Darowizna od brata bez podatku? Skarbówka potwierdza zasady, które mogą uchronić Twoje pieniądze

• Darowizna od brata bez podatku – kiedy skarbówka mówi „tak”?
• Zasady zwolnienia z podatku od darowizn – co mówi art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn?
• Jak udokumentować darowiznę? Kiedy powstaje obowiązek podatkowy?
• SD-Z2 – formularz, który pozwala uniknąć podatku
• Warunki praktyczne do zastosowania zwolnienia
• Praktyczne wskazówki dla podatników

Czy można otrzymać duże środki pieniężne od rodzeństwa i nie płacić podatku? Odpowiedź znalazła się w interpretacji indywidualnej, wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4015.443.2025.2.BD. Fiskus rozwiewa wątpliwości podatników w zakresie darowizn między członkami rodziny, zwłaszcza w sytuacjach, gdy darczyńca nie posiada rachunku bankowego. Interpretacja podkreśla, że odpowiednie udokumentowanie przekazu oraz terminowe zgłoszenie SD-Z2 pozwala na skorzystanie z pełnego zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Darowizna od brata bez podatku – kiedy skarbówka mówi „tak”?

W omawianej interpretacji wnioskodawczyni pytała, czy możliwe jest zwolnienie z podatku od darowizny przekazanej przez brata w kwocie (…) EURO, jeśli środki te trafiły na jej rachunek bankowy. Dyrektor KIS jednoznacznie potwierdził, że jej stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych jest prawidłowe. Jak czytamy w interpretacji: „Stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.”

Z wniosku wynika, że darowizna była częścią spadku po wuju, a brat wnioskodawczyni nie posiadał rachunku bankowego. Dlatego środki zostały przelane bezpośrednio na konto siostry w Polsce na podstawie oświadczenia przesłanego przez brata do banku w Niemczech. W tym samym dniu zawarto umowę darowizny, co formalnie potwierdziło przeniesienie środków. W interpretacji czytamy: „20 marca (…) r. została zawarta umowa darowizny środków pieniężnych pomiędzy Pani rodzonym bratem a Panią na kwotę (…) EURO (w przeliczeniu na PLN (…) zł). Brat darował Pani pieniądze, które otrzymał w spadku po wuju mieszkającym w (…). Nabyty przez brata spadek (środki pieniężne) został przelany na Pani rachunek bankowy ze względu na to, że Pani brat jest osobą starszą i nie posiada rachunku bankowego. Brat w tym samym dniu, umową darowizny przekazał na Panią te środki pieniężne w kwocie (…) EURO.”

Jest to przykład praktycznej sytuacji, w której brak konta bankowego u darczyńcy nie blokuje możliwości zwolnienia z podatku. Warunkiem jest prawidłowe udokumentowanie przekazu i podpisanie umowy darowizny.

Zasady zwolnienia z podatku od darowizn – co mówi art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn?

Kluczowe znaczenie dla całej procedury ma art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przepis wskazuje, że od podatku zwolnione są osoby z I grupy podatkowej, czyli m.in. rodzeństwo, pod warunkiem spełnienia kilku warunków. Organ skarbowy przypomina: „Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1. zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego; oraz
2. w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.”

W praktyce oznacza to, że przy spełnieniu tych warunków darowizna od brata może być w całości zwolniona z podatku. W przypadku, gdy kwota przekracza ustawowy próg podatkowy.

Jak udokumentować darowiznę? Kiedy powstaje obowiązek podatkowy?

Według interpretacji, kluczowym elementem jest dowód wpływu środków na rachunek bankowy obdarowanego oraz zawarcie umowy darowizny. Dyrektor KIS podkreśla, że nie ma przeszkód, jeśli pieniądze pochodzą ze spadku darczyńcy i są przekazywane w tej formie. Przytoczono szczegółowo stan faktyczny: „Pani brat nie posiada rachunku bankowego, pieniądze ze spadku na jego rzecz wpłynęły na Pani konto na podstawie oświadczenia przesłanego przez Pani brata do banku w Niemczech, żeby pieniądze po wuju były przelane na Pani konto. Uważa Pani, że ta operacja jest widoczna na Pani koncie. Wiadome też jest z jakiego tytułu te środki pochodzą. Umowa darowizny sporządzona przez Pani brata w tym samym dniu i dotycząca darowania Pani tych środków jest wystarczająca i potwierdza przekazanie oraz pochodzenie tych środków.” To pokazuje, że nawet nietypowa sytuacja, jak przekazanie środków zagranicą na konto obdarowanego, może zostać poprawnie udokumentowana.

Interpretacja wskazuje, że moment powstania obowiązku podatkowego zależy od formy darowizny. Jeśli umowa została zawarta bez aktu notarialnego, obowiązek powstaje w chwili spełnienia świadczenia: „W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy: Obowiązek podatkowy powstaje: przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.”

Dlatego w przypadku omawianej darowizny, powstanie obowiązku podatkowego zostało ustalone w dniu przelania środków na rachunek obdarowanej. A to z kolei uruchomiło 6-miesięczny termin na złożenie zgłoszenia SD-Z2.

SD-Z2 – formularz, który pozwala uniknąć podatku

Zwolnienie z podatku wymaga terminowego zgłoszenia darowizny. Dyrektor KIS podkreślił, że obowiązek zgłoszenia w terminie 6 miesięcy jest niezbędnym warunkiem, aby skorzystać ze zwolnienia: „W myśl postanowień ww. art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn w celu skorzystania ze zwolnienia koniecznym jest terminowe zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2060).”

Interpretacja KIS podkreśla również, że zwolnienie dotyczy osób posiadających obywatelstwo polskie lub obywatelstwo państw UE/EFTA, albo mających miejsce zamieszkania w Polsce lub w państwie członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego: „Zwolnienia określone w ust. 1 oraz art. 4a i art. 4b stosuje się, jeżeli w chwili nabycia nabywca posiadał obywatelstwo polskie lub obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub miał miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub terytorium takiego państwa.” To oznacza, że osoby mieszkające w UE mogą korzystać z pełnego zwolnienia, co jest istotne w kontekście darowizn przekazywanych z zagranicy.

Warunki praktyczne do zastosowania zwolnienia

Podsumowując wskazania interpretacji podatkowej, aby skorzystać ze zwolnienia:

• Darowizna musi pochodzić od osoby z I grupy podatkowej (np. rodzeństwo).
• Środki muszą być udokumentowane wpływem na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym.
• Zgłoszenie SD-Z2 musi być złożone w terminie 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego.

Ponadto, jak przypomina interpretacja: „Zatem, jeżeli wszystkie warunki, o których mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zostały przez Panią spełnione, to ma Pani prawo do wyżej omawianego zwolnienia.”

Dzięki temu wnioskodawczyni mogła otrzymać środki od brata bez konieczności płacenia podatku, co pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów w realnych sytuacjach rodzinnych.

Praktyczne wskazówki dla podatników

Na podstawie interpretacji można wyciągnąć kilka praktycznych wskazówek dla osób planujących darowizny:

• Dokładnie dokumentuj przelew środków, nawet jeśli darczyńca nie posiada konta bankowego.
• Nie odkładaj zgłoszenia SD-Z2 – termin 6 miesięcy jest nieprzekraczalny.

To dwie proste zasady, które mogą uchronić otrzymane środki przed opodatkowaniem.