Emerytury, Renta z tytułu niezdolności do pracy

Aktualne tablice średniego dalszego trwania życia GUS obowiązują od kwietnia 2026 r. do marca 2027 r. Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego pojawił się w środę 25 marca 2026 r. Nowa długość życia to nie jest dobra wiadomość dla wysokości emerytur. Średnie życie wydłuża się, co oznacza niższe emerytury.

Nie każdy przyszły emeryt zdaje sobie sprawę, że termin złożenia wniosku do ZUS może mieć realny wpływ na wysokość świadczenia. Wszystko za sprawą corocznej waloryzacji składek zapisanych na kontach ubezpieczonych. Jeśli prognozy się potwierdzą, w 2026 roku wartość zgromadzonego kapitału może wzrosnąć o około 9,1 proc., co dla części osób przełoży się na wyższą emeryturę nawet o kilkaset złotych miesięcznie.

Złożenie wniosku o emeryturę w lipcu zamiast w czerwcu gwarantuje wyższe świadczenie nawet o kilkaset złotych miesięcznie. Wynika to bezpośrednio z mechanizmu rocznej waloryzacji składek i kapitału początkowego, którą Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza automatycznie 1 czerwca każdego roku. Choć dawna, skrajnie niekorzystna „pułapka czerwcowa” została częściowo załatana przez przepisy ustawowe, eksperci rynku emerytalnego nie pozostawiają złudzeń: lipiec wciąż pozostaje jednym z najlepszych miesięcy na przejście na odpoczynek zawodowy. Opóźnienie decyzji zaledwie o kilkanaście dni przekłada się na potężny zysk finansowy, który będzie wypłacany do końca życia.

ZUS radzi, by zanim złoży się wniosek emerytalny - sprawdzić prognozowaną wysokość emerytury. To ważne, by decyzję o zakończeniu aktywności zawodowej podejmować świadomie. Jeżeli prognozowana emerytura jest dla nas za mała trzeba wiedzieć, że osiągnięcie wieku emerytalnego wcale nie oznacza rezygnacji z pracy. A - jak wyjaśnia ZUS - dłuższa praca się opłaca, bo każdy rok aktywności zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego to wzrost świadczenia o 8-12 proc.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca oczywiście emerytury i renty, ale także dodatki do tych świadczeń. Ile wynoszą te dodatki w 2026 roku i kto ma do nich prawo? Jakie kwoty dodatków obowiązują do końca lutego i po waloryzacji od 1 marca 2026 roku? Wskaźnik waloryzacji emerytur i rent wyniesie w 2026 roku 105,3 procent - czyli emerytury, renty i dodatki do tych świadczeń wzrosły o 5,3%.

Dzisiejsi emeryci – a przede wszystkim ci, którzy byli aktywni zawodowo i pracowali przed 1999 r. - powinni sprawdzić, czy nie posiadają dokumentów, którymi mogliby potwierdzić okresy składkowe lub nieskładkowe nieuwzględnione przez ZUS przy obliczaniu emerytury. Takie dokumenty lub nawet zeznania świadków mogą skłonić ZUS do ponownego przeliczenia emerytury a w konsekwencji jej podwyższenia. W tej sprawie konieczny jest wniosek emeryta do ZUS-u. Dlaczego zwłaszcza osoby pracujące przed 1999 rokiem mają na to szansę? Odpowiedź jest prosta, bowiem od 1999 roku w wyniku reformy emerytalnej, wszystkie składki są ujmowane na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS. Oczywiście i potem mogły się zdarzyć jakieś pomyłki, czy niedopatrzenia w przekazywaniu, czy raportowaniu do ZUS składek ubezpieczeniowych.

ZUS wypłaca blisko 2000 zł miesięcznie osobom, które ze względu na stan zdrowia nie mogą pracować. Okazuje się, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje nie tylko przy chorobach serca czy nowotworach. Pieniądze można otrzymać także na popularne schorzenia, takie jak ciężka depresja czy zaawansowane choroby skóry. Przeszkodą bywają jednak formalności. Sprawdź aktualny wykaz chorób oraz kryteria, jakie musisz spełnić, aby ZUS przyznał Ci comiesięczne wsparcie.

Od 1 marca 2026 r. wzrosły limity przychodu dla pracujących wcześniejszych emerytów i rencistów. Dopuszczalne progi dorabiania w porównaniu z wcześniej obowiązującymi kwotami zwiększyły się o 298,30 zł oraz o 553,90 zł. Wiadomo już o ile zwiększą się te limity od czerwca 2026 r.

Rada Ministrów 26 maja 2026 przyjęła projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów – jak się chwali w komunikacie, pierwszej takiej regulacji w historii Polski. Jeśli jesteś muzykiem, aktorem, plastykiem, tancerzem lub twórcą i Twoje średnie dochody z ostatnich 3 lat nie przekraczają 125% płacy minimalnej – państwo będzie dopłacać do składek ZUS i NFZ, uzupełniając je do poziomu minimalnego wynagrodzenia. Dotyczy to około 62 tys. zawodowych artystów.

Masz konto w ZUS? Jeśli planujesz zmianę numeru konta bankowego lub przeprowadzkę, musisz pilnie pilnować jednego terminu. W sieci krąży wiele nieprawdziwych informacji o tzw. "zasadzie 12 dni". ZUS przypomina o ważnej zasadzie: spóźnienie o choćby jeden dzień sprawi, że Twoja emerytura lub renta wróci do urzędu, a Ty zostaniesz bez grosza na życie.

Kiedy najlepiej przejść na emeryturę? Dzień i miesiąc złożenia wniosku mogą przesądzić o tym, ile pieniędzy co miesiąc trafi na konto seniora - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim. Dlatego przyszli emeryci powinni z rozwagą zaplanować moment zakończenia aktywności zawodowej.

Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - waloryzacja emerytur i rent przeprowadzana jest raz w roku, w dniu 1 marca. Na wskaźnik waloryzacji, który decyduje o kwocie podwyżki świadczeń - ma wpływ kilka czynników (w tym przede wszystkim ubiegłoroczna inflacja). Dotychczas, nie była zagwarantowana minimalna kwota podwyższenia świadczeń w ramach takiej corocznej waloryzacji (tj. kwota minimalnego podwyższenia). Stan ten - ma jednak ulec zmianie, w związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, autorstwa Prezydenta Karola Nawrockiego. Czy nowe zasady waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych - zgodnie z założeniem przyjętym przez Prezydenta - miały zastosowanie już w ramach tegorocznej waloryzacji, która odbyła się 1 marca 2026 r.?

Praktyka orzecznicza sądów okręgowych pokazuje, że kolejne sądy ubezpieczeń społecznych uwzględniają odwołania emerytów od decyzji ZUS-u, dotyczące przeliczenia ich emerytur na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. w sprawie SK 140/20. Przykładem jest wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z 4 grudnia 2024 r., zgodnie z którym ZUS powinien przeliczyć emeryturę, a szacowana podwyżka powinna wynosić około 500 zł miesięcznie, licząc od 2014 r. Do tej kwoty dodać należy jeszcze waloryzacje emerytury liczone od 2015 r. W przypadku dłuższego pobierania emerytury wcześniejszej (przyznanej na skutek wniosku złożonego przed 6 czerwca 2012 r.) podwyżki często wynoszą około 2000 zł miesięcznie - pisze adwokat Konrad Giedrojć.

W świetle zmian demograficznych (polegających przede wszystkim na starzeniu się społeczeństwa) oraz dynamiki rynku pracy – celem pomocy obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej „w osiągnięciu bardziej zdywersyfikowanych dochodów emerytalnych, zwiększając bezpieczeństwo finansowe i stabilność finansów po przejściu na emeryturę” – Komisja Europejska, pod koniec ubiegłego roku, przyjęła pakiet środków w sprawie tzw. emerytur dodatkowych. „Każdy powinien być w stanie utrzymać dobry poziom życia na emeryturze” – powiedziała Maria Luís Albuquerque, komisarz do spraw usług finansowych oraz unii oszczędności i inwestycji. Na czym polegają rozwiązania proponowane przez KE, których celem jest zapewnienie seniorom możliwość utrzymania godnego poziomu życia?

Po ponad kilkunastu miesiącach obowiązywania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. w sprawie SK 140/20 można już pokusić się o pewne podsumowania, a także wskazać, jak w praktyce powinien funkcjonować ten wyrok - pisze adwokat Konrad Giedrojć.

Ile komornik może zabrać z emerytury w 2026 roku oraz ile musi zostawić seniorowi na życie? Odpowiedź nie jest taka sama dla wszystkich. To rodzaj długu decyduje o tym, czy z emerytury zniknie kilkaset złotych, czy nawet ponad połowa świadczenia. Długi posiada ok. 4% emerytów, czyli około 271,5 tys. osób.

Co z wiekiem emerytalnym Polek? Czy kobiety nadal będą przechodzić na emeryturę w wieku 60 lat? Choć obowiązujące przepisy od lat pozostają bez zmian, w debacie publicznej coraz częściej pojawiają się pytania o przyszłość tego rozwiązania. Rząd uspokaja, że nie pracuje nad podwyższeniem wieku emerytalnego, ale jednocześnie analizuje nowe mechanizmy, które mogą realnie wpłynąć na moment zakończenia pracy przez miliony Polek.

Od 5 czerwca 2025 r. rząd pracuje nad projektem specustawy przeliczeniowej, który stanowić ma rozwiązanie, jakie MRPiPS proponuje dla poszkodowanych emerytów, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), na podstawie którego – 200 tys. emerytów powinno otrzymać od ZUS ok. 64 tys. zł wyrównania za lata wypłaty zaniżonych świadczeń i podwyżkę emerytury o niemal 1200 zł. Pomimo jednak, iż celem ustawy (jak wskazywał sam resort) jest „uregulowanie kwestii dotyczącej stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (...) w sposób pozwalający na utrzymanie zaufania obywatela do państwa” – w projekcie zupełnie pominięto część poszkodowanych emerytów, dla nikogo nie przewidziano wyrównania za lata wypłaty zaniżonych świadczeń, a jedynie podwyżkę świadczeń bieżących i ponadto – jak wskazuje Ministerstwo Finansów – proponowana regulacja w obecnym kształcie wprowadzi nierówności pomiędzy świadczeniobiorcami.

Nowelizacja kodeksu pracy od 1 stycznia 2026 r. umożliwia doliczanie do stażu pracy m.in. okresów wykonywania umów zlecenia, agencyjnych, prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania wolnego zawodu. Przy czym nowe przepisy mają zastosowanie od 1 stycznia 2026 r. do pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych. Natomiast od 1 maja 2026 r. będą się stosowały do pozostałych pracodawców. Ale – jak wyjaśnia adwokat Konrad Giedrojć – ta zmiana ma - co do zasady - wpływu na emeryturę i jej wysokość, ale uprawnień stricte pracowniczych.

Kto po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. ma szansę na wyższą emeryturę i wyrównanie? Na pewno ZUS z urzędu tego sam nie zrobi. Adwokat Konrad Giedrojć wyjaśnia co zrobić, by w praktyce wykorzystać ten wyrok. Jaki wniosek sformułować do ZUS-u, jak odwołać się do sądu i na jakie argumenty ZUS trzeba się przygotować.

ZUS informuje, że po śmierci osoby pobierającej emeryturę lub rentę, ZUS wstrzymuje wypłatę świadczeń, ponieważ prawo do nich wygasa. Jeśli jednak emerytura lub renta została wypłacona po śmierci, ale w miesiącu, w którym ta śmierć miała miejsce, nie zawsze jest konieczne zwracanie tych pieniędzy do ZUS-u. W niektórych sytuacjach rodzina może zatrzymać ostatnią wypłatę, o ile zmarły miał do niej prawo.

Seniorzy wygrywają z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w sądach. Coraz więcej osób, które najpierw skorzystały z wcześniejszej emerytury, a później miały obniżone docelowe świadczenie, decyduje się na walkę o swoje prawa — i często odnosi sukces. W części spraw zapadają wyroki zobowiązujące do wypłaty nawet 30 tys. zł wyrównania.

Dobra wiadomość od ZUS! Wyższa emerytura dla osób, które pracowały przed 1999 rokiem. Wystarczy odnaleźć stare dokumenty, aby skutecznie ubiegać się o przeliczenie świadczenia. Sprawdź, jakich formalności dopełnić i jak złożyć wniosek w systemie eZUS. Oto szczegóły.

W orzecznictwie lekarskim nie istnieje pojęcie tzw. renty alkoholowej. Jak podkreśla Wojciech Dąbrówka, rzecznik prasowy ZUS-u, sam fakt istnienia choroby alkoholowej nie jest wystarczający do uzyskania świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy. Istotne jest stwierdzenie, że choroba alkoholowa może spowodować dodatkowe schorzenia będące powikłaniami uzależnienia, które znacznie ograniczają zdolność do pracy. Przykładami takich powikłań mogą być marskość wątroby, przewlekłe zapalenie trzustki, uszkodzenie układu nerwowego, uszkodzenie układu krążenia, a także zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania.

Od początku marca 2026 r. do końca lutego 2027 r. ZUS płaci 1483,87 zł, a nawet 1978,49 zł renty z tytułu niezdolności do pracy. Można wymienić 3 rodzaje tego świadczenia. Aby je otrzymać, składa się wniosek na formularzu ERN. Czy potrzebne są dodatkowe dokumenty dla ZUS? Jak wylicza się wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy?