| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy rodzinne > Dziecko i prawo > Władza rodzicielska > Odzyskanie uprowadzonego dziecka - instrumenty prawne

Odzyskanie uprowadzonego dziecka - instrumenty prawne

Istnieje szereg rozwiązań – wynikających głównie z przepisów prawa cywilnego (rodzinnego i opiekuńczego) pozwalających pokrzywdzonemu rodzicowi podjąć działania zmierzające do ustalenia sytuacji prawnej dziecka, a w konsekwencji przywrócenia kontaktów z nim.

Odzyskanie uprowadzonego dziecka - instrumenty prawne

Rodzic nie powinien swoim niewłaściwym zachowaniem utrudniać drugiemu z rodziców realizacji przysługujących mu względem dziecka praw, niezależnie od ich zakresu.

Zgodnie z art. 98 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Każdy z nich – o ile nie decyduje o istotnych sprawach dziecka – może działać samodzielnie, z drobnymi wyłączeniami w reprezentacji dziecka przy określonych czynnościach prawnych. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest jednocześnie obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

Jednak o istotnych sprawach dziecka rodzice – nawet żyjący w rozłączeniu – rozstrzygają wspólnie, a dopiero w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Warunkiem wspólnego podejmowania decyzji jest oczywiście stosowny zakres uprawnień rodzica, płynący głównie z faktu posiadania pełni władzy rodzicielskiej. Jednak nie wyklucza to sytuacji, kiedy rodzic, któremu przysługuje ograniczona władza rodzicielska będzie miał prawo - stosownie do zakresu ograniczenia, zawartego we właściwym orzeczeniu sądowym - współdecydować z drugim z rodziców o istotnych sprawach dziecka.

Co zatem oznacza pojęcie „istotne sprawy dziecka”?

Zakres istotnych spraw dziecka nie jest zawarty wprost w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Doprecyzowują go rozliczne orzeczenia Sądu Najwyższego, tworzące otwarty katalog, który podzielić można na dwie grupy spraw, tj.:
- doniosłych ze względu na ich ogólny charakter, są to tzw. sprawy zawsze istotne dla dziecka, np. czasowe powierzenie pieczy nad dzieckiem, decyzja o dokonaniu zabiegu operacyjnego, zapewnienie dziecku odpowiednich warunków mieszkaniowych i  - co bardzo istotne z punktu widzenia porwań rodzicielskich zarówno krajowych jak i zagranicznych – decydowanie o wyjeździe dziecka za granicę, zarówno na pobyt stały jak też czasowy, wyjazdy dziecka na zagraniczne wakacje, czy też ustalenie miejsca pobytu dziecka.
- istotnych ze względu na ich doniosłość w konkretnej sprawie.

Zobacz również: W braku zgody rodzica rozstrzygnięcie sądu

Gdy rodzic chce zdecydować w kwestii dotyczącej dziecka, względem którego posiada pełnię władzy rodzicielskiej lub sprawuje ograniczoną do istotnych spraw dziecka władzę rodzicielską (co należy weryfikować  zawsze  zgodnie  z  treścią  orzeczenia  sądowego)  –  powinien  powyższe  konsultować z drugim z rodziców posiadającym pełną lub ograniczoną do istotnych spraw dziecka władzę rodzicielską. Jeżeli jednak napotyka przeszkody w porozumieniu z drugim z rodziców, nie chcąc narażać się na zarzut nadużycia władzy rodzicielskiej poprzez samowolną decyzję, powinien skierować wniosek do sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu dziecka, by ten podjął stosowną decyzję. 

Rozstrzygnięcie następuje z reguły po wysłuchaniu dziecka, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie rozwój umysłowy, stan zdrowia, czy też stopień dojrzałości dziecka. Sąd z reguły umożliwia też wysłuchanie obojga rodziców.

Jak jasno wynika z powyższego – wszelkie wyjazdy z dzieckiem na dłuższy pobyt, w tym również wyjazdy zagraniczne, nawet wakacyjne, jako należące do istotnych spraw dziecka wymagają konsultacji i aprobaty obydwojga rodziców posiadających pełną władzę rodzicielską lub ograniczoną do decydowania o istotnych sprawach dziecka.

