Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ochrona dóbr osobistych - art. 23 Kodeksu cywilnego

Ewa Kowalska
Ekspert w zakresie VAT
Ochrona dóbr osobistych - art. 23 KC /Fot. Fotolia
Ochrona dóbr osobistych - art. 23 KC /Fot. Fotolia
Problematyka dóbr osobistych stanowi istotną część zagadnień, którymi zajmuje się polskie prawo cywilne. Pod pojęciem dobra osobistego rozumiemy pewien zbiór wartości o charakterze niematerialnym, podlegający, ze względu na swą istotę, ochronie prawnej.

Czym jest dobro osobiste?

Dobra osobiste jako prawa niematerialne są ściśle powiązane z człowiekiem i jego indywidualnością. Przysługują więc one każdemu z nas przez całe życie. Część z nich, jak na przykład wolność, nietykalność osobista czy prawo do prywatności zostały uwzględnione już na poziomie konstytucyjnym, co wskazuje na ich szczególną doniosłość. Art. 43 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (dalej k.c.) pozwala uwzględnić, na wzór konstrukcji dóbr osobistych przysługujących osobom fizycznym  instytucję dóbr osobistych osób prawnych. Ma ona charakter szczególny wynikający ze specyfiki, jaką można przypisać osobie prawnej. Przysługują więc jej tylko niektóre wartości jak np.: nazwa, prawo do prywatności czy tajemnica korespondencji. Obecny katalog dóbr osobistych zawarty w art. 23 k.c. ma charakter otwarty, co umożliwia jego systematyczne rozwijanie poprzez naukę i praktykę orzeczniczą.

POLECAMY: E - wydanie Dziennika Gazety Prawnej

Na jakie jeszcze wartości możemy się powołać?

Żeby mówić o faktycznym istnieniu określonego dobra osobistego musimy powołać się na jego prawne usankcjonowanie. To co w naszym odczuciu jest najwyższą wartością niekoniecznie może być uznane przez prawodawcę. Obiektywnie takie czynniki jak uwarunkowanie społeczne, postęp cywilizacyjny i techniczny są przez niego uwzględniane przy nadaniu określonym dobrom szczególnej ochrony prawnej.
Obecnie więc możemy powoływać się na określone dobro osobiste, gdy ktoś kwestionuje nasze prawo do swobody wyznawania uczuć religijnych, zachowania nietykalności osobistej czy sprawowania kultu po osobie zmarłej. W wyniku zmian społecznych prawodawca uwzględnił również takie wartości jak poczucie przynależności do konkretnej płci, zachowanie integralności seksualnej czy uznanie więzi rodzinnych między rodzicami i ich dziećmi.

W wyniku nieudolności personelu medycznego dziecko rodzi się z ciężkim niedotlenieniem mózgu uniemożliwiającym prowadzenie samodzielnego życia. Doprowadzenie do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, którego efektem jest brak możności nawiązania z dzieckiem typowej relacji rodzinnej, zostało uznane przez Sąd Najwyższy jako naruszenie dóbr osobistych rodziców. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2016 r. II CSK 719/15) 

Kiedy prawa i wolności nie mają charakteru dobra osobistego?

Istnienie pojęcia dóbr osobistych nie zawsze tożsame jest z przysługującymi nam prawami i wolnościami. Jako przykład można wyróżnić prawo do rozpoznania przez sąd sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd Najwyższy nie wyklucza jednak możliwości, że samo naruszenie tego prawa może doprowadzić do naruszenia dobra osobistego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2010 r. o sygn. II CSK 640/09).

