REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pół miliona seniorów ma problem: Co zrobić z majątkiem? Testament, darowizna czy umowa o dożywocie?

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Pół miliona seniorów ma duży problem: Co zrobić z majątkiem? Testament, darowizna czy umowa o dożywocie?
Pół miliona seniorów ma duży problem: Co zrobić z majątkiem? Testament, darowizna czy umowa o dożywocie?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Pół miliona seniorów w Polsce nie ma spadkobierców, co oznacza, że ich majątek po śmierci może trafić do gminy lub Skarbu Państwa. Jak temu zapobiec? Testament, darowizna czy umowa o dożywocie to rozwiązania, które pozwalają samodzielnie zdecydować o losach dorobku życia. Sprawdź, jakie masz opcje.

Seniorzy w Polsce coraz częściej stają przed bardzo poważnym dylematem, co stanie się z ich majątkiem po śmierci. Ponad pół miliona osób nie ma komu przekazać dorobku życia, a brak testamentu oznacza, że ich oszczędności, nieruchomości i pamiątki rodzinne mogą trafić do gminy lub Skarbu Państwa. Mimo to tylko co szósty senior decyduje się na sporządzenie testamentu, a większość nie zabezpiecza prawnie swojej własności. Jakie mają możliwości? Testament, darowizna czy umowa o dożywocie pozwalają samodzielnie zdecydować o losie zgromadzonego majątku. Sprawdź, które rozwiązanie będzie najlepsze.

REKLAMA

Ważne

Z badania Związku Przedsiębiorstw Finansowych wynika, że 4,7 proc. Polaków nie ma komu zostawić swojego majątku. Z danych GUS wynika, że w Polsce jest obecnie blisko 10 mln seniorów, a to oznacza, że temat dotyczy około 0,5 mln rodaków.

Co może się stać z majątkiem seniora, który nie ma żadnych spadkobierców?

REKLAMA

Tylko co szósty senior w Polsce zdecydował się na sporządzenie testamentu, co pokazuje, że wciąż brakuje świadomości na temat planowania spadkowego. Wyniki badania przeprowadzonego przez Związek Przedsiębiorstw Finansowych oraz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej wskazują, że jedynie 10 proc. Polaków posiada testament, a wśród osób powyżej 64. roku życia odsetek ten wynosi 16,2 proc.. Oznacza to, że aż dziewięciu na dziesięciu seniorów nie zabezpieczyło prawnie przyszłości swojego majątku.

Główną przyczyną braku testamentu jest przekonanie, że nie ma takiej potrzeby – taką odpowiedź wskazało 47 proc. respondentów biorących udział w badaniu ZPF i IRG SGH. Ponad jedna piąta (22,3 proc.) uznała, że nie posiada wystarczających aktywów, by spisywać ostatnią wolę. Co ważne, 4,7 proc. badanych stwierdziło, że nie ma komu zostawić swojego majątku, co oznacza, że temat ten dotyczy ponad pół miliona osób.

Brak testamentu: Dorobek życia seniora przejdzie na państwo

Tymczasem jeśli senior nie pozostawi testamentu, a nie ma ustawowych spadkobierców, to cały jego majątek przechodzi na własność gminy ostatniego miejsca zamieszkania. W przypadku, gdy nie można ustalić takiej gminy, spadek trafia do Skarbu Państwa. Oznacza to, że cały dorobek życia seniora – nieruchomości, oszczędności, przedmioty codziennego użytku, a także wartościowe pamiątki – stają się własnością instytucji państwowych.

Proces ten nie następuje od razu. Najpierw sąd przeprowadza postępowanie spadkowe, by upewnić się, że nie istnieją inni uprawnieni do dziedziczenia krewni. Jeśli ich nie ma, gmina lub państwo przejmuje nieruchomości, oszczędności, przedmioty codziennego użytku, a nawet wartościowe pamiątki.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Jak senior może sam zdecydować o swoim majątku? Jest kilka opcji

Emeryci mają do wyboru kilka rozwiązań. Najprostszą i najczęściej stosowaną formą jest sporządzenie testamentu – można go napisać własnoręcznie lub skorzystać z pomocy notariusza.

Alternatywą jest przekazanie majątku jeszcze za życia w formie darowizny – senior może obdarować wybraną osobę nieruchomością, oszczędnościami czy innymi wartościowymi przedmiotami.

Seniorzy, którzy nie mają spadkobierców, mogą również zdecydować się na zapisanie swojego majątku fundacji lub organizacji charytatywnej, np. hospicjum, domowi dziecka, schronisku dla zwierząt czy instytucji historycznej.

Inną możliwością jest umowa o dożywocie – w jej ramach senior przekazuje nieruchomość w zamian za dożywotnią opiekę lub świadczenia pieniężne.

Co zrobić z pamiątkami i przedmiotami osobistymi? Jak przekazać?

Jeśli senior nie ma spadkobierców, a jego osobiste rzeczy takie jak fotografie, dokumenty, pamiątki rodzinne nie zostały wcześniej przekazane konkretnym osobom, zazwyczaj trafiają wraz z całym majątkiem do gminy lub Skarbu Państwa.

W praktyce jednak często są sprzedawane, niszczone lub trafiają do magazynów urzędowych, jeśli nie mają wartości rynkowej.

Jeśli senior chce, by jego pamiątki przetrwały i trafiły w dobre ręce, warto sporządzić listę przedmiotów i wskazać osoby lub instytucje, które powinny je otrzymać, np. muzeum, archiwum, bibliotekę czy organizację historyczną.

Można też za życia podzielić pamiątki i wręczyć je osobom lub instytucjom, które je docenią. Albo wskazać w testamencie, co ma się stać z osobistymi przedmiotami.

Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory

Umowa o dożywocie – jak to działa w praktyce? Czy warto?

REKLAMA

Umowa o dożywocie, której zapisy opierają się na Kodeksie cywilnym, zwłaszcza w artykule 908 (i kolejnych), daje seniorowi możliwość przekazania własności nieruchomości osobie prywatnej albo instytucji (np. funduszowi hipotecznemu) w zamian za opiekę lub dożywotnie świadczenia pieniężne.

Po podpisaniu takiej umowy nabywca nieruchomości (np. fundusz hipoteczny) zobowiązuje się do zapewnienia seniorowi dożywotniego prawa zamieszkiwania, które jest zabezpieczone poprzez ustanowienie służebności osobistej mieszkania. To prawo jest wpisywane do księgi wieczystej nieruchomości, co oznacza, że jest wiążące także dla jej przyszłych właścicieli.

Na mocy umowy o dożywocie senior otrzymuje dożywotnio comiesięczną rentę. Może otrzymać też jednorazową kwotę pieniężną.

Zaletą hipoteki odwróconejdodatkowe pieniądze, które senior może dostać, by podreperować swój domowy budżet. Plusem jest też to, że senior, który zawarł umowę z funduszem hipotecznym, nie musi płacić już co miesiąc czynszu za mieszkanie (w tym jego podwyżek) ani regulować innych opłat (np. podatku od nieruchomości, opłat przekształceniowych), bo te koszty są po stronie świadczeniodawcy.

Dla niektórych emerytów, zwłaszcza tych, którzy mają spadkobierców i chcą zostawić im mieszkanie lub dom, minusem może być to, że w przypadku renty dożywotniej nie ma możliwości dziedziczenia nieruchomości. W chwili zawarcia umowy z funduszem hipotecznym to właśnie na fundusz przechodzi prawo własności do takiej nieruchomości.

Seniorzy bez spadkobierców nie muszą godzić się na to, by ich majątek trafił do urzędu. Dzięki testamentowi, darowiźnie czy umowie o dożywocie mogą sami zdecydować o losach swojego dorobku.

Warto również rozważyć hipotekę odwróconą – pozwala ona uzyskać dodatkowe środki na godne życie, zamiast zostawiać nieruchomość państwu.

Tabela: Możliwości dysponowania majątkiem przez seniorów

Seniorzy mają do wyboru testament, darowiznę i umowę o dożywocie. Dzięki tym rozwiązaniom mogą sami zdecydować o losie swojego dorobku, unikając sytuacji, w której ich majątek przejdzie na własność państwa. Oto tabelka, które zawiera najważniejsze informacje o wadach i zaletach tych rozwiązań.

OpcjaOpisZaletyWady

Testament

Dokument określający, kto po śmierci otrzyma majątek seniora. Może być napisany własnoręcznie lub u notariusza.