W przypadku samowolnej decyzji rodzica w tej mierze drugi z rodziców, któremu przysługuje pełna lub ograniczona do istotnych spraw dziecka władza rodzicielska, może podjąć stosowne kroki prawne mające na celu odzyskanie dziecka, zwłaszcza jeśli miejsce pobytu dziecka zabezpieczone było przy nim lub przy obydwojgu wspólnie dotychczas zamieszkujących rodzicach. Może też ograniczyć się do żądania realizacji swoich uprawnień polegających np. na kontaktach z dzieckiem, decydowaniu o jego istotnych sprawach, co oczywiście uniemożliwia fizyczny brak dziecka.

Również rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej lub mający zawieszoną władzę rodzicielską, czy też ograniczony w swoich prawach w stopniu znacznym, tj. bez możliwości decydowania o istotnych sprawach dziecka, ma prawo domagać się realizacji przysługujących mu kontaktów z dzieckiem. Żadnych natomiast praw w zakresie przywrócenia relacji z dzieckiem nie posiada rodzic pozbawiony całkowicie władzy rodzicielskiej oraz pozbawiony możliwości kontaktów z dzieckiem, przynajmniej do czasu kiedy ich nie odzyska.

Polecamy serwis: Dziecko i prawo

Nakaz wydania dziecka

Rodzic posiadający pełną władzę rodzicielską lub ograniczoną do decydowania o istotnych sprawach dziecka w sytuacji, kiedy drugi rodzic samowolnie uprowadzi lub zatrzyma dziecko, ma prawo w każdym przypadku wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania dziecka, a jeżeli dziecko nie ma wyraźnie określonego miejsca zamieszkania, wówczas miejsca pobytu dziecka z wnioskiem o odebranie dziecka.

Jeżeli miejsce zamieszkania dziecka nie jest znane, sąd może przeprowadzić dochodzenie w celu ustalenia miejsca pobytu dziecka, kierując odpowiednie żądanie do policji (w tym celu wydaje ogólnopolski nakaz poszukiwań).

Jeżeli jednak toczy się już postępowanie między małżonkami o rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa, czy też postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej, wówczas wniosek składać należy do sądu, przed którym toczy się to postępowanie.

W przypadku uwzględnienia wniosku sąd wydaje postanowienie o odebraniu dziecka, w którym określa termin, w którym dziecko powinno być wydane wnioskodawcy. Postanowienie takie staje się skuteczne i wykonalne już z chwilą jego ogłoszenia na rozprawie.

Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego przez sąd rodzic może zwrócić się ponownie do sądu o pomoc przy fizycznym odbiorze dziecka, rozpoczynając tym samym drugi etap postępowania o oddanie dziecka, tj. fazę wykonawczą. Sąd zleci wówczas kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie dziecka. Kurator taki jest zobowiązany do odebrania dziecka od każdego u kogo się ono znajduje.

Kurator, do którego zwrócił się sąd, powinien:
- powiadomić o terminie swoich czynności rodzica-wnioskodawcę;
- w razie potrzeby może zażądać pomocy odpowiednich instytucji (policji, pomocy społecznej);
- sporządzić pisemną notatkę z przebiegu działań.

W przypadku przeszkód uniemożliwiających odebranie dziecka (np. ukrywanie dziecka) kurator sądowy informuje o tym prokuratora, który może wszcząć postępowanie w związku z przestępstwem określonym w treści art. 232 kodeksu karnego polegającym na wywieraniu przemocą lub groźbą wpływu na czynności urzędowe sądu.

Jeżeli takie zawiadomienie okaże się bezskuteczne, kurator kieruje do sądu opiekuńczego wniosek o zarządzenie w przedmiocie przymusowego doprowadzenia osoby zobowiązanej w celu złożenia przez nią oświadczenia o miejscu pobytu dziecka. Postępowanie wykonawcze może być podjęte na nowo na podstawie tego samego postanowienia o odebraniu dziecka, jeżeli zobowiązany w okresie trzech miesięcy od wydania postanowienia nie wydał dziecka.

Zobacz również: Pozbawienie władzy rodzicielskiej – czy od orzeczenia sądu można się odwołać?

reklama

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Krzysztof Stucke

Kancelaria Prawa Pracy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »