Kategorie

Ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej - na czym polega

Jacek Zalewski
Jacek Zalewski
Wolontariusz w fundacji zajmującej się świadczeniem pomocy prawnej, student V roku prawa
Na czym polega wspólność majątkowa małżeńska?
Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, (zw. dalej KRO) z mocy ustawy powstaje między małżonkami ustrój wspólności majątkowej, oczywiście jeżeli wcześniej małżonkowie nie zawarli umowy majątkowej małżeńskiej.

Zatem ustrój wspólności majątkowej na gruncie polskiego KRO występuje pod dwoma postaciami wspólności majątkowej; ustroju ustawowego, lub umownego. Wspólność ustawowa nie jest konstrukcją jednolitą gdyż w ramach niej istnieją trzy masy majątkowe; majątek wspólny, majątek osobisty żony, oraz majątek osobisty męża. Poniższy artykuł pozwoli przybliżyć konstrukcję majątku wspólnego małżonków.

1. Powstanie wspólności majątkowej małżeńskiej

Reklama

Należy wspomnieć, iż ustawowy ustrój majątkowy małżeński jest wspólnością łączną, wyjaśniając pokrótce oznacza to, że udział małżonków we wspólnym majątku nie jest wyrażony ułamkiem (np. ½ udziału we wspólnym majątku dla każdego z małżonków). Udziały małżonków zostają wyrażone ułamkiem dopiero po ustaniu tego typu wspólności łącznej (np. na skutek separacji).

Ustawowy ustrój wspólności majątkowej powstaje z mocy ustawy z chwilą zawarcia małżeństwa, ustawodawca wskazuje jednak, sytuacje gdy, pomimo wejścia w związek małżeński wspólność nie powstaje. Staje się tak gdy jeden z małżonków w tym czasie był ubezwłasnowolniony, lub ogłoszono jego upadłość. Ustawodawca przesądza, iż w przypadku zaistnienia przesłanek do ubezwłasnowolnienia, nie wystarczy sam stan faktyczny uzasadniający zastosowanie tej konstrukcji prawnej, lecz stan ten musi zostać potwierdzony sądownie.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazuje, iż ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej powstaje po uchyleniu przez sąd ubezwłasnowolnienia , w przypadku zniesienia separacji, czy też w sytuacji ukończenia, bądź uchylenia postępowania upadłościowego. Oczywiście małżonkowie w tych wymienionych przez ustawodawcę przypadkach mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską, jeżeli ta np. lepiej regulowałaby w danym przypadku stosunki majątkowe małżonków.

2. Majątek wspólny małżonków

Reklama

Majątek wspólny małżonków tworzą przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólnoty majątkowej przez oboje małżonków, lub przez jednego z nich, z wyjątkiem przedmiotów majątkowych, które podlegają zaliczeniu do majątków osobistych małżonków. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w artykule 31 § 2 wskazuje jakie przedmioty wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków, jednak od razu należy zaznaczyć, iż wyliczenie to ma charakter jedynie przykładowy i wskazuje najczęściej spotykane i najbardziej donośne z ekonomicznego punktu widzenia przedmioty majątkowe niezbędne do zaspokajania potrzeb małżonków i ich rodziny, są to;

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Ustawodawca wskazując w pkt. 1) wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej chciał podkreślić donośność tych składników w zaspokajaniu codziennych potrzeb rodziny. Należy podkreślić, iż roszczenia o te dochody jeszcze nie otrzymane, (np. nieotrzymane wynagrodzenie za pracę od pracodawcy), należą do majątku osobistego poszczególnych małżonków i są dochodzone przez jednego z tych do którego majątku osobistego ten przedmiot należy małżonków.
Do majątku wspólnego zgodnie z pkt. 2) artykułu 31 § 2 KRO, należą dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego jednego z małżonków (np. z prowadzenia warsztatu usługowego przez jednego z małżonków). 

Zobacz także: Kiedy odpowiada się za długi małżonka

W rozumieniu KRO nie jest to tzw. ,,czysty dochód’’ po odliczeniu należności (np. z tytułu podatków), jest to natomiast wszelka korzyść z tego majątku, ujęcie to odnosi się zarówno do dochodów z majątku wspólnego, jak i z majątku osobistego. Dochody z majątku osobistego wchodzą do majątku wspólnego małżonków po ich pobraniu, natomiast inaczej wygląda sytuacja w przypadku dochodów z majątku wspólnego, otóż wspólność majątkowa ustawowa obejmuje już samo uprawnienie do pobierania dochodów oraz roszczeń wynikających z majątku wspólnego.

Jak przesądził ustawodawca do majątku wspólnego należą środki na otwartych funduszach emerytalnych, zgromadzone w czasie trwania wspólności majątkowej, składki te są przekazywane na imienny rachunek członka funduszu emerytalnego, stanowią one część składek płaconych z przychodu ubezpieczonego ( np. wynagrodzenie za pracę). Środki te są uznawane zatem za składniki majątku wspólnego małżonków.

Składniki należące do wspólności majątkowej mogą wejść do majątku małżonków, w wyniku różnych zdarzeń prawnych; czynności prawnych, orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych. Do majątku wspólnego wchodzą przedmioty majątkowe nabyte przez oboje z małżonków, jak i przez jednego z nich. Również ta sytuacja ma zastosowanie w o przypadku gdy przesłanki do nabycia określonego przedmiotu majątkowego spełnia tylko jeden z nich np. nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców.

Na koniec należy zasygnalizować występujące w praktyce przykłady objęcia współwłasnością określonych praw majątkowych. Udziały w spółce z o.o. należą do współwłasności małżonków, wspólnikiem może być zatem jeden z małżonków natomiast współuprawnionymi z tytułu udziałów mogą być oboje małżonkowie , oczywiście wspólnikami mogą być też oboje małżonkowie. Natomiast akcje mogą stanowić składnik majątku wspólnego małżonków, można zastrzec w statucie spółki akcyjnej, iż w przypadku akcji imiennych wspólnikiem może być tylko jeden z małżonków. Dochody z kapitału (np. odsetki bankowe), należą do majątku wspólnego chociażby sama umowa rachunku bankowego została zawarta z jednym tylko z małżonków.

Dopuszczalność zawierania umowy spółki cywilnej przez jednego z małżonków jest zagadnieniem wzbudzającym spore kontrowersje w teorii i praktyce prawa. Spółka cywilna bowiem charakteryzuje się, tak jak i współwłasność małżonków współwłasnością łączną (bez udziałową). Małżonkowie mogą zawierać umowę spółki cywilnej, również jeden z małżonków może zawrzeć umowę spółki cywilnej z osobą trzecią, w tym ostatnim przypadku jednakże prawa majątkowe wynikające z tej spółki należą do majątku osobistego małżonka.

Zawarcie małżeństwa wywiera skutki osobiste oraz majątkowe dla małżonków. Stosunki majątkowe pełnią bowiem donośną rolę w życiu każdego małżeństwa, pozwalają bowiem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb małżeństwa i rodziny, dlatego bardzo ważne jest, aby osoby pragnące zawrzeć związek małżeński, jak i również osoby w związku małżeńskim posiadały niezbędną wiedzę, które składniki majątkowe wchodzą do ich majątku osobistego, a które znajdują się w ich majątku wspólnym.

Zobacz także serwis: Majątek

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    25 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do którego sądu kościelnego należy złożyć apelację?

    Strona od wyroku sądu I instancji w sprawie o stwierdzenie nieważności małżeństwa ma prawo złożyć apelację. Jaki sąd kościelny będzie właściwy?

    Szczepienie a RODO. Nie można żądać informacji o zaszczepieniu

    Szczepienie a RODO. Urząd Ochrony Danych Osobowych informuje, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii nie uprawniają podmiotów zobowiązanych do przestrzegania określonego tymi przepisami limitu osób do żądania od nich udostępnienia informacji o zaszczepieniu przeciwko COVID-19. Ewentualne okazywanie dowodów potwierdzających fakt zaszczepienia może się odbywać z inicjatywy samej osoby zainteresowanej skorzystaniem z usług takiego podmiotu.

    Plany wakacyjne Polaków [BADANIE]

    Większość Polaków wyjedzie na urlop. Tak wynika z badania Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej. Gdzie chcemy spędzić wakacje?

    Wyzysk - zmiany w kodeksie cywilnym

    Główne zmiany kodeksu cywilnego, zatwierdzone przez Radę Ministrów, zakładają łatwiejsze podważenie nieuczciwych umów i trudniejsze przerwanie biegu przedawnienia przez wierzyciela.

    Kwarantanna dla osób przybywających spoza strefy Schengen - zmiany

    Zmienią się zasady 10-dniowej kwarantanny dla przyjeżdżających do Polski spoza strefy Schengen. Od kiedy?

    Rodzina wielodzietna – ile dzieci?

    Ile dzieci liczy rodzina wielodzietna? W jakich przepisach można znaleźć definicje i formy wsparcia rodzin wielodzietnych?

    Rosną długi Polaków wobec wymiaru sprawiedliwości

    Z danych BIG InfoMonitor wynika, iż długi wobec wymiaru sprawiedliwości najczęściej dotyczą grzywien i kosztów sądowych.

    Przedawnienie, wyzysk, odpowiedzialność najemców - zmiany w Kodeksie cywilnym

    Przedawnienie, wyzysk, odpowiedzialność najemców - zmiany w Kodeksie cywilnym. 22 czerwca 2021 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Celem tej nowelizacji jest usprawnienie i doprecyzowanie przepisów Kodeku cywilnego dotyczących przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia oraz wymagania aktu notarialnego w przypadku gruntów rolnych, mających wchodzić w skład rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Zmiany dotyczyć będą także przepisów zawiązanych z instytucją wyzysku oraz odpowiedzialnością pełnoletnich dzieci najemców za zobowiązania rodziców wynikające z tytułu umowy najmu.

    Wniosek o "Dobry start" - pomoc w wybranych placówkach

    Wniosek o "Dobry start" od 1 lipca 2021 r. będzie można złożyć tylko elektronicznie. Rodzice otrzymają pomoc w niektórych placówkach ZUS, KRUS i Poczty Polskiej.

