Nowy ustawowy wiek emerytalny: co z wyrównaniem przejścia na emeryturę kobiet i mężczyzn

• Nadchodzi nowy ustawowy wiek emerytalny w Polsce: czy wyższy dla kobiet a niższy dla mężczyzn - od kiedy
• Teraz nowy ustawowy wiek emerytalny: dla kogo podwyżka, dla kogo niższy i szybsze prawo do emerytury z ZUS
• Nadchodzi nowy ustawowy wiek emerytalny: ile ma wynieść, co ze zrównaniem terminu przejścia na emeryturę kobiet i mężczyzn
• Nowy ustawowy wiek emerytalny kobiet i nowy ustawowy wiek emerytalny mężczyzn - czy powinny być różne
• Nowy ustawowy wiek emerytalny w Polsce: czy wystarczy tylko sama zmiana przepisów i prawa
• Rewolucja w ustawowym wieku emerytalnym: czy taka zmiana wystarczy do uzdrowienia systemu emerytalnego w Polsce
• Rzeczywisty wiek emerytalny może być późniejszy od ustawowego, ale jako efekt świadomej polityki państwa

Zmiany w wieku emerytalnym to temat pilny do załatwienia, ale i drażliwy społecznie. Dlatego nie należy oczekiwać, że dojdzie do rewolucyjnych zmian w roku poprzedzającym kampanię wyborczą do Sejmu i Senatu, ani zaraz potem. Jednak 2028 rok wydaje się datą najpewniejszą, w której do zmian już dojść musi, przynajmniej w jednej kwestii - zrównania wieku emerytalnego kobiet z ustawowym wiekiem emerytalnym mężczyzn.

Nadchodzi nowy ustawowy wiek emerytalny w Polsce: czy wyższy dla kobiet a niższy dla mężczyzn - od kiedy

Mimo to sprawa zdaje się przyspieszać - i to do tego stopnia, że w Sejmie pojawiają się projekty ustaw lub petycje, zawierające konkretne rozwiązania. Na razie są one "niezależne" nie autoryzowane przez rząd, nawet jeśli stoją za nimi ugrupowania polityczne wchodzące w skład rządu lub rząd popierające. Ale to już konketny znak, że sprawa jest coraz bliższa formalnego finału - czyli rozwiązania, które będzie autoryzowane przez rząd a tym samym bliskie stania się obowiązującym prawem.

Nadchodzi nowy ustawowy wiek emerytalny: ile ma wynieść, co ze zrównaniem terminu przejścia na emeryturę kobiet i mężczyzn

Czy zrównanie wieku emerytalnego kobiet do mężczyzn ma nastąpić przez automatyczne podwyższenie wieku emerytalnego kobiet czy przez nieznaczne podwyższenie wieku emerytalnego kobietom z jednoczesnym obniżeniem go dla mężczyzn.
Wszystko zależy od polityków, a przy braku zgodności Sejmu i Senatu oraz prezydenta, od podpisu pod ustawą którego zależy los zmian, z pewnością jeszcze długo wszystko w kwestii terminu przechodzenia na emeryturę pozostanie jak jest: kobiety w wieku 60 lat, mężczyźni w wieku 65 lat.
Na pewno decyzja nie zapadnie ani w tym, ani w 2027 roku - ze względu na wybory do polskiego Sejmu i Senatu. By tak się stało musiałaby to być decyzja odbierana jako korzystna dla obywateli-wyborców, zwłaszcza rządzącej koalicji.

Zmieniają się w tej kwestii tylko oczekiwania badanych Polaków. Stan najnowszych preferencji obywateli w kwestii nowego ustawowego wieku emerytalnego pokazuje najnowsze badanie IBRiS dla dziennika „Rzeczpospolita”.
Zresztą badania oddają w znacznej mierze stan rzeczywisty. A ten jest taki, że coraz więcej Polaków, kierując się motywami ekonomicznymi, przedłuża aktywność zawodową, a tym samym podwyższa realnie wiek emerytalny - średni wiek przechodzenia na emeryturę.
Oczywiście w pierwszej kolejności istotne jest czy pozwala na to aktualny stan zdrowia seniora.

Teraz nowy ustawowy wiek emerytalny: dla kogo podwyżka, dla kogo niższy i szybsze prawo do emerytury z ZUS

Problem nierównych praw w zakresie przejścia na emeryturę w odniesieniu do kobiet i mężczyzn to bardziej sprawa modnej ostatnio walki z wszelkimi przejawami dyskryminacji, w tym także płciowej, niż ekonomiczny.

Nowy wiek emerytalny kobiet. Wiadomo, że popracują dłużej, ale czy 63, 65 czy 68 lat

Poza niewielkim zainteresowaniem tą kwestią ze strony ekonomistów, także sami Polacy nie okazują zbyt wielkiego zainteresowania taką dyskryminacją – przynajmniej co do zasady. Dla prawie 40 proc. osób spośród badanych przez IBRiS nie widzi potrzeby zrównania wieku emerytalnego.

Nadchodzi nowy ustawowy wiek emerytalny: ile ma wynieść, co ze zrównaniem terminu przejścia na emeryturę kobiet i mężczyzn

Warto zauważyć, że choć w większości krajów europejskich w ramach różnego rodzaju reform emerytalnych wiek emerytalny uniezależniono od płaci seniorów, to grupa państw, w których nawet po podwyższeniu wieku emerytalnego – co jest procesem powszechnym – kobiety dalej przechodzą na emeryturę wcześniej niż mężczyźni, w dalszym ciągu jest dość okazała. Niezależnie jednak od opinii badanych, ekonomiści jednak podkreślają, że bez zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn trudno będzie wyrównać dysproporcje w wysokości emerytur jakie otrzymują kobiety i mężczyźni w tym samym wieku – aktualnie świadczenia kobiet są średnio o jedną trzecią niższe między innymi także dlatego, że kobiety przechodzą na emerytury wcześniej niż mężczyźni.

Nowy ustawowy wiek emerytalny kobiet i nowy ustawowy wiek emerytalny mężczyzn - czy powinny być różne

Badani Polacy, którzy są za uniezależnieniem ustawowego wieku emerytalnego od płaci nie są zgodni co do kwestii czy temu zrównaniu powinno towarzyszyć podwyższenie wieku emerytalnego czy obniżenie. Jednak zdecydowana większość, ponad 80 procent uważa, że reforma ustawowego wieku emerytalnego dotycząca ustanowienia jednakowego dla kobiet i mężczyzn powinna polegać na jego obniżeniu. Najwięcej zwolenników ma 60 lat jako nowy ustawowy wiek emerytalny kobiet i mężczyzn. Z kolei ci, którzy uważają, iż nowy wiek emerytalny – jednakowy dla kobiet i mężczyzn – jest pilną potrzebą są skłonni do akceptacji wieku 68 lat jako nowego wspólnego wieku przechodzenia na emeryturę w Polsce. Pod tym względem głos opinii jest zgodny z sugestiami ekonomistów, a także trendem w innych krajach europejskich, które już podwyższenia wieku emerytalnego dokonały.

Nowy ustawowy wiek emerytalny w Polsce: czy wystarczy tylko sama zmiana przepisów i prawa

Choć kwestia zmian w ustawach emerytalnych odnośnie prawnie obowiązującego limitu wieku emerytalnego jest pilna, nikt nie ma chyba złudzeń, iż da się to przeprowadzić szybko. Nie tylko ze względu na obawy polityków, którzy już raz podnosząc wiek emerytalny do 67 lat zapłacili za to utratą władzy. Równie istotny jest aktualny układ polityczny, w którym bez porozumienia obozu rządzącego z opozycją nie da się przeprowadzić żadnej, przynajmniej poważnej, zmiany ustawowej – finalnie zawsze zablokuje ją weto prezydenta i brak kwalifikowanej większości w Sejmie dla jego odrzucenia.

Trudno przy tym prognozować jak długo taki pat legislacyjny jeszcze potrwa. Warto jednak zauważyć, że taki układ dostarcza dodatkowych argumentów ekonomistom i ekspertom z zakresu ubezpieczeń społecznych, którzy wskazują na konieczność prowadzenia polityki społecznej przez państwo wspierającej trend odkładania terminu przejścia na emeryturę ze względów ekonomicznych. Taki trend jest wyraźnie odczuwalny już od kilku lat. Składają się na to malejące świadczenia, które wymuszają przesuwanie w czasie terminu złożenia w ZUS wniosku o emeryturę, ale i możliwość skorzystania z zachęt ekonomicznych.

Trudno jednak tu mówić o stosowaniu jasnej koncepcji w polityce społecznej państwa. Najczęstszym wyborem osób decydujących się na przedłużenie aktywności zawodowej jest łączenie emerytury z pracą czy działalnością gospodarczą. Z formalnego punktu widzenia, choć jest to korzystne dla rynku pracy, nie poprawia to sytuacji samego systemu emerytalnego. Tymczasem ten sam efekt co podwyższenie ustawowego wieku emerytalnego do np. 68 lat państwo może osiągnąć sprawiając, że taka lub inna pożądana granica wiekowa będzie stosowana w praktyce, o ile będzie to rozwiązanie opłacalne ekonomicznie – w sposób jasny i klarowny. Do kompletu zaś nowoczesna ustawa o emeryturach stażowych dla osób, które ze względu na stan zdrowia czy sytuację rodzinną nie są w stanie czekać dłużej niż obecnie na emeryturę. Ustawa w takim kształcie mogłaby uzyskać konsensus polityczny.

Rewolucja w ustawowym wieku emerytalnym: czy taka zmiana wystarczy do uzdrowienia systemu emerytalnego w Polsce

Ekonomiści i specjaliści w zakresie polityki społecznej na kanwie kolejnych badań opinii publicznej podkreślają, że taka reforma w polityce społecznej państwa jest dużo łatwiejsza do przeprowadzenia niż zmiany w prawie – jednak dla ekonomistów, nie dla polityków.
Tymczasem odkładanie w czasie reformy systemu emerytalnego sprawia, że im później takie zmiany nastąpią, tym bardziej będą musiały być one drastyczne, a tym samym nie do zaakceptowania przez obywateli.

Rzeczywisty wiek emerytalny może być późniejszy od ustawowego, ale jako efekt świadomej polityki państwa

Jedyne co idzie w dobrym kierunku, to świadomość ekonomiczna seniorów. W konsekwencji, o ile tylko pozwala im na to zdrowie, odkładają oni moment zakończenia aktywności zawodowej. Ale nawet tym państwo nie potrafi zarządzać w sposób racjonalny. Zdecydowana większość osób, które osiągnęły wiek emerytalny wybiera rozwiązanie mniej korzystne dla państwa, a i w wielu przypadkach także dla nich - po osiągnięciu wieku emerytalnego składają wniosek o emeryturę, a następnie podejmują pracę na nowo.
Najczęściej pensja idzie na utrzymanie na dotychczasowych zasadach, a emerytura jest odkładana w formie oszczędności. Tymczasem bardziej racjonalnym rozwiązaniem - i to dla wszystkich - jest odłożenie w czasie momentu przejścia na emeryturę. Wtedy bowiem senior nie tylko nie staje się wciąż beneficjentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czerpiąc z jego zasobów świadczenie emerytalne, ale jednocześnie dalej ze składki emerytalnej pomnaża jego zasoby.

Korzyścią dla niego zaś jest stały wzrost - w tym dzięki waloryzacji konta i subkonta emerytalnego zwykle wyższym wskaźnikiem niż waloryzacja samych emerytur - zasobności tych kont, co w przyszłości przełoży się na dużo wyższą emeryturę niż wyliczoną w terminie osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego.
Nie wszyscy jednak mają na tyle dużą wiedzę w tym temacie, by dokonywać najkorzystniejszych finansowo wyborów dla siebie. Potrzebna jest więc odpowiednia edukacja, także ze strony ZUS. Przede wszystkim jednak niezbędne są zachęty ekonomiczne idące dalej niż tak zwany PIT zero dla seniorów w obecnym kształcie.
Biorąc pod uwagę jedynie aktualną sytuację polityczną i układ sił można być niemal w 100 procentach pewnym, że przed wyborami parlamentarnymi, które są zaplanowane na 2027 rok nie tylko nie dojdzie do żadnych zmian odnośnie nowego wieku emerytalnego - ani kobiet, ani mężczyzn, ale że nawet nie pojawi się jakikolwiek oficjalny rządowy projekt ustawy w tej sprawie.