Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rozdzielność majątkowa w małżeństwie

Rozdzielność majątkowa w małżeństwie
Rozdzielność majątkowa w małżeństwie
ShutterStock
Co robić, gdy drugi współmałżonek trwoni wspólny majątek? Co, gdy nie przyczynia się do jego powiększenia? Jak postąpić dla ochrony majątku na przyszłość przed ryzykownymi decyzjami biznesowymi drugiego współmałżonka? Jakim dokumentem jest intercyza? O tym oraz o innych kwestiach związanych z majątkiem współmałżonków, przeczytasz w tym artykule.

W jakim stanie prawnym może powstać rozdzielność majątkowa?

Rozdzielność majątkowa to stan prawny, który dotyczy wyłącznie osób pozostających w związku małżeńskim. Tylko bowiem małżonkowie, których małżeństwo trwa, mogą dążyć do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Do ustanowienia takiego stanu na przyszłość mogą dążyć również przyszli małżonkowie poprzez zawarcie intercyzy. Dążyć wspólnie lub każde z nich z osobna – o czym napiszę dalej.

Kiedy w małżeństwie może powstać rozdzielność majątkowa?

Zawierając związek małżeński małżonkowie z mocy prawa zmieniają swój „status” majątkowy i powstaje między nimi ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej. Co to znaczy? Najprościej rzecz ujmując, od daty ślubu „co moje, to i Twoje”. Zatem wszystkie przedmioty oraz nieruchomości zakupione w czasie trwania związku małżeńskiego, ale też i długi z tym związane, są wspólne (co do zasady). Wspólne jest pobierane wynagrodzenie za pracę, dochody z innej działalności każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego i osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie (o których mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695 i 875).

Zatem w ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej można ustanowić rozdzielność majątkową.

Czy rozdzielność majątkową małżeńską można ustanowić jeszcze pod zawarciem związku małżeńskiego?

Zdecydowanie TAK. Można bowiem w drodze aktu notarialnego ustalić, iż z dniem zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy stronami powstanie ustrój rozdzielności majątkowej. Taką umowę, potocznie zwaną intercyzą, można zawrzeć u każdego notariusza. Ważne jednak by uczynić to przed zawarciem związku małżeńskiego.

Jaki jest tego skutek? Do momentu zmiany decyzji przez małżonków co do trwania lub przerwania obowiązywania tej umowy, nie powstanie pomiędzy małżonkami majątek wspólny. Zatem to co małżonkowie mieli przed zawarciem związku małżeńskiego oraz nabędą w czasie jego trwania pozostanie tylko własnością każdego z nich a nie własnością wspólnie z mężem, czy z żoną.

Drogi prawne do ustanowienia rozdzielności majątkowej w czasie trwania małżeństwa.

Pierwsza z nich to umowa przed notariuszem, kiedy małżonkowie są zgodni zmienić swój ustrój majątkowy w małżeństwie. Jakie dane będą notariuszowi potrzebne? Tylko dane małżonków, to jest: imię, nazwisko, PESEL, ważny dokument tożsamości ze zdjęciem oraz odpis skrócony aktu małżeńskiego potwierdzający, że małżeństwo trwa. W treści aktu notarialnego notariusz dokładnie określi dane małżonków, datę powstania rozdzielności majątkowej. Nie jest możliwe ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.

Druga z nich to postępowanie przed sądem, kiedy nie ma zgodności małżonków co do podjęcia takiej decyzji oraz daty powstania rozdzielności majątkowej. Orzeczenie w tej sprawie na wniosek jednego z małżonków wyda sąd. Co ważne, rozdzielność majątkowa może powstać między małżonkami nie tylko na wniosek któregokolwiek z nich. Ta droga do ustanowienia rozdzielności majątkowej przysługuje również wierzycielowi jednego z małżonków. (szczegółowo na temat rozdzielności majątkowej dokonywanej na drodze sądowej w osobnym artykule). W tym trybie rozdzielność majątkowa, w szczególnych przypadkach, może zostać ustanowiona przez sąd z datą wsteczną (przed dniem wniesienia powództwa).

Jakie sytuacje są lub mogą być przyczyną do ustanowienia rozdzielności majątkowej?

(poniżej podaję jedynie przykładowe sytuacje zaczerpnięte z praktyki)

  1. wspólna decyzja małżonków albo przyszłych małżonków,
  2. gdy jeden z małżonków zaniedbuje swoje obowiązki względem rodziny,
  3. gdy jeden z małżonków trwoni majątek (np. na skutek nałogów takich jak hazard, alkohol czy narkotyki),
  4. gdy jeden z małżonków wykazuje zupełną niegospodarność,
  5. uporczywe dokonywanie szczególnie ryzykownych operacji finansowych pociągających za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny,
  6. nadmierne obciążanie majątku wspólnego odpowiedzialnością za długi własne małżonka poważnie zagrażające dobru rodziny lub majątku dorobkowego małżonków,
  7. w konkretnej sytuacji faktycznej wspólność ustawowa przestaje służyć dobru drugiego z małżonków oraz dobru założonej przez małżonków rodziny (np. ze względu na rozdźwięki natury osobistej, które uniemożliwiają lub znacznie utrudniają wykonywanie zarządu majątkiem wspólnym przez każdego z małżonków),
  8. separacja faktyczna małżonków, uniemożliwiająca im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym i w ślad za tym zatajanie przez drugą stronę faktycznej sytuacji majątkowej danego małżonka,
  9. zaciąganie długów przez małżonka lub dopuszczanie się przestępstw, które doprowadzają do narażenia majątku wspólnego na egzekucję,
  10. trwałe zerwanie wszelkich stosunków majątkowych oraz brak możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych, jako konsekwencja uprzedniego ustania więzi rodzinno - prawnych między małżonkami i co za tym idzie powstania trwałego stanu separacji faktycznej.

Czy ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej wpływa na dziedziczenie?

Czy to umowa zawarta przed notariuszem czy też orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej, nie ma żadnego wpływu na dziedziczenie. Są to bowiem: umowa i orzeczenie sądu, które ustalają relacje majątkowe małżonków za ich życia i na czas trwania zawartego przez nich związku małżeńskiego (na przyszłość). Zatem w żadnej mierze nie przekreślają powyższe prawa do dziedziczenia czy to z ustawy czy też z testamentu.

Czy rozdzielność majątkowa wpływa na prawo drugiego współmałżonka do renty po zmarłym współmałżonku?

Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie jest przeszkodą do skutecznego ubiegania się o rentę po zmarłym współmałżonku. Podstawowym jednak warunkiem jest wykazanie, że w dacie śmierci małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim, nie byli ani w separacji faktycznej ani w separacji sądowej.

Czy w czasie trwania małżeństwa można dokonać podziału majątku wspólnego?

Oczywiście, że tak. Są jednak warunki, które należy spełnić by istniała możliwość podziału majątku wspólnego. I tak, po pierwsze należy dokonać czynności ustanowienia rozdzielności majątkowej np. przed notariuszem (tzw. intercyza) lub w drodze postępowania sądowego. Jeżeli posiadamy już intercyzę albo prawomocne orzeczenie sądu w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej to wówczas możemy przystąpić do kolejnego etapu czynności prawnych pozwalających nam na podział majątku wspólnego. 

W drodze, ponownie umowy przed notariuszem mającej za przedmiot podział naszego majątku wspólnego, możemy tego zgodnie dokonać. Do aktu notarialnego notariusz wpisuje wówczas deklarowany przez nas skład naszego majątku (to znaczy to wszystko, czego w czasie trwania małżeństwa wspólnie się „dorobiliśmy” jako małżonkowie) oraz nasze zgodne stanowisko co do tego komu z nas – któremu z małżonków – przypadnie który ze wskazanych składników naszego majątku wspólnego. Np. Żona otrzymuje dom z działką w X i całym wyposażeniem, Mąż otrzymuje mieszkanie wraz z garażem w Y wraz z wyposażeniem, środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, lokatach i w funduszach inwestycyjnych dzielone są w ½ części na rzecz każdego ze współmałżonków, i mąż i żona zachowują samochody osobowe, którymi na co dzień się poruszają. 

Wraz z takim podziałem wskazuje się wartość poszczególnych składników majątku oraz oświadczenie, iż tak zawarta umowa przed notariuszem wyczerpuje wszystkie składniki majątku wspólnego współmałżonków i ich roszczenia z tego tytułu względem siebie.

Oczywiście w przypadku braku zgodnego stanowiska małżonków co do podziału majątku, można go dokonać przed sądem.

Warto skorzystać z pomocy adwokata

Ważne!
Temat rozdzielności majątkowej małżeńskiej i podziału majątku do temat…rzeka. Artykuł ten jedynie bardzo ogólnie wskazuje na podstawowe zagadnienia z tej tematyki, wskazuje możliwe kierunki i możliwości. Co do tego, jaka droga, jaki tryb będzie korzystniejszy dla Ciebie, również i pod względem finansowym, koniecznie skorzystaj z pomocy adwokata. Oprócz tego takie postępowania to zawiłe kwestie prawne, finansowe, podatkowe i proceduralne. By prawidłowo i sprawnie tego dokonać i przez to „przebrnąć” z najmniejszym obciążeniem dla swoich finansów, zdrowia, czasu i relacji rodzinnych zawsze korzystaj z fachowej pomocy adwokata.

Adwokata możesz wybrać spośród adwokatów znajdujących się na stronie internetowej www.rejestradwokatow.pl zgodnie ze swoim miejscem zamieszkania lub któregokolwiek innego adwokata według swojego uznania. Wówczas jest to adwokat z wyboru.

Jeżeli nie posiadasz środków finansowych na opłacenie adwokata z wyboru, złóż do właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania sądu rejonowego, wniosek o przyznanie Ci pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu. Taki wniosek możesz złożyć także dopiero przed sądem, nawet wówczas kiedy już samodzielnie sporządziłeś/sporządziłaś pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej i wniosłaś/wniosłeś go do sądu. Aby uzyskać pomoc ze strony takiego adwokata udokumentuj sądowi właściwie swoją trudną sytuację majątkową, która nie pozwala Ci na pokrycie kosztów ustanowienia adwokata z wyboru.

Ważne!
Sąd może Ci przyznać pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata tylko w przypadku, gdy rozdzielności majątkowej będziesz dokonywać przed tym sądem. Nie dotyczy to zatem sytuacji, gdy dokonujesz wspólnie ze współmałżonkiem rozdzielności majątkowej w formie umowy notarialnej.

Nie znaczy to jednak, iż adwokat w sprawie o ustanowienie rozdzielności majątkowej przed notariuszem nie będzie Ci potrzebny. Współdziałanie notariusza z Twoim pełnomocnikiem w tej sprawie na pewno przyspieszy całą procedurę oraz będziesz mieć podwójną pewność, iż umowa jest sporządzona prawidłowo.

Jakie są koszty ustanowienia rozdzielności majątkowej?

Na drodze umowy notarialnej: koszt podstawowy przeprowadzenia rozdzielności to 400,00 zł netto, zatem 492,00 zł brutto (ta czynność notarialna obciążona jest stawką 23% podatku VAT). Koszt ten dotyczy tylko przypadku zawierania intercyzy przed ślubem.

Jeśli wspólność majątkowa już istnieje (jesteś po ślubie), do taksy notarialnej trzeba doliczyć jeszcze dodatkową kwotę uzależnioną od wielkości posiadanego majątku.

Na drodze sądowej: to 200,00 zł opłaty stałej. Kwota ta może jednak nie być ostateczna.

Marta Imiołczyk-Porębska, adwokat, Wicedziekan Rady Adwokackiej w Katowicach

***

Konkurs Kancelaria Przyjazna Dziecku

Zapraszamy środowisko adwokatów i radców prawnych do włączenia się w akcję propagowania i stosowania zasad, mających na celu zminimalizowanie negatywnych emocji, jakie towarzyszą dziecku podczas procedur prawnych związanych z rozstaniem rodziców. Konkurs organizowany jest przez Komitet Ochrony Praw Dziecka w ramach projektu „Standardy pomocy dziecku w sytuacji rozstania rodziców”. Patronat nad konkursem objął portal Infor.pl.