W innym orzeczeniu Sąd Najwyższy zakwestionował uznanie prawa do spokojnego, niezakłóconego urlopu jako dobro osobiste. Jego zdaniem, spokojny i niezakłócony odpoczynek jest ,,zwykłym przejawem zachowania człowieka i zaspokojeniem potrzeby odpoczynku", która nie musi być przecież przez wszystkich odczuwalna. Należy mieć jednak na uwadze, że w niektórych sytuacjach organizator tegoż urlopu swoim zachowaniem może doprowadzić istotnie do jego ,,zmarnowania”, a także naruszenia dobra osobistego w szczególności zdrowia, nietykalności lub wolności osobistej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011 r. o sygn. I CSK 372/10). 

Zobacz także: Pomoc prawna

Ochrona dóbr osobistych

Istotą ochrony dóbr osobistych jest powszechny zakaz ich naruszania, w wyniku czego podmiot uprawniony posiada skuteczną ochronę przeciwko każdemu, kto tego naruszenia się dopuszcza. Ochrona ta może być zapewniona nie tylko przepisami prawa cywilnego. Wspomniane już prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uwzględnione jest w przepisach prawa konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i międzynarodowego ( art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) Jak wynika z fragmentu przepisu art. 23 k.c. ,,dobra osobiste człowieka, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach”, co oznacza, że możliwe jest stosowanie więcej niż jednego środka ochrony. Uniemożliwione jest ono tylko wtedy, gdyż użycie jednego z nich skutecznie wyklucza zastosowanie drugiego.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku (Dz. U. 1964 Nr 16, poz. 93 z późń. zm. – Kodeks Cywilny)
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II CSK 719/15
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II CSK 640/09
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011r., sygn. akt I CSK 372/10

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wizyta u psychiatry, psychologa lub psychoterapeuty – kiedy potrzebne jest skierowanie?
    Osoby w kryzysie psychicznym mają prawo zgłosić się do lekarza psychiatry, psychologa, psychoterapeuty, terapeuty uzależnień lub do szpitala psychiatrycznego. W jakich przypadkach wymagane jest skierowanie do takiego specjalisty?
    e-dowód
    e-dowód to dowód osobisty posiadający dodatkowy chip elektroniczny, umożliwiający potwierdzenie tożsamości w sieci.
    Co jest najważniejsze w wychowaniu dziecka dla Polaków? [BADANIE CBOS]
    CBOS zbadał opinie Polaków o wychowywaniu dzieci. Zaledwie 8 proc. Polaków uważa, że w wychowaniu ważne jest posłuszeństwo dzieci wobec rodziców, 90 proc. stawia na porozumienie rodziców z dziećmi – wynika z sondażu CBOS. A co Polacy uważają na temat stosowania kar fizycznych wobec dzieci?
    Powierzenie przetwarzania danych osobowych, a udostępnienie danych osobowych – różnice
    W biznesie, w kwestiach związanych z RODO często spotykamy się z sytuacją, w której kontrahenci mylą powierzenie przetwarzania danych osobowych z udostępnieniem danych osobowych. Przez ten zabieg niepotrzebnie wymagają zawarcia umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych, obok umowy głównej, w ramach której przekazywane są dane osobowe. Różnice pomiędzy tymi przepisami i wynikające z nich obowiązki dla przedsiębiorców wyjaśnia ekspert z zakresu ochrony danych osobowych, radca prawny Klaudia Nowak z Kancelarii Mirosławski, Galos, Mozes w Sosnowcu.
    Taryfa na prąd dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców będzie regulowana
    Taryfa na prąd dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców będzie regulowana - powiedział w piątek minister rozwoju i technologii Waldemar Buda. Zaznaczył, że dotyczy to 95 proc. przedsiębiorców w Polsce.
    Pokojowa Nagroda Nobla 2022 - Aleś Bialacki, Memoriał i Centrum Wolności Obywatelskich
    Pokojowa Nagroda Nobla 2022. Aleś Bialacki, założyciel i przewodniczący białoruskiej organizacji praw człowieka Wiasna został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. Memoriał i Centrum Wolności Obywatelskich to organizacje, które także otrzymały pokojowego Nobla.
    Problematyczny interes prawny radnego
    Interes prawny radnego. Wyłączenie możliwości udziału radnego w głosowaniu dotyczącym jego interesu prawnego stanowi próbę przeciwdziałania nadużywaniu posiadanego mandatu w celu osiągania własnych korzyści. Niestety regulacja w tym zakresie jest bardzo lakoniczna, co przenosi ciężar jej prawidłowej interpretacji na doktrynę i sądownictwo. W pewnych kwestiach nadal nie wypracowano jednak wspólnej wykładni, co powoduje praktyczne problemy i wątpliwości.
    Normy chemii w skórzanych dodatkach, które nosimy
    Inspekcja Handlowa prowadzi kontrole pod kątem zawartości substancji chemicznych w produktach codziennego użytku. W tym roku wzięła pod lupę skórzane akcesoria: obuwie, rękawiczki, paski do spodni lub zegarków, torebki, portfele, aktówki.
    Wyprowadzka od rodziców - 4 kroki, które przygotują na finansową samodzielność
    Wyprowadzka od rodziców, na przykład w chwili rozpoczęcia studiów lub pracy, to z jeden z przełomowych momentów w życiu. Jak poradzić sobie z wyprowadzką pod kątem finansów?
    Prezes NBP liczy, że pierwsza obniżka stóp będzie możliwa pod koniec 2023 r.
    Adam Glapiński, prezes NBP, stwierdził, że pierwsza obniżka stóp procentowych będzie możliwa pod koniec 2023 r. Powiedział tak w trakcie konferencji prasowej w dniu 6 października br.
    Wprowadzenie 2. stopnia alarmowego BRAVO dla infrastruktury energetycznej poza Polską - co to oznacza
    Premier podpisał zarządzenie wprowadzające 2. stopień alarmowy BRAVO wobec polskiej infrastruktury energetycznej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej - poinformowało w czwartek RCB.
    Zmiany w prawach konsumenta
    Sejmowa Komisja Gospodarki i Rozwoju gospodarki przyjęła 6 października 2022 r. poprawki PiS do nowelizacji ustawy o prawach konsumenta, m.in. znoszącą odpowiedzialność przedsiębiorcy za brak zgodności towaru z umową, jeżeli konsument najpóźniej w chwili zawarcia umowy został o tym poinformowany i to zaakceptował.
    Cyberbezpieczeństwo - jak się chronić?
