Pensja rodzicielska dla rodziców dzieci 0-3 lata. Dla kogo 4806 zł miesięcznie?

• W Polsce rodzi się coraz mniej dzieci. Nowe świadczenie odwróci ten trend?
• Pensja Rodzicielska: 4806 zł brutto miesięcznie dla jednego z rodziców

To nie pierwszy pomysł, który zakłada wprowadzenie świadczenia, które mogłoby zastąpić kilka dotychczasowych programów. W przestrzeni publicznej pojawiały się już pomysły dotyczące wprowadzenia 800 plus dla seniorów czy zastąpienia świadczenia wychowawczego oraz 13. i 14. emerytury tzw. podstawowym dochodem bezwarunkowym.

Wiadomo, że żadna z powyższych propozycji nie jest obecnie procedowana, jednak sporo mówi się o tzw. Pensji Rodzicielskiej. Co to za świadczenie i kto mógłby je otrzymać?

W Polsce rodzi się coraz mniej dzieci. Nowe świadczenie odwróci ten trend?

Polska od kilku lat znajduje się w najgłębszym kryzysie demograficznym od zakończenia II wojny światowej. Liczba urodzeń systematycznie spada, a współczynnik dzietności należy do najniższych w Europie. Jak pokazują najnowsze dane GUS, w pierwszych sześciu miesiącach 2026 r. w Polsce zarejestrowano około 115 tys. urodzeń żywych.

W ostatnich latach kolejne rządy uruchomiły szereg instrumentów pronatalistycznych, jednak namacalnego rezultatu w postaci zwiększonej liczby urodzeń nie widać. Programy takie jak 800 plus znacząco poprawiły jednak sytuację dzieci zagrożonych ubóstwem.

Wśród najczęściej wymienianych przez pary przeszkód na drodze do decyzji o dziecku znajdują się te związane z niepewną sytuacją na rynku pracy (tzw. "umowami śmieciowymi") czy brakiem możliwości finansowych, by zapewnić rodzinie właściwe warunki lokalowe. Również zaciągnięcie kredytu hipotecznego jest poza zasięgiem wielu par.

Pensja Rodzicielska: 4806 zł brutto miesięcznie dla jednego z rodziców

Dla kobiet wybór między rodziną a karierą to nie medialne hasło, ale decyzja, która niesie za sobą konkretne skutki. Często ochrona przed zwolnieniem po powrocie z urlopu macierzyńskiego jest tylko pozorna, blisko połowa ankietowanych w badaniach opinii publicznej uważa, że matki są traktowane w pracy gorzej niż pozostali pracownicy.

Dłuższa przerwa w zatrudnieniu z reguły pogłębia lukę płacową, niskie wynagrodzenie sprawia, że część kobiet decyduje się zrezygnować z pracy (przynajmniej do czasu osiągnięcia przez dziecko wieku przedszkolnego). To właśnie do rodziców dzieci w wieku 0-3 lata skierowana jest najnowsza propozycja tzw. Pensji Rodzicielskiej.

Czy to nowa propozycja? I tak i nie. Według pierwotnej koncepcji przedstawionej w 2019 roku przez Marcina Kędzierskiego, ekonomistę i eksperta Klubu Jagiellońskiego, pensja rodzicielska miałaby być wynagrodzeniem wypłacanym rodzicom za pracę związaną z wychowywaniem dzieci, a nie klasycznym świadczeniem socjalnym.

Autor wskazywał, że osoby między 30. a 45. rokiem życia są jednocześnie:

• w okresie największej aktywności zawodowej,
• wychowują małe dzieci,
• często spłacają kredyty mieszkaniowe,
• coraz częściej opiekują się także starzejącymi się rodzicami.

Wypłacanie pensji rodzicielskiej miałoby ułatwiać łączenie pracy z wychowaniem dzieci i pozwolić na ograniczenie wymiaru pracy, a nie całkowitą rezygnację z aktywności zawodowej.

Polecamy: Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik 2026

Propozycja byłego premiera Mateusza Morawieckiego jest jednak skierowana stricte do rodziców dzieci w wieku 0-3 lata. Koncepcja zakłada, że jeden z rodziców dziecka (nie musi to być matka) otrzymywałby pensję w kwocie odpowiadającej aktualnej wysokości płacy minimalnej. Obecnie jest to 4806 zł brutto.

Ma to polegać na tym, że rodzic dziecka, często kobieta, ale jak w przypadku 800 plus będzie to decyzja rodziców, dostaje od państwa pensję minimalną: oskładkowaną, ozusowaną, opodatkowaną i to niesie ze sobą kilka efektów. Po pierwsze dziecko staje się elementem życiowej stabilizacji

– mówił w programie „Tłit" Wirtualnej Polski Marcin Horała, wiceprezes stowarzyszenia.

Według zapowiedzi przedstawicieli Rozwoju Plus:

• rodzice mieliby otrzymywać regularne wynagrodzenie za wychowywanie dzieci,
• świadczenie miałoby być traktowane jako forma uznania pracy opiekuńczej wykonywanej na rzecz społeczeństwa,
• ma stanowić element szerszego programu, którego celem jest odwrócenie niekorzystnych trendów demograficznych.

Środki miałyby pochodzić z likwidacji innych, przysługujących obecnie rodzicom najmłodszych dzieci świadczeń (800 plus, "kosiniakowego", "babciowego").

Na temat tej propozycji już wypowiedział się minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. Szef resortu do pomysłu podchodzi z dużą dozą sceptycyzmu. Jak wskazał, rząd zdaje sobie sprawę z tego, że powrót matek na rynek pracy bywa trudny i właśnie dlatego wprowadzony został program Aktywny Rodzic skierowany właśnie do rodziców dzieci w wieku 0-3 lata.

Na razie nie przedstawiono projektu ustawy, jest to jedynie zapowiedź ewentualnych prac programowych nad rozwiązaniem.