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Przemoc domowa - MS zapowiada nowe przepisy
    Ministerstwo sprawiedliwości proponuje kolejne narzędzia, mające przeciwdziałać przemocy domowej. Na jakim etapie jest projekt?
    Wakacje kredytowe tylko dla osób zaspokajających własne potrzeby mieszkaniowe
    Wakacje kredytowe mają być dostępne dla osób posiadających kredyt hipoteczny w złotówkach, które sfinansowały nim zakup nieruchomości na cele mieszkaniowe. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy mającej je wprowadzić do polskiego systemu prawa. Jakie założenia przyjął projektodawca?
    Kredyt bez wkładu własnego – nowe limity ceny m2
    Kredyt bez wkładu własnego niesie za sobą ograniczenia, np. limity cen metra kwadratowego kupowane mieszkania. Portal GetHome.pl sprawdził, jak duża jest obecnie w największych miastach oferta mieszkań do kupienia za taki kredyt.
    Emerytura rolnicza a działalność gospodarcza - zmiany
    Rolnik na emeryturze nie będzie musiał zaprzestawać prowadzenia działalności rolniczej, by otrzymać świadczenie w pełnej wysokości. Takie zmiany zakłada nowelizacja ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu, seniorzy nie będą musieli składać żadnych wniosków. Szacujemy, że uprawnionych do świadczenia jest około 9 mln osób – poinformowała we wtorek w Świerczach (woj. mazowieckie) minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
    Premier: rozważamy przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. w całości lub części
    Premier zapowiada przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. - rząd rozważa możliwość przedłużenia obowiązującej do końca lipca tego roku tarczy antyinflacyjnej w całości lub części - powiedział we wtorek podczas konferencji prasowej premier Mateusz Morawiecki.
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów - UOKiK opracowuje zasady
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów jest problemem związanym z intensywnie rozwijającym się rynkiem mediów społecznościowych i brakiem transparentnych zasad. Dlatego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kończy przygotowania nad zbiorem zasad związanych z treściami sponsorowanymi. Jakie to będą zasady?
    Wniosek o „żłobkowe” do 31 maja 2022 r. - czy warto złożyć?
    31 maja 2022 r. upływa ważny termin dla rodziców wnioskujących o tzw. świadczenie żłobkowe. Czy warto się spieszyć?
    Bilet z drugiej ręki - jak uniknąć problemów?
    O czym pamiętać kupując bilet z drugiej ręki? Na jakie przepisy dotyczące odsprzedaży biletów warto zwrócić uwagę?
    Kredyt sędziego a sprawa "frankowa" - uchwała SN
    Sędzia, który zawarł z bankiem będącym stroną postępowania umowę kredytu frankowego nie jest z tej przyczyny wyłączony z mocy ustawy ze sprawy dotyczącej roszczeń wynikających z umowy zawartej przez ten bank z innym podmiotem - wynika z uchwały Sądu Najwyższego.
    Koniec stanu epidemii w Polsce od poniedziałku 16 maja
    Koniec stanu epidemii w Polsce następuje z dniem 16 maja. Zostaje zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego - wynika z rozporządzenie ministra zdrowia w tej sprawie opublikowano w Dzienniku Ustaw. Co się zmienia?
    Krajowy Plan Odbudowy. Ustawa o SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE
    KPO dla Polski. Czekamy na formalną akceptację kolegium unijnych komisarzy, to jest kwestia kilku, kilkunastu dni - powiedział rzecznik rządu Piotr Müller pytany o Krajowy Plan Odbudowy. Podkreślił, że projekt dotyczący likwidacji Izby Dyscyplinarnej SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE.
    Zmiany w Polskim Ładzie od lipca 2022 - wątpliwości konstytucyjne wobec ustawy
    Zmiany w Polskim Ładzie. Koalicja Obywatelska wstrzymała się w Sejmie od głosu w głosowaniu nad nowelą ustawy, która obniża dolną stawkę PIT z 17 na 12 procent, bo nie zostały przyjęte poprawki zgłoszone przez nasz klub - mówi poseł Jarosław Urbaniak. Jak ponadto ocenił, nowela ustawa może być sprzeczna z konstytucją.
