Niezdolni do pracy - 2000 zł, ale renciści socjalni - 4700 zł. Dodatek dopełniający do zmiany?
REKLAMA
REKLAMA
RPO wystąpił na początku czerwca do MRPiPS w sprawie dodatku dopełniającego. Po co? Bo wysoki dodatek przysługuje rencistom socjalnym – ale już nie osobom z rentą z tytułu niezdolności do pracy, nawet gdy są w tej samej sytuacji (całkowicie niezdolni do pracy i samodzielnej egzystencji). Rzecznik uważa, że to niesprawiedliwe i narusza konstytucję. Czy zatem będzie wyrównanie kwot i wysokie renty?
- Co to jest dodatek dopełniający i komu przysługuje?
- Problem dostrzeżony przez RPO: kto NIE dostaje dodatku dopełniającego?
- Dlaczego to kontrowersja według RPO?
- Tabela: Renta socjalna z dodatkiem socjalnym a renta z tytułu niezdolności do pracy
- Dlaczego RPO interweniuje? Możliwe naruszenie Konstytucji RP
- Co na to Biuro Legislacyjne Senatu? Wątpliwości były już wcześniej, RPO nie jest pierwszy
- Czy resort pracy zmieni zasady dodatku socjalnego?
- Do zapamiętania - skrót artykułu
- FAQ – najczęstsze pytania o dodatek dopełniający do renty socjalnej
Co to jest dodatek dopełniający i komu przysługuje?
Dodatek dopełniający to stosunkowo nowe świadczenie wprowadzone 1 stycznia 2025 roku ustawą o zmianie ustawy o rencie socjalnej.
REKLAMA
REKLAMA
- Cel: Dodatkowe wsparcie finansowe dla osób z niepełnosprawnością całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji.
- Dla kogo? Wyłącznie dla osób uprawnionych do renty socjalnej.
- Wysokość dodatku dopełniającego: Do 2700 zł miesięcznie (kwota uzupełnia świadczenie do określonego poziomu).
- Od kiedy wypłacany? ZUS rozpoczął wypłatę w maju 2025 roku.
- Co to jest renta socjalna? Renta socjalna to świadczenie dla osób, które stały się całkowicie niezdolne do pracy przed nabyciem uprawnień do innych świadczeń (zazwyczaj przed ukończeniem nauki, przed zebraniem wymaganego stażu ubezpieczeniowego). Dotyczy głównie osób z niepełnosprawnością od dzieciństwa.
Problem dostrzeżony przez RPO: kto NIE dostaje dodatku dopełniającego?
Dodatek dopełniający NIE przysługuje osobom z:
- Rentą z tytułu niezdolności do pracy z systemu ubezpieczeń społecznych (ZUS);
- Rentą z tytułu niezdolności do pracy z systemu zaopatrzeniowego służb (policja, wojsko itp.).
I to nawet jeśli:
- Są całkowicie niezdolne do pracy;
- Są całkowicie niezdolne do samodzielnej egzystencji;
- Ich faktyczny stan zdrowia jest identyczny jak u rencistów socjalnych.
Dlaczego to kontrowersja według RPO?
Bo osoby, które:
REKLAMA
- Opłacały składki emerytalno-rentowe przez lata,
- Stały się niepełnosprawne w późniejszym wieku (np. po wypadku, chorobie),
... otrzymują niższe łączne świadczenie niż osoby z niepełnosprawnością od dzieciństwa, które nigdy nie opłacały składek.
Tabela: Renta socjalna z dodatkiem socjalnym a renta z tytułu niezdolności do pracy
Kryterium | Renta socjalna | Renta z tytułu niezdolności do pracy |
|---|---|---|
Dla kogo? | Osoby niezdolne do pracy od dzieciństwa i przed zebraniem stażu pracy | Osoby, które nabyły staż ubezpieczeniowy |
Składki | Nie opłacali składek | Opłacali składki przez lata |
Dodatek dopełniający | TAK - do 2700 zł | NIE - 0 zł |
Łączne świadczenie | Renta socjalna + dodatek = łącznie blisko 5000 zł (brutto) | Tylko renta = ok. 2000 zł |
Stan zdrowia | Całkowicie niezdolni do pracy i samodzielnej egzystencji | Stan zdrowia również całkowicie nie pozwala na pracę |
Paradoks według Rzecznika Praw Obywatelskich jest jasny: kto nigdy nie płacił składek – dostaje więcej. Kto płacił składki – dostaje mniej.
Dlaczego RPO interweniuje? Możliwe naruszenie Konstytucji RP
RPO w piśmie z 6 maja 2026 do minister Agnieszki Dziemianowicz-Bąk wskazuje na możliwe naruszenie art. 32 Konstytucji (zasada równości). Główne zarzuty z pisma to:
1. Nierówne traktowanie osób w identycznej sytuacji
„Poza wsparciem pozostaje grupa osób z niepełnosprawnością znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej" – podkreśla RPO.
Osoby całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji powinny być traktowane jednakowo, niezależnie od tego, kiedy stały się niepełnosprawne.
2. Data powstania niepełnosprawności jako kryterium różnicowania
„W istocie data powstania niezdolności do pracy stanowi czynnik determinujący powstanie uprawnienia do odmiennych świadczeń" – wskazuje RPO.
Skutek:
- Niepełnosprawność od dzieciństwa = wyższe świadczenie łącznie.
- Niepełnosprawność po latach pracy = niższe świadczenie łącznie.
Czy to konstytucyjne? Według orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, na co powołuje się RPO, „takie kryterium może nie wytrzymać testu zgodności z Konstytucją".
3. Osoby, które opłacały składki, są w gorszej sytuacji
„Osoby, które stały się osobami niezdolnymi do pracy i niezdolnymi do samodzielnej egzystencji w późniejszym wieku, mimo opłacania składek emerytalno-rentowych będą w gorszej sytuacji niż osoby, które są osobami z niepełnosprawnościami od dzieciństwa" – podkreśla RPO.
Co na to Biuro Legislacyjne Senatu? Wątpliwości były już wcześniej, RPO nie jest pierwszy
Podobne wątpliwości zgłaszało Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu już w październiku 2024 (podczas prac nad ustawą):
„Ustawa budzi wątpliwość co do zgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji" (zasada równości).
Rekomendacja Senatu wówczas brzmiała:
„Pilne podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do objęcia dodatkowym wsparciem osób uprawnionych do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy będących niezdolnymi do samodzielnej egzystencji".
Czy resort pracy zmieni zasady dodatku socjalnego?
TAK. Jak podał RPO w piśmie z 06.05.2026, z odpowiedzi MRPiPS udzielanych RPO wynika, że:
„W związku z pojawiającymi się wątpliwościami w zakresie nierówności w uprawnieniu do dodatku dopełniającego zostały podjęte prace legislacyjne nad przygotowaniem stosownej regulacji prawnej".
Jednak brak szczegółów, jakie to zmiany oraz kiedy wejdą w życie. M. in. dlatego RPO wystosował pismo do MRPiPS.
Do zapamiętania - skrót artykułu
RPO wystąpił do MRPiPS w sprawie nierówności w dodatku dopełniającym. Dodatek (do ok. 2700 zł) przysługuje tylko rencistom socjalnym z niepełnosprawnością od dzieciństwa, nie przysługuje osobom z rentą z niezdolności do pracy – mimo często identycznego stanu zdrowia. Efekt: kto płacił składki i stał się niepełnosprawny później, dostaje niższe świadczenie niż kto nigdy nie płacił. RPO wskazuje na możliwe naruszenie konstytucyjnej zasady równości. MRPiPS potwierdził prace nad zmianą przepisów, ale brak konkretów. M. in. stąd interwencja RPO.
FAQ – najczęstsze pytania o dodatek dopełniający do renty socjalnej
Czy dodatek dopełniający należy się osobom z rentą z tytułu niezdolności do pracy?
Nie. Aktualnie tylko dla rencistów socjalnych.
Czy dodatek dopełniający jest przyznawany automatycznie?
Nie. Trzeba złożyć wniosek w ZUS.
Ile wynosi dodatek dopełniający w 2026?
Do ok 2700 zł miesięcznie (uzupełnienie do określonego poziomu świadczenia).
Czy RPO może zmusić rząd do zmiany przepisów?
Nie bezpośrednio, ale może wskazać na niezgodność z konstytucją i rekomendować zmiany.
Kiedy mogą wejść zmiany rozszerzające dodatek socjalny na inne osoby?
Brak konkretnej daty. Ale MRPiPS potwierdził prace legislacyjne.
Czy mogę odwołać się od decyzji ZUS o odmowie dodatku?
Tak, do sądu – ale jeśli masz rentę z niezdolności do pracy (nie socjalną), obecne przepisy wykluczają Cię z uprawnienia.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
