Unieważniony kredyt frankowy: czy płacisz PIT po wyroku lub ugodzie?

• Punkt wyjścia: zwrot rat jest neutralny podatkowo
• Kiedy jednak powstaje obowiązek podatkowy
• Odsetki za opóźnienie i koszty sądowe: bez podatku
• Nowa interpretacja KIS: ugoda frankowa bez podatku
• Poważna pułapka: ulgi z przeszłości
• Co konkretnie zrobić w zeznaniu za 2025 rok

Punkt wyjścia: zwrot rat jest neutralny podatkowo

Unieważnienie umowy kredytu działa wstecz. Z prawnego punktu widzenia oznacza to, że umowa nie wywołała skutków od samego początku, a świadczenia spełnione przez obie strony stały się świadczeniami nienależnymi. Bank musi zwrócić kredytobiorcy raty kapitałowo-odsetkowe pobrane na podstawie nieważnej umowy. Ten zwrot nie generuje żadnego przychodu podatkowego. Kredytobiorca odzyskuje własne pieniądze uiszczone bez podstawy prawnej. Nie uzyskuje żadnego przysporzenia majątkowego, które należałoby opodatkować. W zeznaniu PIT-37 lub PIT-36 za 2025 rok kwota ta nie pojawia się w żadnym miejscu.

Kiedy jednak powstaje obowiązek podatkowy

Przedawnione roszczenie banku. Po stwierdzeniu nieważności umowy bank ma prawo żądać od klienta zwrotu wypłaconej kwoty głównej kredytu. Jeśli kredytobiorca skutecznie podniósł zarzut przedawnienia tego roszczenia i sąd go uwzględnił, wartość przedawnionego roszczenia banku staje się przychodem kredytobiorcy z innych źródeł, który należy wykazać w zeznaniu PIT-36 składanym za rok, w którym sąd wydał prawomocne orzeczenie w tej kwestii, i opodatkować według skali podatkowej łącznie z innymi dochodami.

Ugoda: wypłaty przekraczające nadpłatę. Część kredytobiorców zakończyła spór ugodą sądową lub pozasądową. Jeżeli bank wypłacił kwotę wyższą niż różnica między faktycznie uiszczonymi ratami a tymi wyliczonymi po przeliczeniu kredytu na złote, nadwyżka ta stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu. Podatnik powinien wykazać tą kwotę w zeznaniu PIT-36 za rok, w którym pieniądze wpłynęły na jego konto, i opodatkować ją według skali.

Analogicznie traktuje się wypłaty, których podstawa lub charakter nie zostaje precyzyjnie określona w treści ugody. Każda kwota otrzymana od banku, która nie stanowi zwrotu nadpłaconych środków, jest przychodem.

Umorzenie długu. Jeśli bank umorzył część wierzytelności, zwolnił kredytobiorcę z obowiązku spłaty kapitału lub odsetek, podatnik uzyskał realne przysporzenie majątkowe. Wartość umorzonego długu stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Wyjątek dotyczy kredytów mieszkaniowych, dla których spełnione są warunki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1672). Zaniechanie poboru podatku następuje wówczas z mocy prawa i obejmuje wyłącznie umorzone wierzytelności kredytowe — nie zaś inne świadczenia banku, np. wypłaty gotówkowe.

Odsetki za opóźnienie i koszty sądowe: bez podatku

Jeśli sąd zasadził od banku odsetki za opóźnienie zwrotu nienależnie pobranych rat, te odsetki korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT. Również zwrot zasądzonych kosztów postępowania sądowego nie jest przychodem podatkowym i nie trafia do zeznania.

Nowa interpretacja KIS: ugoda frankowa bez podatku

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 2 marca 2026 r. (sygn. 0115-KDIT1.4011.6.2026.1.JG) potwierdził, że frankowicze rozliczający się z bankiem na drodze ugody sądowej nie muszą płacić podatku dochodowego od otrzymanych kwot. Stanowisko to dotyczy zarówno zwrotu nadpłaconych rat, jak i zwrotu kosztów postępowania — opłaty sądowej oraz wynagrodzenia pełnomocnika procesowego.