    MS: sądy znacznie przyspieszyły
    Średni czas postępowań w 2022 r. skrócił się o prawie dwa miesiące - informuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Co wpływa na przyspieszenie pracy sądów?
    Dodatkowy termin na pierwsze przesłanie prądu z OZE do sieci [Sejm]
    Sejm uchwalił nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska z poprawką, która wydłuża do 16 lipca 2024 r. termin pierwszego wprowadzenia energii do sieci przez nowych wytwórców prądu z OZE.
    Frankowicze - SN uwzględnił skargi nadzwyczajne Prokuratora Generalnego
    Sąd Najwyższy uwzględnił 2 z 15 dotychczas skierowanych przez Prokuratora Generalnego skarg nadzwyczajnych w obronie frankowiczów i uchylił w całości zaskarżone nakazy zapłaty Sądu Okręgowego w Białymstoku oraz Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
    KE proponuje nowe przepisy chroniące dzieci przed wykorzystaniem seksualnym
    Komisja Europejska uważa, że obecny system oparty na dobrowolnym wykrywaniu i zgłaszaniu takich przypadków przez przedsiębiorstwa okazał się niewystarczający, aby zapewnić dzieciom dostateczną ochronę.
    Pandemia już nie chroni przed eksmisją - powrót eksmisji lokatorów
    Od kiedy obowiązuje zniesienie zakazu eksmisji? Co to oznacza dla właścicieli i lokatorów? Jakie są najczęstsze powody postępowania eksmisyjnego?
    Wadliwie zwołane zebranie wspólnoty mieszkaniowej. Czy uchwała jest ważna?
    Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że błędy w zakresie zwołania i przeprowadzenia zebrania wspólnoty mieszkaniowej są istotne, jeśli miały one wpływ na wynik głosowania oraz przyjęte uchwały. Osoba zainteresowana podważeniem uchwał powinna np. wykazać, że wadliwe zwołanie zebrania wspólnoty miało związek z wynikiem późniejszego głosowania. Trzeba pamiętać, że oprócz uchylenia uchwały na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali, możliwe jest też złożenie pozwu o stwierdzenie nieważności uchwały (z wykorzystaniem art. 189 kodeksu postępowania cywilnego).
    Makijaż permanentny lub tatuaż z odpowiednim tuszem - radzi GIS
    Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, iż wymagania dla tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego zostały określone w rozporządzeniu Komisji Europejskiej.
    Kiedy 14. emerytura w 2022 r.?
    Kiedy zostanie wypłacona 14. emerytura w 2022 r.? Kto otrzyma świadczenie? Zasady dotyczące przyznawania czternastek emerytom i rencistom zawiera projekt wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.
    Kiedy obywatel Ukrainy powinien zgłosić w ZUS wyjazd z Polski?
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o ważnych zasadach dotyczących obywateli Ukrainy, którzy otrzymają wsparcie w ramach programów 500+ i rodzinnego kapitału opiekuńczego.
    Taksa notarialna
    Taksa notarialna to opłata pieniężna, którą notariusz pobiera za dokonanie czynności notarialnej.
    Skala podatkowa
    Skala podatkowa w ogólnym znaczeniu, to rodzaj zapisanego w przepisach podatkowych wzoru matematycznego, który wskazuje sposób obliczenia podatku. Ze skalą podatkową w przepisach podatkowych mamy do czynienia z reguły wtedy, gdy różne stawki podatku dotyczą określonych przedziałów wartości podstawy opodatkowania (np. dochodu). Ze skalą podatkową nierozerwalnie wiąże się też pojęcie „progów podatkowych”, a także pojęcie "kwoty wolnej (od podatku)". W polskich przepisach podatkowych mamy skalę podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych (skala podatkowa PIT) oraz skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn.
    Spadek po osobie żyjącej - czy to możliwe?
    Ministerstwo sprawiedliwości proponuje uchylenie jednego z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Czy u notariusza będzie można złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku po osobie żyjącej?