Pracownik, ZUS

Przeliczenia czerwcowych emerytur, wyższy zasiłek pogrzebowy, nowa grupa uprawnionych do świadczenia wspierającego i zmieniony portal internetowy ZUS dla przedsiębiorców – to tylko część zmian, które przyniósł dla klientów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 2026 rok - informuje Anna Szaniawska, regionalny rzecznik ZUS w województwie małopolskim.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podał dane dotyczące nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. W październiku 2025 r. świadczenia pobierało 9,8 tys. osób. Przeciętna wysokość kompensówki wyniosła 4526,16 zł.

Znajomość przepisów prawa pracy ma duże praktyczne znaczenie zarówno dla pracownika, jak i dla pracodawcy. Warto przy tym pamiętać, że nie zawsze można je interpretować potocznie, a takie działanie czasami może prowadzić do tego, że trzy miesiące będą trwały nawet 120 dni.

Od marca 2025 roku, po corocznej waloryzacji, maksymalna kwota rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wzrosła do 1878,91 zł. Program ten, znany powszechnie jako "Mama 4 plus", jest skierowany do osób, które wychowały co najmniej czwórkę dzieci. Choć o wypłatę z ZUS mogą ubiegać się oboje rodzice, w praktyce najczęściej trafia ona do kobiet. Oto szczegóły.

Co się dzieje z pieniędzmi na koncie ZUS, po śmierci tych, którzy byli ubezpieczeni? Rodzina może je odzyskać? Tak, ale wypłata wcale nie następuje z automatu. Konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku. I mało kto o tym wie. A chodzi o niemałe sumy. Jak wynika z wyliczeń urzędu, na subkontach zmarłych znajduje się średnio po 29 tysięcy złotych.

Zakończyć karierę zawodową czy może jednak jeszcze poczekać? Na to pytanie muszą sobie odpowiedzieć wszyscy ci, którzy osiągnęli wiek emerytalny. Jeśli już ktoś zdecyduje się „zusowską” pensję, warto dobrze wybrać moment przejścia na zasłużony odpoczynek. Odłożenie decyzji o miesiąc lub dwa może sprawić, że emerytura będzie wyższa nawet o kilkaset złotych.

Dla osób z niepełnosprawnością zderzenie z systemem często zaczyna się dopiero po decyzji z ZUS. Wtedy okazuje się, że to samo państwo potrafi zupełnie inaczej ocenić tę samą sytuację zdrowotną. Jedna instytucja widzi ograniczenia i potrzebę wsparcia, a druga na podstawie tych samych dokumentów stwierdza zdolność do pracy i brak podstaw do wypłat. Skąd biorą się te sprzeczne decyzje, kto na nich traci najwięcej i dlaczego w 2026 roku problem dotyka coraz większej grupy osób?

ZUS informuje, że od 1 stycznia 2026 r. jedno z wypłacanych świadczeń będzie dostępne dla znacznie szerszego grona osób. Daje to szanse wielu osobom, bo od 2026 r., w przypadku zmiany zdolności do samodzielnego wykonywania określonych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem oraz rodzaju wymaganego wsparcia osoba, w stosunku do której została wydana decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia, może w każdym czasie wystąpić z wnioskiem o wydanie nowej decyzji. Świadczenie wspierające jest wprowadzane etapami – najpierw było dla osób z wyższą punktacją, a następnie stopniowo dla kolejnych grup. Zgodnie z komunikowanym informacjami z ZUS od 2026 r. dostęp obejmuje także osoby, które uzyskały co najmniej 70 punktów w decyzji o poziomie potrzeby wsparcia. W praktyce oznacza to, że jeśli dziś masz decyzję z punktacją 70 możesz ubiegać się nawet o kilka tysięcy wsparcia. Niestety wystarczy 1 pkt mniej, tj. 69 punktów i brak prawa do świadczenia.

