Kryteria wydania decyzji administracyjnej

Przesłanki wydania decyzji administracyjnej

Organ na podstawie faktów ustalonych w trybie procesowym ustosunkowuje się do przedmiotu postępowania w sprawie indywidualnej i podejmuje decyzję stosowania prawa. Decyzja stosowania prawa obejmuje stosowanie prawa materialnego oraz procesowego, a także w pewnym zakresie przez przepisy prawa ustrojowego i wobec tego można stwierdzić, że jako forma wykonania orzecznictwa administracyjnego, decyzja administracyjna stanowi instytucję prawną. Decyzja jest określoną czynnością procesową, bo musi istnieć w postępowaniu administracyjnym, a wywiera skutki w sferze prawa materialnego, powodując przekształcenie tego, co było interesem prawnym lub obowiązkiem prawnym. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 17 grudnia 1985 r. stwierdził, że „organ legitymuje przepis prawa materialnego, a nie sam przepis art. 104 k.p.a. dotyczy decyzji, jako czynności procesowej. Przepisy ustrojowe stanowią o tym, czy funkcje orzecznictwa sprawuje organ jednoosobowy czy kolegialny i jak usytuowany w administracji publicznej, a to wpływa na procedurę podejmowania decyzji i niektóre przesłanki jej ważności” (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 1985 r., sygn. akt III SA 988/85; ONSA 1985, z 2, poz. 38). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 czerwca 1959 r. stwierdził, że „Nadal aktualne będą przesłanki ważności decyzji administracyjnej podjętej w formie uchwały organu kolegialnego”(Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1959 r., sygn. akt. I CR 211/59). Decyzja stosowania prawa jest normą jednostkową i konkretną, której treść wyraża się w ustaleniu konsekwencji prawnych stanu faktycznego albo stwierdzeniu lub stworzeniu pozycji prawnej adresata decyzji (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1959 r., sygn. akt. I CR 211/59).

W przepisach prawa materialnego decyzja administracyjna może występować pod różnymi nazwami, np. zezwolenia, pozwolenia, zgody koncesji. Nazwa użyta w przepisach nie jest istotna przy kwalifikowaniu danego aktu jako podanego rygorom procesowym ustanowionym w k.p.a.

W niektórych przypadkach tylko z samej treści przepisów materialnych wynika, że organ administrujący jest powołany do podjęcia rozstrzygnięcia będącego decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów k.p.a., a więc takiego które powinno spełniać wszystkie wymagania formalne wynikające z tych przepisów.

Polecamy: Monitor Prawa Budowlanego i Nieruchomości - wydanie cyfrowe

Elementy decyzji administracyjnej

Uzasadnienie decyzji ma podobne elementy jak orzeczenie w postępowaniu cywilnym.

W art. 107 § 1 k.p.a. są zawarte elementy, jakie powinna zawierać w swej treści decyzja, są to: oznaczenie organu administracji, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, a ponadto powinna posiadać pouczenie, co do formy wystąpienia na drogę sądową, jeżeli w sprawie taka możliwość istnieje.

Każdy z wymienionych powyżej elementów ma znaczenie w ocenie prawidłowości decyzji pod względem proceduralnym i materialnoprawnym. Niezachowanie wymagań formalnych nie pozbawia rozstrzygnięcia sprawy charakteru decyzji, jeżeli jest w nim, co najmniej oznaczenie organu administracji, będąc decyzją wadliwą, to może być poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego i wywołać skutki materialno prawne.

Podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby wydającej decyzję pozwala zorientować się czy decyzja podpisała osoba, która powinna się wyłączyć z postępowania albo, która miała być wyłączona, względnie, czy za organ decyzję podpisała osoba, która w dniu wydania decyzji nie pełniła już funkcji organu. Element ten w zawartej decyzji pozwala ustalić czy osoba podpisująca jest pracownikiem upoważnionym do wydawania decyzji w imieniu organu, czy też tylko do wydawania zaświadczeń względnie załatwiania innych spraw (art. 268a k.p.a.). Na podstawie tych elementów można ustalić właściwość organu oraz stan prawny obowiązujący w dacie orzekania, umocowanie do podejmowania decyzji.

Powołanie podstawy prawnej umożliwia dokonanie kontroli czy jest to przepis powszechnie obowiązujący, ponieważ tylko taki daje podstawę do wydania decyzji, co od początku było uznawane w orzecznictwie za zasadę kardynalną (B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, PWN Warszawa 1992, s. 170).

