Najpierw 65 lat i 11 miesięcy, a następnie 67 lat dla obu płci. Nowy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn jest wprowadzany stopniowo

• Starzejące się społeczeństwo to wielkie wyzwanie, zarówno dla ZUS, jak i dla całego systemu ubezpieczeń społecznych
• Wydłuża się średnia długość życia, a tym samym rosną koszty świadczeń emerytalnych
• Raport finansowy ZUS za rok 2024 – zła sytuacja finansowa oraz rosnące dotacje z budżetu państwa
• Najlepszym rozwiązaniem problemu, z punktu widzenia ZUS, byłoby podniesienie oraz zrównanie wieku emerytalnego
• Zrównanie wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn – jak wygląda Polska na tle innych krajów
• Zamiast 60 lub 65 lat – 67 lub 70 lat. Nowy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn remedium na sytuację finansową państwa

Starzejące się społeczeństwo to wielkie wyzwanie, zarówno dla ZUS, jak i dla całego systemu ubezpieczeń społecznych

Starzejące się społeczeństwo jest jednym z najistotniejszych problemów demograficznych, które wpływają na stabilność finansową systemu emerytalnego w Polsce. Liczba seniorów rośnie - pod koniec 2023 r. odsetek osób w wieku 60 lat wyniósł aż 26,3% populacji całego kraju, podczas gdy w 2005 r. odsetek ten wynosił 17,2% - to wzrost o 9,1 punktu procentowego w ciągu 18 lat.

Prognozy wskazują na dalszy wzrost – do 2060 r. liczba seniorów ma się zwiększyć do 11,9 mln, co będzie stanowić aż 38,3% ogółu ludności Polski. Zjawisko to niesie poważne konsekwencje dla finansów publicznych - coraz mniej osób w wieku produkcyjnym, będzie musiało finansować emerytury rosnącej liczby seniorów - szacuje się, że do 2060 r. liczba osób w wieku produkcyjnym zmniejszy się nawet o 40%. Taka sytuacja może zagrozić wypłacalności systemu emerytalnego.

Wydłuża się średnia długość życia, a tym samym rosną koszty świadczeń emerytalnych

Jednocześnie wydłuża się średnia długość życia – dziś kobiety żyją przeciętnie 81 lat, a mężczyźni 73 lata. Szacuje się, że do 2060 r. średnia długość życia wzrośnie do 85 lat dla kobiet oraz 81 dla mężczyzn.

Wszystkie te dane mają istotny wpływ na kondycję systemu emerytalnego. Już dzisiaj ZUS nie jest w stanie wypłacać emerytur wyłącznie ze zgromadzonych składek, a w perspektywie kolejnych dekad jego sytuacja finansowa może się tylko pogarszać.

Raport finansowy ZUS za rok 2024 – zła sytuacja finansowa oraz rosnące dotacje z budżetu państwa

Z punktu widzenia finansowego jest źle, a będzie coraz gorzej. Koszty Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w 2024 r. wyniosły 418,1 mld zł, czyli aż o 52,8 mld zł więcej niż w roku 2023. Na transfery pieniężne dla ludności przeznaczono łącznie 406,2 mld zł, z czego aż 369 mld zł pochłonęły wypłaty emerytur i rent.

Emerytury rosną - w 2024 r. przeciętna wypłata świadczenia emerytalno-rentowego wzrosła o 14,2% i wyniosła 3735,34 zł miesięcznie.

Obecnie, ZUS nie jest w stanie funkcjonować bez wsparcia budżetowego. W 2024 r. Zakład otrzymał dotację z budżetu państwa w wysokości 64,7 mld zł, co oznacza wzrost o 13,0 mld zł w porównaniu z rokiem 2023. Przy budżecie na poziomie 921,6 mld zł – dotacja ta stanowi około 7% budżetu państwa.

Najlepszym rozwiązaniem problemu, z punktu widzenia ZUS, byłoby podniesienie oraz zrównanie wieku emerytalnego

W kontekście pogarszającej się sytuacji finansowej ZUS, podniesienie wieku emerytalnego – lub przynajmniej jego zrównanie dla obu płci – mogłoby istotnie poprawić stabilność systemu emerytalnego. Wiele krajów Unii Europejskiej, dostosowując się do wyzwań demograficznych, zdecydowało się na podwyższenie wieku przechodzenia na emeryturę.

Pogarszającą się sytuację demograficzną, zaakceptowało społeczeństwo niemieckie, gdzie docelowo wiek emerytalny ma wynosić 67 lat zarówno dla kobiet i mężczyzn. Obecnie obowiązuje tam wiek emerytalny w zależności od roku urodzenia - od 65 do 67 lat. Przykładowo, dla osób urodzonych po 1957 roku wiek emerytalny wynosi 65 lat i 11 miesięcy

Zrównanie wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn – jak wygląda Polska na tle innych krajów

Coraz więcej krajów rezygnuje z rozróżniania wieku emerytalnego ze względu na płeć, przykładami są:

• Austria – 65 lat,
• Belgia – 65 lat,
• Chorwacja – 65 lat,
• Cypr – 65 lat,
• Dania – 67 lat,
• Estonia – 65 lat,
• Francja – 62 lata,
• Grecja – 67 lat,
• Hiszpania – 67 lat,
• Holandia – 67 lat,
• Irlandia – 68 lat,
• Litwa – 65 lat,
• Luksemburg – 65 lat,
• Łotwa – 65 lat,
• Niemcy – 67 lat (docelowo),
• Portugalia – 66 lat,
• Słowenia – 65 lat,
• Szwecja – 65 lat,
• Węgry – 65 lat,
• Wielkiej Brytania – 65 lat,
• Włochy – 66 lat.

Rozróżnienie wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn wciąż jednak funkcjonuje w niektórych krajach Europy Wschodniej, m.in. w:

• Białorusi – 63 lata dla mężczyzn, 58 lat dla kobiet,
• Mołdawii – 62 lata dla mężczyzn, 57 lat dla kobiet,
• Rosji – 65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet,
• na Ukrainie – 62 lata dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet,

a także w Polsce, gdzie obecnie wiek emerytalny wynosi 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet.

Zamiast 60 lub 65 lat – 67 lub 70 lat. Nowy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn remedium na sytuację finansową państwa

O potrzebie podniesienia wieku emerytalnego można przeczytać w najnowszym raporcie ekspertów z Warsaw Enterprise Institute. Polska stoi w obliczu kryzysu demograficznego. Rodzi się coraz mniej dzieci, a Polacy żyją coraz dłużej. Aby zwiększać dochody państwa, należy pochylić się nad rynkiem pracy i spojrzeć prawdzie w oczy - alarmują twórcy raportu.

Jeszcze w 2000 roku na jednego emeryta przypadało 4,1 osoby w wieku produkcyjnym. W 2010 roku było to 3,8, a w 2023 roku wskaznik ten spadł do poziomu 2,5 pracujących na jedną osobę w wieku poprodukcyjnym. Jedno jest pewne - potrzebne są reformy systemu emerytalnego, alarmują autorzy projektu.

Jednocześnie przeciętna długość życia w Polsce w 2023 roku wyniosła niemal 79 lat, podczas gdy jeszcze w 1993 roku było to niespełna 72 lata. Przypadek Polski nie jest odosobniony – podobne trendy obserwujemy w całej Europie, gdzie społeczenstwa szybko się starzeją.

Ratowanie finansów publicznych popycha coraz więcej krajów w stronę podnoszenia wieku emerytalnego. W ostatnim czasie w Danii zdecydowano się na zmianę z 67 do 70 lat, stopniowo do końca 2040 roku. Niechybnie czeka to także Polskę, o ile problemy fiskalne nie zostaną rozwiązane w oparciu o obszary wskazane w poprzedniej części raportu.

Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023 r. - raport GUS

Prognoza ludności na lata 2023–2060 - raport GUS

Podsumowanie sytuacji finansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w 2024 r.

BUDŻETOWY S.O.S. Jak wyprowadzić finanse publiczne na prostą w ciągu 3 lat

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2024 poz. 1631)
• Ustawa budżetowa na rok 2025 z dnia 9 stycznia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 63)