    Najnowsze badanie Cisco Secure pokazuje, że podejście Polaków do cyberbezpieczeństwa jest pełne paradoksów. Chociaż 55 proc. rodaków martwi się o to, że ich urządzenia mogą stać się celem cyberataku, to zarazem niemal tyle samo (57 proc.) często wykorzystuje urządzenia osobiste do wysyłania e-maili służbowych, a co trzeci łączy się z publicznymi sieciami Wi-Fi w celu wykonywania zadań w pracy. Sprawdzamy, jak wygląda stan cyberbezpieczeństwa nad Wisłą w 2022 roku.
    Rząd chce wprowadzić nową ochronę dzieci i młodzieży przed pornografią w Internecie
    Projekt ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści nieodpowiednich w internecie zobowiązuje dostawców Internetu do wprowadzenia mechanizmów umożliwiających m.in. kontrolę rodzicielką.
    Nastolatki wobec pornografii cyfrowej - Raport NASK
    Główne wnioski płynące z raportu pokazują, że małoletni mają łatwy dostęp w internecie do treści o charakterze pornograficznym. Dla większości badanych (76,2% starszych i 66,9% młodszych) telefon komórkowy lub smartfon jest głównym narzędziem służącym do kontaktu z nimi.
    Nowe prawo w walce z lichwą - co się zmieni?
    - Liczymy na to, że ustawa antylichwiarska uderzająca w fortuny, jakie kosztem Polaków zyskują firmy pożyczkowe, zostanie dziś przegłosowana przez Sejm – powiedział Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro na dzisiejszej (5 października br.) konferencji prasowej.
    Uściński: świadectwo energetyczne mieszkania będzie niezbędne przy nowych umowach najmu
    Właściciel będzie musiał sporządzić charakterystykę energetyczną mieszkania przy nowych umowach najmu. Nie będzie to dotyczyło umów zawartych przed wejściem nowych przepisów w życie - wynika z wypowiedzi wiceministra rozwoju i technologii Piotra Uścińskiego.
    Zmiany na rynku zamówień publicznych jeszcze w 2022
    MRiT przewiduje, że w czwartym kwartale br. wejdą w życie nowe przepisy związane z rynkiem zamówień publicznych. Wynika z nich, że sposób dokonania waloryzacji wynagrodzenia będzie uzależniony od woli stron. Ponadto przewidziano rozszerzenie obowiązku zawierania klauzul waloryzacyjnych na umowy o długości powyżej 6 miesięcy oraz umowy dostaw. Eksperci komentują: Nowe przepisy mogą być martwą literą prawa.
    Resort klimatu przestrzega przed fałszywymi mailami ws. dodatku węglowego
    "Uwaga na fałszywe maile ws. dodatku węglowego. Do obywateli trafia korespondencja niebędąca komunikacją administracji publicznej. Oszuści wykorzystują sytuację do kradzieży danych osobowych i pieniędzy" - przekazało ministerstwo na Twitterze.
    Ukraińcy odbijają kolejne rejony Ukrainy
    Łyman dokładnie przez jeden dzień był „Rosją”. Ukraińcy odbijają kolejne tereny na wschodzie i południu. I polują na duże zgrupowania wojsk, aby wziąć je w okrążenie i upokorzyć.
    Odbudowa Ukrainy po wojnie - jakie gospodarcze korzyści może uzyskać Polska? [RAPORT]
    Łącznie polskie PKB może wzrosnąć o prawie 190 mld zł, czyli 3,8 proc. z tytułu wsparcia w odbudowie Ukrainy – wynika z raportu ekonomistów Pekao SA.
    Czy przysługuje dodatek węglowy po zgłoszeniu źródła ogrzewania po terminie?
    Dodatku węglowego nie dostaną osoby, które po 11 sierpnia br. zmieniły swoją deklarację do CEEB, podając inne główne źródło ogrzewania, np. kocioł na węgiel zamiast pieca gazowego. Nie zostanie on wypłacony również tym, którzy złożyli deklaracje po terminie.
    Co z hipoteką na nieruchomości wywłaszczonej pod drogę publiczną?
    Polskie prawo przewiduje możliwość przymusowego przejęcia nieruchomości prywatnej na cele publiczne. Wywłaszczenie jest możliwe tylko za słusznym odszkodowaniem. A co dzieje się z ustanowioną na nieruchomości hipoteką? Jakie prawa mają osoby, które korzystają z nieruchomości na innych zasadach, takich jak służebność, czy umowa dzierżawy?
    Notariusz dokona wpisu w księdze wieczystej i wyda nakaz zapłaty
    Rada Ministrów przyjęła 4 października 2022 r. projekt nowelizacji Prawa o notariacie oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Nowe przepisy uprawniać mają notariuszy m.in. do dokonywania wpisów hipotek w księgach wieczystych i wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Jednocześnie, zwiększony zostanie nadzór sprawowany nad notariuszami, ze względu na uzyskanie przez nich nowych kompetencji. Nowe przepisy (o ile oczywiście zostaną uchwalone przez Sejm) mają wejść w życie (co do zasady) po 12 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw - czyli stanie się to najprawdopodobniej pod koniec 2023 roku.
    Kiedy wygasa bon turystyczny?
    Po zmianie przepisów, termin zakończenia płatności bonem turystycznym za usługi hotelarskie lub imprezy turystyczne został wydłużony o pół roku.