MOPS i ZUS. Jakie świadczenia mogą dostać osoby z niepełnosprawnościami? [Tabela]

• Jakie orzeczenie może otrzymać osoba z niepełnosprawnością?
• Kto jest niezdolny do pracy? Co oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji?
• Stopień niepełnosprawności i potrzeba wsparcia
• Orzeczenie o niepełnosprawności a niezdolność do pracy
• Kto wypłaca świadczenia dla osób z niepełnosprawnościami i ile wynoszą? {Tabela}
• Świadczenia z MOPS i ZUS [FAQ]

Jakie orzeczenie może otrzymać osoba z niepełnosprawnością?

Aktualnie trwają prace nad przebudową systemu orzekania o niepełnosprawności. Reforma ma objąć również świadczenia należne osobom z niepełnosprawnościami. Prace te zostały jednak zaplanowane na kilka najbliższych lat. Dopóki system się nie zmieni, nadal obowiązują odrębne orzeczenia ZUS i PZON, a także dość skomplikowane zasady dotyczące prawa do poszczególnych świadczeń.

Kluczowe znaczenie mają tu przede wszystkim:

• orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawane przez miejskie/powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności; decyzje ustalające poziom potrzeby wsparcia, wydawane przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawność);

• orzeczenia o niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydawane przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie ZUS.

Kto jest niezdolny do pracy? Co oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji?

Orzekanie o niezdolności do pacy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji jest jednym z zadań ZUS. Aktualnie obowiązują jeszcze przepisy, zgodnie z którymi orzeczenia wydają lekarze orzecznicy ZUS (w I instancji) i komisje lekarskie ZUS (w II instancji). Od początku 2027 roku zasadą będzie jednoosobowe orzekanie w obu instancjach. Komisje lekarskie wydadzą orzeczenia tylko w szczególnie skomplikowanych sytuacjach.

Jak wygląda procedura uzyskania orzeczenia? Otóż ZUS rozpoczyna postępowanie orzecznicze, gdy wpływa wniosek o świadczenie dla osób niezdolnych do pracy lub samodzielnej egzystencji (np. wniosek o rentę). W ten sposób ustala się prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej czy świadczenia uzupełniającego.

Co ważne, obecnie przepisy nie określają maksymalnego terminu, w jakim powinno zostać wydane takie orzeczenie. Od 1 stycznia 2027 r. ulegnie to zmianie i pojawi się 30-dniowy termin na wydanie orzeczenia. Będzie on liczony od dnia wszczęcia postępowania o wydanie orzeczenia. W przypadku przekroczenia terminu, będzie można wnieść ponaglenie.

Zgodnie z przepisami, za niezdolną do pracy uznaje się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Z kolei częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Stopień niepełnosprawności i potrzeba wsparcia

Orzeczenia o niepełnosprawności w przypadku dzieci do 16. roku życia i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (lekkim, umiarkowanym, znacznym) wydają miejskie/powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (w pierwszej instancji) i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (jako druga instancja). Określone orzeczenia są ważne dla uzyskania przykładowo takich świadczeń jak zasiłek pielęgnacyjny czy świadczenie pielęgnacyjne dla opiekunów dzieci z niepełnosprawnościami.

Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wniosek o wydanie takiej decyzji można złożyć razem z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzja jest istotna dla osób, ubiegających się o świadczenie wspierające. Dopiero uzyskanie takiego dokumentu umożliwia ubieganie się o świadczenie w ZUS.

Orzeczenie o niepełnosprawności a niezdolność do pracy

Kto wypłaca świadczenia dla osób z niepełnosprawnościami i ile wynoszą? {Tabela}

Poniżej tabelaryczne zestawienie najważniejszych świadczeń z informacją kto je wypłaca i aktualnymi miesięcznymi kwotami:

Śwdadczenie	Kwota	Organ wypłacający
		ZUS	MOPS/MOPR
Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy	od 1978,49 zł (brutto)	+
Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy	od 1483,87 zł (brutto)	+
Dodatek pielęgnacyjny	366,68 zł (netto)	+
Renta socjalna	1978,49 zł (brutto)	+
Dodatek dopełniający do renty socjalnej	2704,71 zł (brutto)	+
Świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji	do 500 zł (netto)	+
Świadczenie wspierające	od 792 do 4353 zł (netto)	+
Zasiłek pielęgnacyjny	215,84 zł (netto)		+
Świadczenie pielęgnacyjne	3386 zł (netto)		+
Zasiłek stały	do 1229 zł (netto)		+

Świadczenia z MOPS i ZUS [FAQ]

Czy w 2027 roku wzrośnie zasiłek stały?

Na przyszły rok przypada ustawowa weryfikacja kwoty zasiłku pielęgnacyjnego. W tym momencie nie wiemy jeszcze czy rząd zdecyduje się na podwyższenie wysokości tego świadczenia.

Czy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy uprawnia do zasiłku stałego z MOPS?

Tak, z takim orzeczeniem można otrzymać zasiłek stały, jeżeli spełnione jest kryterium dochodowe.

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna