Zasiłek pielęgnacyjny wstecz? Trzeba pamiętać o terminie

Zasiłek pielęgnacyjny. Trzeba pamiętać o ważnym terminie

Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Stanowi tym art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 19 grudnia 2024 r. podkreślił, iż „aby zastosować przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r., musi zapaść orzeczenie o niepełnosprawności. Z uwagi na fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności mogą wydać różne podmioty, np. lekarz orzecznik ZUS, powiatowy albo wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, a nawet sąd powszechny, należy uznać, że ostatnie orzeczenie każdego z tych podmiotów wpisuje się w hipotezę normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 2a u.ś.r. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 463/23).

Oznacza to, iż osoba z niepełnosprawnością może uzyskać zasiłek pielęgnacyjny nawet za okres kilku miesięczny wstecz.

Co jednak w sytuacji, gdy wniosek zostanie złożony po upływie trzymiesięcznego terminu? W takim przypadku gmina przyzna zasiłek pielęgnacyjny począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

„W orzecznictwie akcentuje się ponadto, że termin ustanowiony w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter terminu materialnego, którego cechą wyróżniającą jest brak możliwości jego przywrócenia na podstawie przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2021 sygn. akt I OSK 207/19). Termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 389/21, z dnia 21 września 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 720/22)” – stwierdził przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 stycznia 2025 r. (II SA/Gl 1256/24).

Jak liczyć termin?

W praktyce ustalenie odpowiedniego terminu na złożenie wniosku nie zawsze jest jednak łatwe. Problem może pojawić się, gdy osoba z niepełnosprawnością odwołuje się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych częsty jest pogląd, iż trzymiesięczny termin należy liczyć wówczas od dnia uprawomocnienia się wyroku.

„Istotnie, ustawodawca nie określił wprost jak należy liczyć termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny, tj. czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy też data stwierdzenia tej prawomocności, która może nastąpić w okresie powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustawowy termin 3 miesięcy liczony od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego jest czasem wystarczającym dla zorientowania się przez stronę co do swoich praw i obowiązków, pozwalającym na terminowe złożenie wniosku i skorzystanie z rozwiązania, które przewiduje przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. Nie można bowiem pominąć, że zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co w dwuetapowym mechanizmie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego ma niebagatelne znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a u.ś.r.” – uznał NSA (wyrok z 25 października 2023 r., I OSK 1760/22).

Komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny i ile wynosi?

Zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie. Świadczenie to gminy przyznają w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek pielęgnacyjny otrzymują:

• seniorzy, którzy ukończyli 75 lat;

• niepełnosprawne dzieci;

• osoby niepełnosprawne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności

• osoby niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.

Z danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, iż na koniec 2024 r. przeciętna miesięczna liczba osób pobierających zasiłek pielęgnacyjny wyniosła: 965,6 tys. Roczny koszt wypłaty zasiłku wyniósł: 2,5 mld zł

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna