Projekty ustaw dotyczące emerytur stażowych wyciągnięte przez rząd z „zamrażarki sejmowej” – emerytura zależna będzie nie tylko od wieku, ale również od stażu pracy?

• Ile obecnie wynosi w Polsce wiek emerytalny?
• Projekt ustawy dotyczący wprowadzenia w Polsce tzw. emerytur stażowych autorstwa NSZZ „Solidarność”
• Poselski projekt ustawy dotyczący wprowadzenia w Polsce tzw. emerytur stażowych
• MRPiPS podejmuje prace nad obydwoma projektami dotyczącymi wprowadzenia w Polsce tzw. emerytur stażowych

Ile obecnie wynosi w Polsce wiek emerytalny?

Zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – aktualny wiek emerytalny w Polsce – co do zasady – wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn:

Projekt ustawy dotyczący wprowadzenia w Polsce tzw. emerytur stażowych autorstwa NSZZ „Solidarność”

W dniu 30 września 2021 r., z inicjatywy NSZZ „Solidarność”, do Sejmu został złożony obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (w IX kadencji Sejmu druk sejmowy nr 1692, a w X kadencji Sejmu – druk sejmowy nr 27), pod którym zebrano 235 tys. podpisów i który zakłada wprowadzenie do polskiego systemu prawnego emerytury przysługującej wyłącznie z tytułu osiągniętego okresu ubezpieczenia, tj. emerytury stażowej, dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., czyli – osób objętych nowym systemem emerytalnym, które osiągnęły okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.

Jak wynika z uzasadnienia projektu – „jest to rozwiązanie zgodne z oczekiwaniami społecznymi osób, które ze względu na utratę sił będącą konsekwencją długiego okresu wykonywania pracy zarobkowej nie są w stanie kontynuować jej aż do momentu osiągnięcia wieku emerytalnego”. Jak informuje NSZZ Solidarność, będący inicjatorem projektu – wprowadzenie tego rozwiązania zapowiedziane zostało jeszcze przez byłego Prezydenta RP Andrzeja Dudę, w trakcie kampanii prezydenckiej w 2020 r. i następstwie powyższego – wprowadzone przez związkowców do umowy programowej zawartej z Prezydentem w trakcie kampanii prezydenckiej.

Zgodnie z pomysłem Solidarności – przejście na emeryturę stażową miałoby być uprawnieniem, a nie obowiązkiem ubezpieczonego. „Mógłby on nie składając wniosku o taką emeryturę bez jakichkolwiek ograniczeń kontynuować wykonywaniem pracy po osiągnięciu okresu ubezpieczenia uprawniającego do emerytury stażowej”. Osoby, które – ze względu na długi i nieprzerwany okres wykonywania pracy zarobkowej, ze względu na utratę sił, nie są w stanie jej kontynuować – mogłyby natomiast „zakończyć wykonywanie pracy i cieszyć się z zasłużonej emerytury”. „Możliwość przejścia na taką emeryturę byłaby swego rodzaju nagrodą na ubezpieczonych, którzy w młodym wieku zaczęli wykonywać pracę zarobkową a następnie przez wiele lat regularnie opłacali składki na ubezpieczenie emerytalne. Stanowiłaby ona również wyraz docenienia przez państwo ubezpieczonych legitymujących się długim okresem ubezpieczenia.” – przekonują autorzy projektu.

Ww. projekt nie został rozpatrzony w trakcie IX kadencji Sejmu (w której został on wniesiony do Sejmu), w związku z czym – na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli, na zarządzenie Marszałka Sejmu – został on ponownie przekazany do rozpatrzenia w obecnej (X) kadencji Sejmu (i otrzymał wówczas nowy numer druku sejmowego: 27).

W dniu 8 lutego 2024 r. odbyło się I czytanie ww. projektu na posiedzeniu Sejmu, po którym został od skierowany do rozpatrzenia przez sejmową Komisję Polityki Społecznej i Rodziny. W komisji tej, projekt po dzień dzisiejszy oczekuje na III czytanie, którego termin nie został jeszcze wyznaczony.

Poselski projekt ustawy dotyczący wprowadzenia w Polsce tzw. emerytur stażowych

W ramach obecnej (X) kadencji Sejmu do laski marszałkowskiej, w dniu 30 stycznia 2024 r., przez grupę posłów Nowej Lewicy, został ponadto złożony poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw w celu wprowadzenia emerytury stażowej (druk sejmowy nr 187), który również – podobnie jak wspomniany powyżej projekt obywatelski – zakłada wprowadzenie możliwości przejścia na emeryturę stażową osobom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., które mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lata dla mężczyzn i pod warunkiem, że przysługująca takiemu ubezpieczonemu (lub odpowiednio – ubezpieczonej) emerytura obliczona w formule zdefiniowanej składki, będzie równa lub wyższa emeryturze minimalnej.

Jak wynika z uzasadnienia projektu – „W obowiązującym stanie prawnym ani w systemie ubezpieczeń społecznych, ani w ubezpieczeniu społecznym rolników nie istnieje generalna możliwość nabycia prawa do emerytury bez osiągnięcia wieku emerytalnego. Osiągnięcie wieku emerytalnego w obu tych systemach jest traktowane albo jako treść ryzyka ubezpieczeniowego, które chroni emerytura (emerytura rolnicza), albo jako warunek nabycia prawa do emerytury (emerytury rolniczej). Oznacza to, że co do zasady w każdym przypadku nabycie prawa do emerytury uzależnione jest od osiągnięcia wieku emerytalnego, a wyjątki od tej reguły, które obejmują możliwość nabycia prawa do emerytury bez względu na wiek, po osiągnięciu określonego stażu ubezpieczeniowego, są ściśle limitowanymi wyjątkami. Uprawnienie takie przysługuje m.in. niektórym osobom, które legitymują się okresami pracy górniczej. Wyjątki te nie obejmują jednak grupy pracowników o bardzo długim stażu pracy, którzy w okresie kilku ostatnich lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego napotykają – ze względu na wpływ liczby przepracowanych lat, zwłaszcza w przypadku pracy fizycznej, na stan zdrowia czy wydajność pracy – przeszkody w kontynuowaniu aktywności zawodowej. Osoby te mimo obniżonych możliwości wykonywania pracy często nie spełniają kryteriów wymaganych do przyznania im renty z tytułu niezdolności do pracy, a z powodu charakteru wykonywanej pracy nie przysługuje im prawo do emerytury pomostowej.” W ocenie posłów Lewicy, będących autorami projektu – „Wejście w życie projektowanej ustawy wywoła pożądane skutki społeczne. Zakłada ona bowiem wprowadzenie rozwiązań, które cieszą się znacznym poparciem społecznym i odpowiadają społecznemu poczuciu sprawiedliwości w odniesieniu do systemu emerytalnego. W rezultacie wzrośnie w społeczeństwie akceptacja dla rozwiązań, które składają się na ten system, oraz przekonanie, że są one słuszne i sprawiedliwe. Ustąpi też poczucie pokrzywdzenia po stronie osób, które przebyły bardzo długi staż ubezpieczeniowy, a nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego i nie mogą do tej chwili nabyć prawa do emerytury. Często bowiem mają one dłuższy staż ubezpieczeniowy niż staż osób, które nabywają prawo do emerytury z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego.”

W dniu 8 lutego 2024 r. odbyło się I czytanie ww. projektu na posiedzeniu Sejmu, po którym – podobnie jak projekt obywatelski w tym przedmiocie – projekt poselski został przekazany do rozpatrzenia przez sejmową Komisję Polityki Społecznej i Rodziny. W komisji tej, projekt po dzień dzisiejszy oczekuje na III czytanie, którego termin nie został jeszcze wyznaczony.

MRPiPS podejmuje prace nad obydwoma projektami dotyczącymi wprowadzenia w Polsce tzw. emerytur stażowych

W dniu 11 sierpnia 2025 r., w ramach interpelacji poselskiej nr 11701, posłanka Gabriela Lenartowicz – w związku z wpływającymi do jej biura poselskiego prośbami o podjęcie interwencji w zakresie zmian legislacyjnych dotyczących emerytur stażowych, które „są postulatem wielu środowisk pracowniczych, zwłaszcza tych osób, które przepracowały długoletni okres, często w trudnych warunkach, niejednokrotnie przekraczając standardowy wiek emerytalny” – zwróciła się do minister rodziny, pracy i polityki społecznej z zapytaniem:

• czy ministerstwo prowadzi prace, a jeśli tak, na jakim jest obecnie etapie stan prac legislacyjnych dot. emerytur stażowych, jak również
• czy wiadomo, kiedy przepisy dotyczące emerytur stażowych mogłyby wejść w życie?

W odpowiedzi na ww. interpelację, w dniu 18 września 2025 r., wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastian Gajewski, poinformował, iż – w związku z pracami nad obywatelskim, jak i poselskim projektem dotyczącym emerytur stażowych prowadzonymi przez sejmową Komisję Polityki Społecznej i Rodziny – w piśmie z dnia 31 lipca 2024 r. – ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, poinformowała przewodniczącą ww. Komisji, Katarzynę Ueberhan, iż – przychylnie odnosi się do prowadzenia dalszych prac na oboma ww. projektami, wskazując jednak, iż wymagają one dokonania pewnych zmian, a sama idea emerytur stażowych może być realizowana w różnych formach i postaciach. MRPiPS zapewnia, że zaoferowało wówczas sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny „wszelkie dane i analizy potrzebne do dalszych prac parlamentarnych nad tymi projektami.”

Ponadto – wiceminister Gajewski – poinformował, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zostało zobligowane do opracowania projektu stanowiska Rady Ministrów dotyczącego regulacji zawartych w obu wspomnianych projektach ustaw dotyczących emerytur stażowych. Przygotowany przez resort projekt ww. dokumentu rządowego został przekazany Stałemu Komitetowi Rady Ministrów, który zobowiązał Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej do przeprowadzenia jego uzgodnień międzyresortowych. Na dzień dzisiejszy, ww. stanowisko rządu nie zostało jeszcze podane do publicznej wiadomości, ale po długim okresie przebywania projektów regulacji dotyczących emerytur stażowych w tzw. „zamrażarce sejmowej”, wiemy już przynajmniej, że rząd podjął konkretne prace nad wprowadzeniem możliwości przechodzenia na emeryturę nawet 7 lat wcześniej – tj. już w wieku 53 lat w przypadku kobiet i 58 lat w przypadku mężczyzn i co więcej – idea emerytur stażowych spotkała się z przychylnością minister rodziny, pracy i polityki społecznej.

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1749)
• Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1696)
• Ustawa z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2120)
• Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (druk sejmowy nr 27)
• Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw w celu wprowadzenia emerytury stażowej (druk sejmowy nr 187)