Sprawa dotyczyła kredytobiorców, którzy w 2008 r. zaciągnęli kredyt hipoteczny denominowany we franku szwajcarskim. Bank wypłacił im 90 000 zł, natomiast do czasu całkowitej spłaty w 2023 r. wpłacili łącznie ponad 205 000 zł. Uznając umowę za nieważną z powodu klauzul abuzywnych, wnieśli pozew o zwrot całej tej kwoty. Przed wyrokiem bank zaproponował ugodę: wypłatę różnicy między sumą wpłat a wypłaconym kapitałem, czyli ok. 115 000 zł, oraz zwrot kosztów sądowych i honorarium pełnomocnika.

Organ podatkowy potwierdził neutralność podatkową całej kwoty. Kluczowe jest pojęcie realnego przysporzenia majątkowego: przychód podatkowy powstaje wyłącznie wtedy, gdy podatnik faktycznie się wzbogaca. Tymczasem kredytobiorca odzyskuje jedynie własne środki wpłacone w wykonaniu nieważnej umowy. Nie dochodzi do przyrostu majątku, lecz wyłącznie do wyrównania wcześniejszego uszczuplenia. Tę linię od lat potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 31 sierpnia 2017 r. (sygn. akt II FSK 2253/15).

Interpretacja rozstrzygnęła też istotną wątpliwość dotyczącą rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od dochodów związanych z kredytem mieszkaniowym. Dyrektor KIS wyjaśnił, że rozporządzenie obejmuje wyłącznie umorzenie wierzytelności przez bank, a więc sytuację, w której bank rezygnuje z należności i po stronie kredytobiorcy powstaje przychód. Zwrot środków na skutek nieważności umowy to zupełnie inne zdarzenie prawne: przychód w ogóle nie powstaje, a zatem przepisy o zaniechaniu poboru są tu bezprzedmiotowe. Błędna kwalifikacja tego zdarzenia może skutkować nieprawidłowym rozliczeniem podatkowym.

Warto pamiętać, że interpretacja indywidualna chroni wyłącznie podmiot, który ją uzyskał. Kredytobiorcy w analogicznej sytuacji mogą wystąpić z własnym wnioskiem do KIS lub powołać się na utrwaloną praktykę interpretacyjną organów podatkowych.

Poważna pułapka: ulgi z przeszłości

Unieważnienie umowy kredytowej może nieoczekiwanie pociągnąć za sobą konieczność korekty dawno złożonych zeznań podatkowych.

Ulga odsetkowa. Podatnicy, którzy przed 2007 r. odliczali od podstawy opodatkowania odsetki od kredytu mieszkaniowego, a teraz odzyskali je od banku, muszą doliczyć te odsetki do dochodów za rok, w którym wpłynęły zwroty. Wykazują je w zeznaniu składanym za 2025 rok (PIT-36 lub PIT-37), powiększając tym samym podstawę opodatkowania.

Ulga mieszkaniowa. Jeśli kredytobiorca sprzedał w przeszłości nieruchomość przed upływem pięciu lat od jej nabycia i skorzystał ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, argumentując, że przychody przeznaczy na spłatę tego właśnie kredytu. Unieważnienie umowy pozbawia go prawa do tej ulgi. Oznacza to konieczność złożenia korekty zeznania PIT-39 za rok, w którym sprzedaż miała miejsce, oraz zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami liczonymi od dnia następnego po upływie pierwotnego terminu płatności.

Co konkretnie zrobić w zeznaniu za 2025 rok

Schemat postępowania zależy od tego, co podatnik faktycznie otrzymał lub stracił w 2025 roku:

• wyłącznie zwrot rat pobranych przez bank na podstawie nieważnej umowy - brak obowiązku ujawniania kwoty w PIT. Żadna rubryka zeznania nie ulega zmianie.
• wypłata kwoty przekraczającej nadpłatę lub środki o nieokreślonej podstawie - należy wypełnić zeznanie PIT-36, wykazując przychód z innych źródeł w pozycji przeznaczonej dla tych dochodów i rozliczyć go według skali podatkowej.
• umorzenie długu kredytowego nieobjęte zaniechaniem poboru podatku - również PIT-36, ta sama pozycja, ta sama zasada rozliczenia.
• zwrot odsetek odliczanych wcześniej w ramach ulgi odsetkowej - zwiększenie podstawy opodatkowania w zeznaniu za 2025 rok (PIT-36 lub PIT-37).
• utrata prawa do ulgi mieszkaniowej - korekta historycznego zeznania PIT-39, zapłata zaległego podatku z odsetkami.