warunkiem zwolnienia jest również konieczność terminowego złożenia zgłoszenia.”

To zmiana szczególnie ważna dla spadkobierców, którzy przejmują firmy rodzinne. W praktyce pozwoli im zachować prawo do zwolnienia z podatku od spadków, nawet jeśli formalności zostały wykonane po terminie z przyczyn niezawinionych.

Dzięki temu kontynuacja działalności gospodarczej po zmarłym przedsiębiorcy będzie łatwiejsza, a prawo stanie się bardziej przyjazne dla spadkobierców i sukcesorów firm rodzinnych.

„Polska. Rok przełomu” – projekt wpisany w plan deregulacyjny rządu

Projekt UDER79 realizuje jeden z głównych filarów planu gospodarczego na 2025 rok – „Wsparcie dla biznesu i deregulacja”. W dokumencie zapisano: „Projektowane zmiany stanowią realizację filaru VI: ‘Wsparcie dla biznesu i deregulacja’ planu gospodarczego na 2025 r. ‘Polska. Rok przełomu’, który zakłada eliminację zbędnych procedur administracyjnych, redukcję kosztów prowadzenia działalności oraz zwiększenie przejrzystości systemu podatkowego.”

To część szerokiej strategii rządu mającej na celu zmniejszenie biurokracji, ułatwienie prowadzenia biznesu oraz odbudowę zaufania obywateli do instytucji publicznych.

Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory

Jednolitość, spójność i przejrzystość – główne hasła reformy

Jak podkreśla Ministerstwo Finansów, intencją ustawodawcy jest, by nowe przepisy były spójne i czytelne.
W projekcie czytamy: „Mając na uwadze zasadę jednolitości i spójności w przepisach dotyczących uprawnień podatników, należy wprowadzić możliwość przywrócenia także terminu, o który mowa w art. 4b ust. 1 pkt 1 uPSD.”

Resort dodaje, że chodzi o to, aby podatnicy mieli realne możliwości korzystania z przysługujących im ulg, a urzędy – jasne narzędzia do stosowania prawa w duchu zaufania i proporcjonalności.

Zgodnie z założeniami projektu, reforma przyniesie trzy główne efekty:

1. Umożliwi przywrócenie terminów w przypadkach niezawinionych przez podatników.
2. Wprowadzi jeden moment powstania obowiązku podatkowego, co uprości system i zwiększy bezpieczeństwo prawne.
3. Zwiększy przejrzystość systemu podatkowego, wpisując się w szerszy plan deregulacji państwa.

W praktyce ma to oznaczać mniej stresu, mniej biurokracji i mniej kosztownych błędów dla obywateli.

„Rozwiązanie korzystne dla podatników” – rząd podkreśla prospołeczny charakter zmian

Ministerstwo Finansów wprost zaznacza, że celem zmian jest ochrona obywateli: „Rozwiązanie takie jest korzystne dla podatników, gdyż jednoznacznie wiąże moment powstania obowiązku podatkowego z formalnym uzyskaniem dokumentu potwierdzającego status spadkobiercy i legitymację do działania przed organem podatkowym oraz dodatkowo wydłuża czas na złożenie zeznania podatkowego.”

Nowe przepisy – jeśli wejdą w życie – mogą oznaczać, że utrata zwolnienia z podatku od spadków z powodu spóźnienia stanie się przeszłością.