Działalność nierejestrowana cieszy się ogromną popularnością. Niestety wciąż łatwo o wpadkę z kasą fiskalną

• Dla kogo działalność nierejestrowana
• Ograniczenia w dostępności
• Przychody można rozliczyć dopiero w zeznaniu rocznym
• Łatwo o wpadkę z kasą fiskalną

Działalność nierejestrowana to forma zarobkowania, która pozwala na prowadzenie aktywności zawodowej bez etatu i bez konieczności rejestrowania działalności gospodarczej. W Polsce można korzystać z niej już od kilku lat i niezmiennie cieszy się ona dużą popularnością. Pozwala bowiem bez zbędnych formalności dorobić do pracy na etacie czy też przetestować w praktyce swój pomysł na prowadzenie działalności gospodarczej. Decydując się na jej podjęcie trzeba jednak pamiętać o tym, że choć co do zasady pozbawiona jest zbędnych formalności rejestracyjno-podatkowych, to jednak przez nieuwagę, można prowadząc ją wpaść w pułapkę i to nie byle jaką.

Dla kogo działalność nierejestrowana

Działalność nierejestrowaną (nieewidencjonowaną) mogą prowadzić osoby fizyczne których przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia i które w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywały działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców). Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł, co oznacza, że wysokość przychodu, który można uzyskać bez konieczności rejestrowania działalności gospodarczej wynosi 10 813,50 zł kwartalnie. Wskazane zasady obliczania limitu przychodu obowiązują od 1 stycznia 2026 roku. Przed tym dniem obliczano go w ujęciu miesięcznym, co było znacznie mniej korzystne, szczególnie dla osób zarabiających na wykonywaniu prac artystycznych czy rękodzieła, w przypadku których przychody bywają wysokie, ale nieregularne, bo realizacja zamówień jest rozłożona w czasie.

Ograniczenia w dostępności

Kolejnym ograniczeniem, które należy brać pod uwagę rozważając zarobkowanie w tej formie jest również takie, że przepisów dotyczących działalności nierejestrowanej nie stosuje się do działalności wykonywanej w ramach umowy spółki cywilnej. Dodatkowo istnieją rodzaje działalności, w przypadku których bez względu na wysokość przychodów prowadzona działalność musi być zarejestrowana. Dotyczy to przypadków, gdy działalność:
- wymaga zezwolenia (np. sprzedaż alkoholu),
- wymaga koncesji (np. ochrona osób lub mienia),
- wymaga wpisu do rejestru działalności regulowanej (np. usługi turystyczne)
- została zdefiniowana w przepisach jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców (np. pośrednictwo ubezpieczeniowe czy usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości).

Przychody można rozliczyć dopiero w zeznaniu rocznym

Główną zaletą zarobkowania w formie nierejestrowanej (nieewidencjonowanej) jest to, że nie ma w związku z tym konieczności dopełniania formalności ewidencyjno-podatkowych. Choć oczywiście podatek dochodowy nadal trzeba zapłacić, to jednak rozliczenia dokonuje się dopiero w ramach rocznego rozliczenia podatkowego. Aby było to możliwe, a samo rozliczenie było rzetelne, konieczne jest prowadzenia uproszczonej ewidencji sprzedaży, która z jednej strony pozwoli na kontrolowanie wysokości uzyskiwanego przychodu, a z drugiej pozwoli po zakończeniu roku właśnie na rozliczenie z tego tytułu podatku dochodowego. Przepisy nie narzucają żadnych szczególnych wymogów dotyczących tej ewidencji, a więc może ona być zarówno elektroniczna, jak i papierowa i po prostu powinna zawierać podstawowe informacje dotyczące przeprowadzonych transakcji takie jak: data sprzedaży, jej wartość, wartość narastającą oraz numer dokumentu sprzedaży, jeśli takowy został wystawiony. Na ich podstawie w zeznaniu podatkowym podatnik wykaże uzyskane przychody w formularzu PIT-36 (w wersji 32) w wierszu 8 w części E1 Dochody i straty podatnika.

Łatwo o wpadkę z kasą fiskalną

Choć przedstawione zasady rysują naprawdę zachęcający obraz, należy pamiętać o tym, że w niektórych przypadkach – choć rzadko – może pojawić się konieczność dopełnienia dodatkowych formalności związanych z rozliczaniem podatku od towarów i usług. Na przykład, osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mogą być zobowiązane do rejestrowania obrotu przy użyciu kasy fiskalnej już od pierwszej dokonanej sprzedaży, o ile przedmiotem ich działalności są czynności wykluczone z możliwości zwolnienia w tym zakresie z uwagi na wysokość obrotów. Tak będzie np. w przypadku dostawy zapisanych i niezapisanych nośników danych cyfrowych i analogowych, dostawy wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, których dostawa nie może korzystać ze zwolnienia podmiotowego w VAT, świadczenia usług taksówek, świadczenia usług doradztwa podatkowego czy fryzjerskich, kosmetycznych i kosmetologicznych. Pełen katalog wyłączeń ze zwolnienia odnajdziemy w § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących. Warto pamiętać o jego istnieniu i rozważając podjęcie zarobkowania w tej formie pamiętać o tym, że pomimo ograniczonych formalności związanych z jej prowadzeniem, konieczne może się okazać zainstalowanie kasy fiskalnej.