Determinacji, desperacji i odporności psychicznej i desperacji potrzeba do tego, żeby uzyskać z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawo do renty chorobowej, uważa Anna Maria Dukat, ekspertka BCC do spraw niepełnosprawności i polityki senioralnej. - Niestety, orzecznictwo zdolności do pracy przez lekarzy orzeczników ZUS budzi ogrom wątpliwości. Często jest określane cudownym ozdrowieniem pacjenta. Dlatego wiele osób dochodzi swoich praw na drodze sądowej – stwierdza ekspertka z BCC. W ten sposób Dukat komentuje dane, z których wynika, że blisko co trzeci wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy jest przez Zakład odrzucany.

W dniu 5 czerwca 2025 r., w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów został opublikowany projekt specustawy przeliczeniowej, który stanowić ma rozwiązanie, jakie MRPiPS proponuje dla poszkodowanych emerytów, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), na podstawie którego – 200 tys. emerytów powinno otrzymać od ZUS ok. 64 tys. zł wyrównania za lata wypłaty zaniżonych świadczeń i podwyżkę emerytury o niemal 1200 zł. Pomimo jednak, iż celem ustawy (jak wskazywał sam resort) jest „uregulowanie kwestii dotyczącej stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (...) w sposób pozwalający na utrzymanie zaufania obywatela do państwa” – w projekcie zupełnie pominięto część poszkodowanych emerytów i ponadto – dla nikogo nie przewidziano wyrównania za lata wypłaty zaniżonych świadczeń, a jedynie podwyżkę świadczeń bieżących.

To sprawa ostateczna, jak pieczęć w urzędowym archiwum. Takie przekonanie o decyzjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących emerytury ma wielu seniorów. Tymczasem okazuje się, że ich świadczenie może zostać ponownie przeliczone – i to nie symbolicznie. Zdarza się, że po takiej korekcie emerytura rośnie o kilkaset złotych miesięcznie. A wszystko zależy od tego, czy senior w porę przypomni sobie o dawnych składkach, dokumentach i pracy, której ZUS nie zdążył jeszcze „policzyć”.

Mało kto o tym wie, że renta rodzinna może zostać powiększona o dodatek dla sieroty zupełnej. A to ponad 600 zł miesięcznie więcej! Wielu uprawnionych o tym nie wie. Jakie warunki trzeba spełnić, żeby otrzymać ten dodatek? Oto szczegóły.

Osoby pobierające emeryturę, które były aktywne zawodowo przed 1999 rokiem, mają szansę na podwyższenie swojego świadczenia. Aby skorzystać z tej możliwości, należy dostarczyć do ZUS dokumentację z tamtego okresu (np. świadectwa pracy lub umowy) wraz z wnioskiem o ponowne przeliczenie stażu i zarobków. Oto instrukcja krok po kroku.

Renta socjalna to świadczenie, którego przyznanie nie zależy od stażu pracy ani od pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Aby jednak móc ją otrzymać, należy spełnić określone warunki. ZUS odpowiada też na pytania ile wynosi obecnie renta socjalna i czy pobierając to świadczenie można pracować?

Po rozpoczęciu nowego roku kalendarzowego pracownicy sfery budżetowej niecierpliwie czekają na wypłatę dodatkowego wynagrodzenia rocznego, tzw. trzynastki. Niestety nie każdy ją dostanie, bo obowiązujące przepisy stawiają pracownikom określone wymagania.

To dość częsta i wywołująca sporo wątpliwości sytuacja. Pracownik ma zaległy urlop ale nie wypełnia wniosków urlopowych i „chomikuje” ten urlop na przyszłość. Na różne nieprzewidziane sytuacje. Dla pracodawcy to kłopot, bo może być w niektórych sytuacjach ukarany za to grzywną przez Państwową Inspekcję Pracy od 1 tys. do 30 tys. zł (art. 282 § 1 pkt 2 kodeksu pracy). A ponadto pracodawca może być zobowiązany do tworzenia tzw. rezerw (tak naprawdę są to bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów) w bilansie na o wynagrodzenia za czas urlopu zaległego (niewykorzystanego w terminie). Czy zatem pracodawca może zmusić (tj. skutecznie skłonić metodami zgodnymi z prawem) pracownika do wykorzystania urlopu lub zaległego urlopu z poprzedniego roku? Przecież urlop to uprawnienie pracownika i jest udzielany na wniosek pracownika.

Wiek emerytalny będzie podwyższony - to nieuchronne, by emerytury w ogóle mogły być wypłacane, bo alternatywą jest bankructwo Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i całego systemu emerytalnego. Problemów do rozwiązania jest zresztą znacznie więcej, a kolejne zmiany w systemie emerytalnym zamiast je rozwiązywać tylko ten system komplikują.

Dzisiejsi emeryci – a zwłaszcza ci, którzy byli aktywni zawodowo i pracowali przed 1999 r. - powinni sprawdzić, czy nie posiadają dokumentów, którymi mogliby potwierdzić okresy składkowe lub nieskładkowe nieuwzględnione przez ZUS przy obliczaniu emerytury. Takie dokumenty lub nawet zeznania świadków mogą skłonić ZUS do ponownego przeliczenia emerytury a w konsekwencji jej podwyższenia. W tej sprawie konieczny jest wniosek emeryta do ZUS-u. Dlaczego zwłaszcza osoby pracujące przed 1999 rokiem mają na to szansę? Odpowiedź jest prosta, bowiem od 1999 roku w wyniku reformy emerytalnej, wszystkie składki są ujmowane na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS. Oczywiście i potem mogły się zdarzyć jakieś pomyłki, czy niedopatrzenia w przekazywaniu, czy raportowaniu do ZUS składek ubezpieczeniowych.

Choć na waloryzację emerytur i rent trzeba poczekać do marca, styczeń 2026 przynosi kilka bardzo istotnych zmian dla osób pobierających świadczenia ZUS. Chodzi przede wszystkim o terminy wypłat przesunięte przez dni wolne, nowe limity dorabiania oraz różnice w kwotach na rękę, które część świadczeniobiorców zauważy już na początku roku. Sprawdzamy, co dokładnie dzieje się w ZUS w styczniu 2026 i na co trzeba uważać.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował długoterminową prognozę finansów systemu emerytalnego aż do 2080 roku. Liczby robią wrażenie: ponad 10 milionów emerytów, deficyt sięgający 136 mld zł rocznie i coraz większa rola budżetu państwa. ZUS uspokaja, że wypłaty są bezpieczne. Sprawdzamy, co te prognozy naprawdę oznaczają, nie dla systemu, lecz dla przyszłych emerytur dzisiejszych pracujących.

Ile wyniesie świadczenie z ZUS dla osoby w wieku 60 lat z 40-letnim stażem zawodowym? Należy pamiętać, że sam wiek emerytalny to za mało, aby ubiegać się o minimalną emeryturę (aktualnie 1878,91 zł brutto). Kluczowym czynnikiem jest tutaj odpowiednia liczba lat składkowych. Oto szczegółowe wyliczenia.

Sytuacja demograficzna w Europie osiągnęła poziom krytyczny. Starzejące się społeczeństwo stawia poważne wyzwania przed systemami emerytalnymi. W 2024 roku dotacja z budżetu państwa dla ZUS wzrosła o ponad 25%, a na jego wsparcie państwo przeznacza już 7% PKB. Czy Polska, wzorem innych krajów, powinna podnieść i zrównywać wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn?

Wraz z nadejściem nowego roku kalendarzowego należy pamiętać o obowiązku złożenia wniosków o świadczenia wypłacane przez ZUS. Wśród nich jest świadczenie wychowawcze, które od 2024 roku wzrosło z 500 zł do 800 zł na każde dziecko do 18. roku życia. Ważne jest, aby znać termin składania wniosków o 800 plus na nowy okres świadczeniowy w 2026 roku. Oto szczegóły.

Dyżur to specyficzny czas, w którym pracownik pozostaje w gotowości do pracy, ale niekoniecznie ją świadczy. Czy w związku z tym należy go za ten okres wynagrodzić? A może przysługują mu inne, szczególne uprawnienia?

Rosnące rachunki za prąd i ogrzewanie coraz mocniej uderzają w najstarszych Polaków. Rząd przygotowuje nowy program dopłat dla seniorów po 60. i 65. roku życia, który ma zapewnić roczne wsparcie w wysokości nawet 1200 zł. Nowe świadczenie ma pomóc w pokryciu kosztów energii i ogrzewania, zanim wejdą w życie unijne przepisy ETS2, które podniosą ceny paliw i ciepła.