Dorobisz bez firmy i bez rejestracji? Skarbówka raz mówi jedno, a raz drugie

• Czego dotyczyła sprawa
• Fiskus: w tej sprawie to nie działalność nierejestrowana
• Co to oznacza w praktyce dla Twojego PIT
• Praktyka interpretacyjna nie jest jednolita
• Co zrobić

Czego dotyczyła sprawa

Podatniczka prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą, którą zawiesiła w czerwcu 2021 r. Od tego dnia jej nie wykonywała i nie osiągała z niej przychodów, a w 2024 r. wykreśliła firmę z CEIDG. Od września 2026 r. planuje udzielać indywidualnych korepetycji uczniom – osobiście, bez zatrudniania kogokolwiek, z przychodem nieprzekraczającym w żadnym kwartale limitu działalności nierejestrowanej.

Pierwotnie jej wątpliwość dotyczyła 60-miesięcznej „karencji": czy okres, w którym nie wolno było prowadzić firmy, liczy się od dnia zawieszenia, czy dopiero od wykreślenia z CEIDG. Chciała bowiem rozliczać dochód z korepetycji jako przychód z działalności nierejestrowanej, czyli jako przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1ba ustawy o PIT.

Przypomnijmy: od 1 stycznia 2026 r. limit działalności nierejestrowanej liczony jest kwartalnie i wynosi 225 proc. minimalnego wynagrodzenia. Przy płacy minimalnej 4806 zł to 10 813,50 zł na kwartał. Mieszcząc się w tym progu, można zarobkować bez wpisu do CEIDG.

Fiskus: w tej sprawie to nie działalność nierejestrowana

Dyrektor KIS nie rozstrzygnął sporu o liczenie 60 miesięcy – uznał go za bezprzedmiotowy, bo problem leży gdzie indziej. Działalność nierejestrowana z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców to działalność gospodarcza w sensie materialnym (zorganizowana, zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły), która wyłącznie z woli ustawodawcy nie jest formalnie traktowana jak działalność gospodarcza. Innymi słowy: żeby coś było działalnością nierejestrowaną, musi najpierw spełniać materialną definicję działalności gospodarczej.

Tymczasem sama podatniczka opisała swoje korepetycje jako aktywność, która tej definicji nie spełnia. We wniosku wskazała, że:

• będą miały charakter sporadyczny (brak ciągłości),
• będą prowadzone w sposób zależny od oczekiwań i w terminach ustalanych przez zlecających oraz w miejscach przez nich wskazanych,
• nie będzie ponosić odpowiedzialności za rezultat korepetycji – poniesie ją rodzic zlecający,
• będą wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez rodzica,
• nie będzie ponosić ryzyka gospodarczego.

Trzy ostatnie okoliczności to dokładnie przesłanki negatywne z art. 5b ust. 1 ustawy o PIT. Chodzi w nich o to, że odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat czynności oraz ich wykonywanie (z wyłączeniem odpowiedzialności za czyny niedozwolone) ponosi zlecający, że czynności są wykonywane pod jego kierownictwem oraz w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie, a wykonawca nie ponosi ryzyka gospodarczego. Nie chodzi więc o „efekt pedagogiczny", lecz o cywilnoprawny układ odpowiedzialności i podporządkowania. Łączne wystąpienie tych trzech przesłanek wyklucza uznanie czynności za działalność gospodarczą.

Skoro opisane korepetycje nie są działalnością gospodarczą w sensie materialnym, nie mogą być również działalnością nierejestrowaną. Organ zakwalifikował je jako działalność wykonywaną osobiście – działalność oświatową z art. 13 pkt 2 ustawy o PIT (poprzez art. 10 ust. 1 pkt 2). Stanowisko podatniczki uznano za nieprawidłowe. Kluczowe jest jednak zastrzeżenie: rozstrzygnięcie odnosi się wyłącznie do tego konkretnego opisu, a nie do korepetycji „w ogóle".

Co to oznacza w praktyce dla Twojego PIT

Wbrew pierwszemu wrażeniu z tytułu fiskus nikogo nie „wpycha" w firmę. Działalność wykonywana osobiście, podobnie jak nierejestrowana, nie wymaga wpisu do CEIDG ani zakładania działalności gospodarczej. Zmienia się natomiast źródło przychodu i związane z nim obowiązki:

• Rozliczenie: przychód wykazujesz w zeznaniu rocznym PIT-36 jako działalność wykonywaną osobiście, a nie jako przychód z innych źródeł.
• Koszty: co do zasady stosuje się zryczałtowane 20 proc. przychodu (art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o PIT). Jeśli jednak udowodnisz, że rzeczywiste koszty były wyższe, możesz rozliczyć je w faktycznej wysokości (art. 22 ust. 10).
• Zaliczki: ponieważ płacą Ci osoby prywatne, nie ma płatnika, który potrąciłby podatek. Zaliczkę liczysz i wpłacasz samodzielnie – co do zasady do 20. dnia następnego miesiąca, a za grudzień przed upływem terminu na złożenie zeznania (art. 44 ust. 1a pkt 3 oraz ust. 3a ustawy o PIT).

Uwaga na kwotę zmniejszającą. Zaliczkę obliczaną samodzielnie wolno pomniejszyć o nie więcej niż 1/12 kwoty zmniejszającej podatek – przy kwocie wolnej 30 000 zł jest to maksymalnie 300 zł miesięcznie (art. 44 ust. 3ab ustawy o PIT, ze stosowaniem odpowiednio art. 31b i 31c). Prosty przykład: przychód 1000 zł miesięcznie minus 20 proc. kosztów (200 zł) daje 800 zł dochodu; 12 proc. to 96 zł, ale po odliczeniu kwoty zmniejszającej zaliczka do wpłaty wynosi 0 zł. Jeśli korepetycje są jedynym dochodem opodatkowanym skalą i mieszczą się w rocznej kwocie wolnej, zaliczek w praktyce w ogóle nie będzie. Zastrzeżenie: kwota zmniejszająca jest jedna dla wszystkich dochodów ze skali – jeśli wykorzystujesz ją już np. u pracodawcy, przy korepetycjach drugi raz jej nie odliczysz i wtedy zaliczka wystąpi.

Formalnie więc działalność wykonywana osobiście wiąże się z comiesięcznym obowiązkiem samodzielnego liczenia zaliczek, podczas gdy przy działalności nierejestrowanej podatek rozlicza się dopiero w zeznaniu rocznym. W praktyce jednak przy niewielkich, jedynych dochodach zaliczka i tak wychodzi zero. Realna różnica sprowadza się zatem do formularza i do zasad rozliczania kosztów: przy działalności wykonywanej osobiście stosuje się 20 proc. ryczałtu (albo koszty faktyczne, jeśli wyższe), a przy nierejestrowanej – wyłącznie koszty faktyczne, udokumentowane.

Praktyka interpretacyjna nie jest jednolita

Zaledwie trzy tygodnie przed sierpniową interpretacją, 20 lipca 2026 r. (sygn. 0112-KDIL2-2.4011.554.2026.3.AG), Dyrektor KIS zaakceptował korepetycje jako działalność nierejestrowaną, a uzyskiwane z nich przychody – jako przychody z innych źródeł. Tam podatnik osobiście odpowiadał wobec klientów, nie działał pod ich kierownictwem, a miejsce i termin zajęć były wspólnie uzgadniane; organ potwierdził też mieszczenie się w limicie oraz brak działalności gospodarczej w poprzednich 60 miesiącach i uznał stanowisko za prawidłowe.

W sierpniowej sprawie było odwrotnie: wystąpiły łącznie wszystkie trzy przesłanki negatywne z art. 5b ust. 1 ustawy o PIT. Ten sam organ, dwie świeże interpretacje, dwa różne źródła przychodu – a wszystko za sprawą odmiennego opisu tej samej usługi. Warto przy tym pamiętać, że interpretacje indywidualne nie są orzecznictwem i chronią wyłącznie wnioskodawcę w jego indywidualnym stanie faktycznym.

Kierunek nie jest zresztą nowy. Już w interpretacji z 6 lipca 2022 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.522.2022.1.MG) Dyrektor KIS kwalifikował okazjonalne korepetycje udzielane osobiście jako działalność oświatową z art. 13 pkt 2 ustawy o PIT.

Co zrobić

• Zanim złożysz wniosek o interpretację, przemyśl i precyzyjnie opisz, jak naprawdę zamierzasz pracować. To opis sposobu wykonywania czynności, a nie ich nazwa, przesądza o źródle przychodu.
• Jeśli korepetycje mają być dorywcze, zależne od zlecających i bez Twojego ryzyka – licz się z kwalifikacją jako działalność wykonywana osobiście: rozliczenie w PIT-36, 20 proc. kosztów, comiesięczne (często zerowe) zaliczki.
• Jeśli chcesz uczyć samodzielnie, na własny rachunek i ryzyko – możliwa jest działalność nierejestrowana (do 10 813,50 zł na kwartał, bez zaliczek w trakcie roku), a przy większej skali działalność gospodarcza z ryczałtem 8,5 proc. dla usług edukacyjnych.
• Niezależnie od kwalifikacji prowadź ewidencję przychodów i gromadź dowody poniesionych kosztów.

Powołane interpretacje:

– interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 10 sierpnia 2026 r., sygn. 0115-KDWT.4011.247.2026.2.DS (działalność wykonywana osobiście);

– interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20 lipca 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-2.4011.554.2026.3.AG (działalność nierejestrowana);

– interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 6 lipca 2022 r., sygn. 0114-KDIP3-2.4011.522.2022.1.MG (działalność wykonywana osobiście).