Matka pomogła córce spłacić kredyt, ojciec dał synowi mieszkanie. Zwolniona z podatku darowizna może się skończyć kłopotami ze skarbówką

• Przecież pieniądze na mieszkanie dostała od ojca
• Matka pomogła córce spłacić kredyt
• Co zrobić, żeby uniknąć problemów z darowizną
• Grupy podatkowe i darowizny
• Czy darowiznę trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego?
• Kary za brak zgłoszenia darowizny
• Kontrola darowizn w czasie

Co fiskus bierze pod lupę? Skarbówka kontroluje darowizny przekazywane między członkami rodzin, sprawdzając przede wszystkim, czy zostały prawidłowo udokumentowane i zgłoszone. Istnieje powszechne przekonanie, że majątek można swobodnie przekazywać bliskim, jednak w praktyce kluczowe znaczenie mają formalności.

Przecież pieniądze na mieszkanie dostała od ojca

W niezłe tarapaty wpadła kobieta, która otrzymała od ojca pieniądze na mieszkanie. Miała umowę darowizny, a środki przeznaczyła na zakup nieruchomości i złożyła w urzędzie skarbowym wymagane zgłoszenie. Problem polegał na tym, że gotówkę ojciec przekazał jej fizycznie do rąk, a dopiero później została ona wpłacona na rachunek bankowy. Właśnie ten sposób przekazania środków został zakwestionowany przez skarbówkę, która uznała, że nie spełniono warunków zwolnienia z podatku od darowizny.

Matka pomogła córce spłacić kredyt

Tę historię opisała „Rzeczpospolita”. Dziennik przytoczył także inny przypadek analizowany przez fiskusa. Matka wsparła córkę w spłacie kredytu mieszkaniowego, przekazując środki na rachunek techniczny. Problem polegał na tym, że mimo iż córka była współwłaścicielką konta, nie miała swobodnego dostępu do tych środków, ponieważ rachunek służył wyłącznie do obsługi spłaty kredytu. W efekcie skarbówka uznała, że nie zostały spełnione warunki zwolnienia z podatku od darowizny.

Co zrobić, żeby uniknąć problemów z darowizną

Trzeba pamiętać, że darowizna w rozumieniu Kodeksu cywilnego to umowa, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Oznacza to, że nie jest to zwykłe przekazanie pieniędzy, lecz czynność prawna wymagająca spełnienia określonych warunków, zwłaszcza podatkowych.

Grupy podatkowe i darowizny

W przypadku darowizn obowiązują tzw. grupy podatkowe, od których zależy sposób opodatkowania oraz możliwość skorzystania ze zwolnień. Szczególne znaczenie ma tzw. grupa zerowa, obejmująca najbliższą rodzinę: małżonka, dzieci, wnuki, prawnuki, rodziców, dziadków, rodzeństwo, pasierba, ojczyma i macochę. Osoby te mogą skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku od darowizny niezależnie od jej wysokości, pod warunkiem spełnienia formalności — w szczególności zgłoszenia darowizny na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy oraz udokumentowania przekazania środków, najlepiej przelewem bankowym.

W przypadku darowizn w tzw. grupie zerowej zgłoszenie SD-Z2 jest wymagane, jeśli podatnik chce skorzystać ze zwolnienia z podatku po przekroczeniu limitu przypisanego do rozliczeń z jednym darczyńcą w okresie 5 lat i utrzymać prawo do zwolnienia.

Pierwsza grupa podatkowa obejmuje szerszy krąg najbliższych krewnych, m.in. teściów, zięcia i synową. Dla tej grupy obowiązuje limit 36 120 zł w okresie 5 lat od jednej osoby. Po jego przekroczeniu powstaje obowiązek podatkowy i konieczność złożenia deklaracji SD-3 oraz zapłaty podatku, o ile nie ma zastosowania zwolnienie właściwe dla grupy zerowej.

Druga grupa podatkowa obejmuje m.in. zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, dzieci i małżonków pasierbów oraz małżonków rodzeństwa. W tym przypadku limit wynosi 27 090 zł w ciągu 5 lat.

Trzecia grupa podatkowa obejmuje wszystkie pozostałe osoby niespokrewnione lub dalszych krewnych. Limit wynosi 5733 zł w okresie 5 lat, a jego przekroczenie oznacza obowiązek zapłaty podatku według ustawowych stawek.

Czy darowiznę trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego?

Darowizna w najbliższej rodzinie (grupa zerowa) wymaga zgłoszenia na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od jej otrzymania, jeżeli podatnik chce skorzystać ze zwolnienia z podatku. W przypadku pozostałych darowizn, które podlegają opodatkowaniu, obowiązuje złożenie deklaracji SD-3 oraz zapłata podatku w terminie 1 miesiąca od powstania obowiązku podatkowego.

Kary za brak zgłoszenia darowizny

Niezgłoszenie darowizny albo niespełnienie warunków zwolnienia może mieć poważne konsekwencje finansowe. W pierwszej kolejności urząd skarbowy może zażądać zapłaty należnego podatku wraz z odsetkami za zwłokę. Jeśli fiskus uzna, że ktoś celowo nie ujawnił darowizny i sprawa wyjdzie na jaw dopiero podczas kontroli, możliwe jest zastosowanie sankcyjnej 20-procentowej stawki podatku. Dodatkowo można ponieść odpowiedzialność karno-skarbową — od grzywny za wykroczenie skarbowe aż po postępowanie w sprawie przestępstwa skarbowego w poważniejszych przypadkach.

W przypadku wykroczenia skarbowego grzywna może wynosić od jednej dziesiątej minimalnego wynagrodzenia do nawet dwudziestokrotności tej kwoty. Przy obecnych stawkach oznacza to od kilkuset złotych do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Kontrola darowizn w czasie

Limit darowizn liczony jest w okresie 5 lat od jednej osoby. Oznacza to, że fiskus sumuje wszystkie darowizny otrzymane od tego samego darczyńcy w tym czasie. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli poszczególne darowizny są niewielkie, ich łączna wartość może przekroczyć ustawowy limit i wtedy pojawia się obowiązek podatkowy.