Rząd zmienia zasady opieki nad seniorami. Nowe obowiązki dla gmin i opiekunów

• Rząd przyjął projekt zmian. Opieka nad seniorami będzie wyglądała inaczej
• Będą nowe standardy i większa kontrola usług opiekuńczych
• Nowe obowiązki dla opiekunów. Obowiązkowe szkolenia i wymagania
• Minister wyda nowe rozporządzenie. Zmiany obejmą cały kraj
• FAQ – zmiany w opiece nad seniorami i nowe przepisy o pomocy społecznej

To już jest pewne, rząd zdecydował o przyjęciu projektu nowelizacji ustawy o pomocy społecznej. Nowe przepisy oznaczają dodatkowe obowiązki dla opiekunów, a także obowiązkowe kursy oraz większą kontrolę jakości usług realizowanych przez gminy.

Rząd przyjął projekt zmian. Opieka nad seniorami będzie wyglądała inaczej

Rada Ministrów przyjęła na początku maja projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Proponowane przepisy mają zmienić sposób organizowania usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania osób wymagających wsparcia.

„Celem projektowanej ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej jest wprowadzenie do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 i 1302 oraz z 2026 r. poz. 26 i 203) nowych regulacji w zakresie świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania osób, na rzecz których są te usługi świadczone, w tym upoważnienia do wydania aktu wykonawczego, jakim będzie rozporządzenie ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego dotyczące usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania” - czytamy w uzasadnieniu do projektu. Zdaniem ustawodawcy regulacje te są niezbędne ze względu na potrzebę ujednolicenia zasad świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania w skali kraju.

Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania są jedną z niewielu form pomocy, dla których nie opracowano dotychczas stosownego standardu. Obecnie obowiązujące przepisy ustawowe określają jedynie ogólne ramy tych usług, natomiast w prawie powszechnie obowiązującym brak jest regulacji szczegółowych dotyczących standardu i sposobu ich świadczenia oraz sposobu monitorowania i oceny jakości świadczonych usług.

Będą nowe standardy i większa kontrola usług opiekuńczych

Wprowadzenie proponowanych regulacji zapewni przejrzystość prawa i pozwoli na jego lepsze dostosowanie do potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej.

Powyższe związane jest także z koniecznością realizacji jednego z elementów kamienia milowego A70G reformy Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) – poszczególnych działań w ramach reformy A4.6 (załączniki Porozumienia o realizacji reform/inwestycji w ramach planu rozwojowego z dnia 24 sierpnia 2022 r. podpisanego pomiędzy Ministrem Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Fragment załącznika nr 2a i 2b – Przyjęcie aktu lub aktów prawnych dotyczących standardów z zakresu opieki długoterminowej w pomocy społecznej).

Projekt ustawy zakłada wprowadzenie do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej obowiązku świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania zgodnie ze standardem tych usług, w sposób zapewniający uwzględnienie potrzeb osoby, której usługi są świadczone, a także obowiązku gminy monitorowania i oceny świadczenia tych usług.

W praktyce monitorowanie i ocena świadczonych usług opiekuńczych nie jest nowym zadaniem – samorządy gminne monitorują realizowanie wszystkich zadań z zakresu pomocy społecznej. Obowiązek monitorowania porządkuje jedynie i systematyzuje działania już realizowane przez gminy w ramach nadzoru nad usługami opiekuńczymi (kontrola jakości, zgodności z decyzją administracyjną, reagowanie na skargi). Ponadto podstawowym narzędziem monitorowania jest przeprowadzany co pół roku rodzinny wywiad środowiskowy.

Nowe obowiązki dla opiekunów. Obowiązkowe szkolenia i wymagania

Dodatkowo projektowana ustawa wprowadza wymagania, jakie musi spełniać osoba wykonująca usługi opiekuńcze. Jest to uzasadnione koniecznością zagwarantowania prawidłowego świadczenia usług oraz zachowania niezbędnej bezstronności.

„Wymaganie ukończenia przez osobę wykonującą usługi opiekuńcze szkolenia z zakresu pierwszej pomocy istnieje obecnie w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w odniesieniu do osób wykonujących usługi sąsiedzkie, będące jedną z form usług opiekuńczych” - podkreśla ustawodawca.

Nowe przepisy oznaczają więc, że osoby świadczące pomoc seniorom będą musiały spełnić dodatkowe warunki. Rząd przekonuje, że zmiany mają poprawić jakość opieki oraz bezpieczeństwo osób korzystających z pomocy społecznej.

Minister wyda nowe rozporządzenie. Zmiany obejmą cały kraj

Upoważnienie do wydania przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego rozporządzenia wskazuje, że rozporządzenie to określi standard świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, sposób świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania oraz sposób monitorowania i oceny świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

„Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych działań w stosunku do projektowanych rozwiązań, umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu – podjęcie wnioskowanych działań legislacyjnych jest niezbędne” - czytamy w uzasadnieniu.

W praktyce oznacza to, że po wejściu nowych przepisów wszystkie gminy będą musiały działać według jednolitych zasad dotyczących organizowania i kontrolowania usług opiekuńczych dla seniorów oraz osób wymagających wsparcia. Zmiany mają objąć cały kraj i docelowo poprawić standard opieki świadczonej w miejscu zamieszkania. Nowelizacja zacznie obowiązywać po upływie 14 dni od momentu publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw.

FAQ – zmiany w opiece nad seniorami i nowe przepisy o pomocy społecznej

Na czym polegają zmiany w ustawie o pomocy społecznej?

Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej wprowadza nowe standardy świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Zmiany obejmują m.in. obowiązkowe szkolenia dla opiekunów, większą kontrolę jakości usług oraz jednolite zasady organizacji opieki w całej Polsce.

Kogo obejmą nowe przepisy dotyczące opieki nad seniorami?

Nowe przepisy obejmą osoby świadczące usługi opiekuńcze dla seniorów oraz osób wymagających wsparcia, a także gminy odpowiedzialne za organizację pomocy społecznej.

Czy opiekunowie seniorów będą musieli przejść szkolenia?

Tak. Projekt ustawy zakłada obowiązkowe szkolenia dla osób wykonujących usługi opiekuńcze, w tym szkolenia z zakresu pierwszej pomocy. Celem zmian jest poprawa jakości opieki i bezpieczeństwa seniorów.

Jakie nowe obowiązki będą miały gminy?

Gminy będą zobowiązane do monitorowania i oceniania jakości usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania. Samorządy mają kontrolować zgodność usług z decyzjami administracyjnymi oraz reagować na skargi mieszkańców.

Czy zmienią się standardy opieki nad seniorami?

Tak. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego wyda nowe rozporządzenie określające standard świadczenia usług opiekuńczych oraz sposób ich monitorowania i oceny.

Dlaczego rząd wprowadza nowe przepisy dotyczące opieki społecznej?

Rząd tłumaczy zmiany koniecznością ujednolicenia zasad świadczenia usług opiekuńczych w całym kraju oraz poprawą jakości wsparcia dla seniorów i osób niesamodzielnych.

Czy nowe przepisy będą obowiązywać w całej Polsce?

Tak. Po wejściu w życie nowelizacji wszystkie gminy będą musiały stosować jednolite zasady dotyczące organizacji i kontroli usług opiekuńczych.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Nowelizacja ustawy zacznie obowiązywać po upływie 14 dni od publikacji w Dzienniku Ustaw.

Czy zmiany dotyczą tylko seniorów?

Nie. Nowe regulacje obejmą wszystkie osoby korzystające z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, w tym osoby chore, niesamodzielne i wymagające codziennego wsparcia.

Co zmieni się dla osób korzystających z pomocy społecznej?

Osoby korzystające z usług opiekuńczych mają otrzymać lepszej jakości wsparcie dostosowane do ich indywidualnych potrzeb. Zmiany mają zwiększyć bezpieczeństwo oraz poprawić standard opieki domowej.

Czy monitoring usług opiekuńczych będzie nowością?

Nie całkowicie. Gminy już teraz kontrolują realizację usług opiekuńczych, jednak nowe przepisy mają uporządkować i ujednolicić zasady monitorowania jakości usług w całym kraju.

Dlaczego zmiany są związane z KPO?

Nowelizacja realizuje jeden z kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy dotyczący standardów opieki długoterminowej w pomocy społecznej.

Jakie wymagania będą musieli spełnić opiekunowie osób starszych?

Osoby świadczące usługi opiekuńcze będą musiały spełniać określone wymagania kwalifikacyjne oraz ukończyć obowiązkowe szkolenia wskazane w nowych przepisach.

Czy nowe przepisy mają poprawić bezpieczeństwo seniorów?

Tak. Według rządu nowe regulacje mają zwiększyć bezpieczeństwo osób starszych poprzez lepszy nadzór nad usługami opiekuńczymi i podniesienie kwalifikacji opiekunów.

Czym są usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania?

To forma pomocy społecznej polegająca na wsparciu osób starszych, chorych lub niesamodzielnych w ich własnym domu. Usługi mogą obejmować pomoc w codziennych czynnościach, higienie, przygotowywaniu posiłków czy organizacji leczenia.