- Pełna kontrola nad podziałem majątku

- Możliwość przekazania majątku osobom spoza rodziny

- Może być zmieniany w dowolnym momencie

- Może być podważony w sądzie

- Nie zabezpiecza seniora na starość

Darowizna

Przekazanie majątku za życia seniora. Można darować nieruchomości, oszczędności lub przedmioty wartościowe.

- Majątek trafia do wybranej osoby natychmiast

- Możliwość uniknięcia postępowania spadkowego

- Senior traci prawo własności

- Może wiązać się z koniecznością zapłaty podatku

Umowa o dożywocie

Przekazanie nieruchomości w zamian za dożywotnią opiekę lub świadczenia pieniężne.

- Senior ma zapewnione utrzymanie do końca życia

- Możliwość zamieszkania w przekazanej nieruchomości

- Brak możliwości przekazania nieruchomości spadkobiercom

- Wymaga formalnego aktu notarialnego

Źródła:

Źródło: Tekst na podstawie informacji prasowej FH Dom

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Podwyżki w komisjach lekarskich 2025 – nowe rozporządzenie MON zwiększy wynagrodzenia nawet do 1200 zł dziennie

Rząd szykuje ważne zmiany w wynagrodzeniach członków komisji lekarskich powoływanych do kwalifikacji wojskowej. Nowy projekt rozporządzenia MON przewiduje znaczące podwyżki dziennych stawek dla lekarzy, psychologów, pielęgniarek, ratowników medycznych oraz sekretarzy. Celem jest ułatwienie kompletowania składów komisji, które w ostatnich latach borykały się z problemem braku chętnych specjalistów. Wynagrodzenie lekarza w komisji lekarskiej może wzrosnąć nawet do 950 zł dziennie, a przewodniczącego – do 1200 zł.

Rodzice nie unikną kłopotliwego obowiązku, ale do szkoły nie wejdzie też osoba skazana za poważne przestępstwa – 3x „nie” Prezydenta wobec nowelizacji ustawy lex Kamilek

W dniu 29 sierpnia 2025 r. Prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisania nowelizacji ustawy lex Kamilek, która miałaby wyjaśnić niektóre wątpliwości interpretacyjne związane ze stosowaniem ustawy, jak również m.in. uprawnić pracowników zakwaterowania zbiorowego (czyli np. hoteli) do weryfikacji osób, które przebywają w takich obiektach z dziećmi. Jednocześnie jednak zakładała ona złagodzenie wymogów weryfikacji osób dopuszczonych do kontaktu z dziećmi (w tym m.in. rodziców pomagających w przedszkolu, szkole czy podczas wycieczek), co Prezydent ocenił jako – osłabienie gwarancji bezpieczeństwa małoletnich.

Jak uniknąć niechcianego spadku – poradnik na 2025 r.

Niechciany spadek kojarzy się przede wszystkim z dziedziczeniem długów i innych kłopotliwych zobowiązań. W polskim prawie spadkobierca dziedziczy zarówno prawa, jak i obowiązki majątkowe. Obejmują one m.in. kredyty, zaległe alimenty i inne długi. Aby uniknąć przejęcia cudzych zobowiązań, trzeba w odpowiednim terminie podjąć świadomą decyzję. Poniżej przedstawiamy najważniejsze sposoby uniknięcia niechcianego spadku w świetle aktualnych przepisów obowiązujących w 2025 r.

Sądy kwestionują WIBOR w umowach kredytowych i pożyczkowych. Kluczowe orzeczenia o braku transparentności klauzul zmiennego oprocentowania

Pojawiły się nowe rozstrzygnięcia sądów powszechnych, w których to sędziowie, nie czekając na zbliżające się rozstrzygnięcie TSUE, zakwestionowali odesłanie do wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych i pożyczkowych. Orzeczenia te, wydane w sprawach konsumenckich oraz między przedsiębiorcami, wskazują na istotne naruszenia obowiązków informacyjnych banków i pożyczkodawców, skutkujące uznaniem klauzul oprocentowania za nieważne lub abuzywne. Te omawiane niżej orzeczenia rzucają nowe światło na problem stosowania wskaźnika WIBOR w umowach finansowych, wskazując na konieczność zapewnienia pełnej transparentności przez instytucje finansowe w toku zawierania umowy kredytu bądź pożyczki.

REKLAMA

Nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn 2025 – rząd szykuje rewolucję: łatwiejsze zasady dziedziczenia, przywracanie terminów i koniec z pułapkami podatkowymi

Rząd planuje istotne zmiany w podatku od spadków i darowizn. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji, który ma wprowadzić większą przejrzystość, uproszczenie procedur oraz ochronę spadkobierców przed utratą zwolnień podatkowych. Najważniejsze rozwiązania to możliwość przywrócenia terminu na zgłoszenie spadku oraz doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego, co ma zakończyć wieloletnie wątpliwości i pułapki prawne.

Przepisy nie przewidują jednoznacznych zasad umożliwiających bliskim dostęp do dokumentacji osobistej zmarłych

Przepisy nie przewidują jasnych i jednoznacznych zasad dostępu do dokumentów osobistych zmarłych przez ich bliskich. Powoduje to problemy osób, które chcą poznać przeszłość swoich najbliższych. Rzecznik Praw Obywatelskich występuje do MSWiA o podjęcie prac legislacyjnych ws. jednoznacznych przesłanek takiego dostępu do historycznych dokumentów ewidencji ludności osób zmarłych - czytamy w komunikacie biura RPO.

W Sejmie: Przepadły pieniądze dla osób niepełnosprawnych. Rząd zapomniał zapisać art. 136 ustawy emerytalnej

Posłanka Iwona Hartwich próbowała załatwić sprawę dodatku dopełniającego, który przepadł w efekcie śmierci osoby niepełnosprawnej. Osoba ta nabyła prawo do dodatku w styczniu 2025 r. Ponieważ dodatek wypłacano (z wyrównaniem od stycznia) dopiero w maju 2025 r. pieniądze przepadły (np. za styczeń i luty, kiedy osoba niepełnosprawna zmarła w marcu).

Apelują: dziadkowie i babcie nie róbcie tego swoim wnukom. Jak uchronić przed niechcianym spadkiem?

Wydawało się, że dziedziczenie przynosi przede wszystkim zysk - no nie zawsze. Dla pewnego młodego mężczyzny okazało się jednak, że spuścizna może mieć zupełnie inny wymiar. Gdy jego dziadek zmarł, nastoletni wówczas wnuk zdawał się jedynym spadkobiercą – i jednocześnie dłużnikiem. Taka właśnie sprawa (zresztą już nie pierwsza tego typu) rozegrała się w polskim sądzie i de facto zmusiła Rzecznika Praw Obywatelskich do interwencji. W komunikacie RPO czytamy: "Jako dziecko odziedziczył dług dziadka - po latach sąd nakazał mu spłatę. Zasadna skarga nadzwyczajna RPO". Poniżej szczegóły tego interesującego przypadku.

REKLAMA

Fiskus wszczyna coraz mniej kontroli podatkowych. Mimo to zyskuje na skuteczności [DANE MF]

W pierwszej połowie 2025 roku liczba wszczętych kontroli podatkowych spadła o ponad 16% w porównaniu z analogicznym okresem ub.r. Spośród tego typu działań, zakończonych od stycznia do czerwca tego roku, w przeszło 99% stwierdzono nieprawidłowości. Ostatnio uszczuplenia wyniosły prawie 769 mln zł, a wpłaty pokontrolne – niespełna 208 mln zł. Część ekspertów przekonuje, że dla organów podatkowych wygodniejsze są czynności sprawdzające. Nie brakuje też opinii, że po stronie podatników zmniejsza się zjawisko nieprawidłowości.

Jawność transakcji kryptowalutowych. Jakie dane trafią do fiskusa? Czy mniejsza anonimowość to mniejsza innowacyjność?

Świat kryptowalut zawsze balansował pomiędzy wolnością a kontrolą. Dopóki branża nie stała się dochodowa, waluty wirtualne można było uznać za ciekawostkę. To właśnie wtedy jeszcze kilka lat temu były anonimowe. Z jednej strony technologia blockchain została stworzona po to, aby dawać niezależność i przejrzystość bez konieczności angażowania instytucji centralnych. Z drugiej, coraz częściej pojawiają się przepisy, które wymagają raportowania transakcji do organów podatkowych. W Polsce już wiadomo, że kolejne zmiany w tym obszarze są nieuniknione. Warto w tym zakresie odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Czy większa jawność oznacza krok naprzód w profesjonalizacji rynku? Czy może jednak ograniczenie anonimowości jest raczej zagrożeniem dla innowacyjności? Dowiedz się więcej na ten temat właśnie w tym artykule.

REKLAMA