    Ojciec na macierzyńskim to wciąż rzadkość [AUDIO]

    Przepisy dopuszczają, by część okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego przejmowali mężczyźni. Okazuje się, że ojcowie niechętnie korzystają z tej możliwości.

    Uznanie ojcostwa przed porodem w 2021 r.

    Uznanie ojcostwa przed porodem wywołuje ważne skutki dla rodziców i dziecka. Jakie zasady obowiązują w 2021 r.?

    Prawa autorskie - odpowiedzialność operatorów platform internetowych

    Prawa autorskie. W obecnym stanie prawa UE operatorzy platform internetowych, co do zasady, sami nie dokonują publicznego udostępniania treści chronionych prawem autorskim, bezprawnie zamieszczanych na tych platformach przez ich użytkowników. Niemniej jednak owi operatorzy dokonują tej czynności z naruszeniem prawa autorskiego, jeżeli przyczyniają się – w inny sposób niż samo udostępnienie tych platform – do publicznego udostępniania takich treści. Tak orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 22 czerwca 2021 r. w sprawach połączonych C-682/18, YouTube i C-683/18, Cyando.

    Nowelizacja procedur karnych w okresie pandemii

    22 czerwca 2021 r. weszła w życie nowelizacja dotycząca procedur karnych w okresie pandemii. Zmiany dotyczą m.in. liczebności składów orzekających.

    Spis powszechny 2021- wywiady bezpośrednie od 23 czerwca

    Wywiady bezpośrednie w spisie powszechnym rachmistrzowie rozpoczną 23 czerwca 2021 r. Jak można sprawdzić tożsamość rachmistrza?

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r.

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r. rodzą wiele pytań m.in. o testy czy świadectwa szczepień. Jakie są aktualne zasady w poszczególnych krajach?

    Uznanie ojcostwa w 2021 r. – jak i kiedy?

    Zasady dotyczące uznania ojcostwa w 2021 r. nie zmieniły się. Na czym polega uznanie ojcostwa i jak tego dokonać?

    Kto ponosi odpowiedzialność za wypadek na basenie?

    Czy i od kogo można żądać odszkodowania za wypadek na basenie? Kwestię odpowiedzialności należy wywodzić z Kodeksu cywilnego.

    26.07.2021 wojewodowie ogłoszą termin kwalifikacji wojskowej

    26.07.2021 ogłoszony zostanie termin drugiej w tym roku kwalifikacji wojskowej. Kwalifikacja potrwa do 19.11.2021 i przeprowadzona zostanie przez powiatowe komisje lekarskie. Za powołanie tych komisji odpowiedzialni są wojewodowie.

    Upadłość konsumencka - koszty

    Upadłość konsumencka wiąże się z kilkoma kosztami, które dłużnik zobowiązany jest pokryć. Jak przygotować się do złożenia wniosku?

    RDOŚ powoła nowe strefy ochronne

    Nowe strefy ochronne dla rzadkich gatunków ptaków. Leśnicy z Nadleśnictwa Połczyn (RDLP w Szczecinku) znaleźli aż trzy nowe stanowiska ptaków chronionych, które wymagają ustalenia stref ochrony. Dwa gniazda są zajęte przez bociana czarnego (Ciconia nigra), a jedno przez orlika krzykliwego (Clanga pomarina).

    Delegowanie funkcjonariuszy SW do ośrodka w Gostyninie

    20.06.2021 weszła w życie ustawa mająca zapewnić środki na stworzenie tymczasowej placówki dla pacjentów ośrodka w Gostyninie, w którym przebywają najgroźniejsi przestępcy już po odbyciu kary. Przepisy pozwolą też na czasowe delegowanie tam funkcjonariuszy Służby Więziennej.

    Loty przeciwpożarowe i gaśnicze 2021 r.

    W 2021 r. zmieniły się przepisy ustawy – Prawo lotnicze. Umożliwiono Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydanie – na wniosek zainteresowanego podmiotu – zezwolenia na wykonywanie zarobkowych operacji specjalistycznych wysokiego ryzyka statkami powietrznymi pozostającymi pod nadzorem krajowym, a także na wykonywanie zarobkowych operacji polegających na wykonywaniu lotów przeciwpożarowych i gaśniczych.

    500 plus – czerwiec 2021 r.

    Dla świadczeń „500 plus” czerwiec 2021 r. jest ważnym miesiącem. O jakim terminie warto pamiętać?

    Zmiany w zawiadamianiu wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej od 29.06.2021

    Od 29.06.2021 obowiązywać będą nowe wzory zawiadomień wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej oraz wydawania przez pracodawców, szkoły i inne jednostki organizacyjne zaświadczeń w sprawach powszechnego obowiązku obrony.

    Nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej w Służbie Więziennej od 29.06.2021

    29.06.2021 r. w Służbie Więziennej obowiązywać będzie nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej. Skierowane dotyczy kandydata, funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego, emeryta oraz rencisty.