Zakaz prowadzenia pojazdów w rozumieniu Kodeksu karnego

Podstawa prawna

Zakaz prowadzenia pojazdów został uregulowany w art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego (dalej: k.k.) i jest określony przez ustawodawcę jako środek karny. Jednak bardziej szczegółowe wskazówki regulujące omawiane zagadnienie znajdują się w art. 42 k.k. oraz wybranych fragmentach art. 43 k.k.

Polecamy: Kodeks kierowcy - zmiany 2019

Fakultatywny zakaz prowadzenia pojazdów

W art. 42 §1 k.k. ustawodawca dał możliwość orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Innymi słowy oznacza to, że sąd może ale nie musi orzekać zakazu prowadzenia pojazdów, jeżeli wystąpią okoliczności przemawiające na korzyść sprawcy i jednocześnie ustawa nie nakłada na sąd obowiązku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.

Obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów

Z obligatoryjnym obowiązkiem orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mamy do czynienia, gdy sprawca dopuści się czynu wprost wskazanego w ustawie. Zgodnie z treścią art. 42 §1a pkt 1-2 k.k., zakaz prowadzenia pojazdów jest orzekany obowiązkowo w sytuacji skazania za przestępstwo określone w art. 178b k.k. (tj. ucieczka przed pościgiem prowadzonym przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego), 180a k.k. (tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego bez uprawnień) lub art. 244 k.k. (tj. naruszenie zakazu sądowego).

Orzekając zakaz prowadzenia pojazdów, sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Okres, na który orzeczono zakaz biegnie od chwili wykonania nałożonego obowiązku.

Okres czasu na jaki orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów

Ogólny okres czasu na jaki orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów został uregulowany w art. 43 §1 k.k. i zgodnie z jego treścią, środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów orzeka się w latach od roku do 15 lat. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów nie może być wymierzony w miesiącach lub miesiącach i latach, co potwierdzają wyroki SN o sygn. IV KK 60/12 z dnia 21 sierpnia 2012 roku oraz II KK 157/17 z dnia 4 października 2017 roku.

Jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa z art. 42 §1 k.k. był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173 k.k. (tj. katastrofa), art. 174 k.k. (tj. niebezpieczeństwo katastrofy) lub art. 177 k.k. (tj. wypadek), wówczas sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata (art. 42 §2 k.k.).

Od ogólnego okresu czasu na jaki orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów są jednak wyjątki. W myśl art. 42 § 3 k.k. sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. lub jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 173 k.k., którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2 lub w art. 355 § 2 k.k. (tj. wypadek - część wojskowa k.k.) był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych jest również orzekany w razie ponownego skazania osoby prowadzącej pojazd w warunkach określonych w art. 42 § 3 k.k.

Polecamy serwis: Prawo karne