Uzasadnienie faktyczne i prawne, którego treść odpowiada wymaganiom przepisu art. 107 § 3 k.p.a., ujawniając motywy decyzji, stanowi integralną część decyzji i w związku z tym samo uzasadnienie może być przedmiotem skargi. Wadliwość uzasadnienia decyzji jest jedną z podstawowych przyczyn uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, zwłaszcza, gdy nie ujawniają one motywów, którymi kierował się organ wydający decyzję.

Organ administracji publicznej może wydać decyzję z klauzulą rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (art. 108 § 1 k.p.a.).

Pouczenie dotyczące środków zaskarżenia wskazuje na charakter decyzji w toku instancji, a więc nie służy tylko jako informacja dla stron.

Te same elementy powinna zawierać decyzja częściowa.

Uzasadnienie stanowi element składowy decyzji i tylko na podstawie przepisów wprost to przywidujących, a interpretowanych ścieśniająco jako wyjątki, można pominąć je w decyzji. Wyjątkowe przypadki wymienione są w art. 107 § 4 i 5 K.p.a. Decyzja administracyjna może być wydana bez zawierającego uzasadnienia, gdy w pierwszej instancji w całości uwzględniono żądanie strony (art. 107 § 4 K.p.a.). W myśl art. 107 § 5 K.p.a. można zaniechać uzasadnienia lub je ograniczyć na podstawie przepisów odrębnych, które były wydane przed wejściem w życie noweli z 1980 r. i ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny (B. Adamiak, J. Borkowski, op. cit., s. 170-171).

Forma doręczenie decyzji administracyjnej stronom w indywidualnym postępowaniu administracyjnym

W myśl art. 109 związku z art. 14 § 2 i art. 67 § 2 pkt. 5 k.p.a. doręczenie stronom decyzji na piśmie jest zasadą, a wyjątkiem jest ogłoszenie decyzji ustnie z utrwaleniem jej w protokole.

Wzruszenie decyzji administracyjnej

Od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzja staje się aktem zewnętrznym, który wiąże wydający ją organ i strony (art. 110 k.p.a.), od tej chwili każda postać wzruszenia decyzji wymaga zachowania przewidzianej w k.p.a. procedury. Ujawnione zaś uchybienia formy mogą być usuwane w trybie rektyfikacji decyzji przewidzianym w art. 111-113 k.p.a. Wyjątki od zasady związania dotyczą zarówno decyzji nieostatecznych, jak i ostatecznych. W przypadku decyzji ostatecznej, organ, który ją wydał może ją uchylić lub zmienić w następujących przypadkach:

1. Jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie (art. 132 k.p.a.),
2. Jeżeli z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją przez ministra (organ równorzędny w postępowaniu w postępowaniu) zwróci się strona w trybie przewidzianym dla odwołania (art. 127 § 3 k.p.a.).

Minister (organ równorzędny w postępowaniu) i samorządowe kolegium odwoławcze mogą wznowić postępowanie i uchylić własną decyzję lub stwierdzić jej nie ważność, jeżeli zachodzą przesłanki wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Własną decyzję ostateczną organ może uchylić lub zmienić albo stwierdzić jej nieważność w następujących przypadkach:

1. Kiedy na mocy decyzji ostatecznej strona nie nabyła prawa, a przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron (art. 154 k.p.a.),
2. Kiedy strona, która na mocy decyzji ostatecznej nabyła prawo, zgadza się na jej uchylenie lub zmianę, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (art. 155 k.p.a.),
3. Kiedy decyzję ostateczną wydał minister (organ równorzędny w postępowaniu) lub samorządowe kolegium odwoławcze, a zachodzą przesłanki wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 k.p.a.).

Minister (organ równorzędny w postępowaniu) może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa (E. Bojanowski, J. Lang, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Wydawnictwo Prawnicze PWN Warszawa 2001, s. 55).

W myśl art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Strona wnosi odwołanie od decyzji do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia, a gdy została ogłoszona ustnie, od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona nie zadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (127 § 3 k.p.a.)

Bibliografia;

1. B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, PWN Warszawa 1992, s. 170;
2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r., t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1298.
3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 1985 r., sygn. akt III SA 988/85; ONSA 1985, z 2, poz. 38;
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1959 r., sygn. akt. I CR 211/59.

Polecamy serwis: Postępowanie administracyjne