REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wspólność ustawowa małżeńska

Wspólność ustawowa małżeńska
Wspólność ustawowa małżeńska
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Większość małżeństw w Polsce związana jest wspólnością ustawową. W założeniu jest to najkorzystniejszy ustrój majątkowy, dlatego też jest preferowany przez polskie prawo. Jeżeli nie zdecydujesz inaczej, wspólność powstanie automatycznie w dniu zawarcia ślubu. Warto wiedzieć, jakie są konsekwencje wspólności majątkowej, która łączy Ciebie i Twojego małżonka. W tym artykule dowiesz się najważniejszych rzeczy, które są związane ze wspólnością ustawową. Co to jest wspólność ustawowa? Kiedy przestaje istnieć? Co należy do majątku wspólnego, a co do majątku osobistego? Skutki prawne wspólności majątkowej małżeńskiej są kluczowe zwłaszcza w sytuacji rozstania.

Wspólność ustawowa – co oznacza to pojęcie?

Wspólność ustawowa – inaczej zwana wspólnością majątkową – oznacza, że (prawie) wszystkie przedmioty majątkowe, które zostaną nabyte w trakcie małżeństwa, są wspólne. Powstaje z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Od tego momentu, małżonkowie dysponują majątkiem wspólnym, ale też majątkami osobistymi – czyli w sumie aż trzema masami majątkowymi.

Jest to ustrój majątkowy, który dotyczy tylko małżonków, a więc w żadnym razie nie dotyczy osób pozostających w związkach nieformalnych. Z kolei nie ma znaczenia czy związek małżeński został zawarty przed urzędnikiem stanu cywilnego, czy też przed kapłanem (w przypadku ślubu wyznaniowego).

REKLAMA

Dla kogo wspólność ustawowa może nie być korzystna?

Wspólność majątkowa powstaje z mocy prawa, czyli automatycznie, chyba że małżonkowie inaczej uregulują stosunki majątkowe pomiędzy sobą. Często podkreśla się, że wspólność ustawowa może nie być korzystna w sytuacji, gdy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą. Powodów, dla których warto rozważyć jest jednak dużo więcej.

Dla kogo wspólność ustawowa jest korzystna?

Wspólność ustawowa miała na celu zabezpieczenie sytuacji materialnej rodziny. Podstawowym celem wspólności jest ochrona słabszego ekonomicznie małżonka. Innymi słowy, wspólność majątkowa może być korzystna dla osób, którzy zajmują się prowadzeniem domu, wychowywaniem dzieci.

Jakie są skutki wspólności ustawowej?

REKLAMA

Wspólność ustawowa zwana jest czasem bazą ekonomiczną związku. Konsekwencją czego, małżonkowie nie mogą swobodnie decydować o przypadających im udziałach w majątku, bo łącząca ich współwłasność jest bezudziałowa. Oznacza to, że w trakcie trwania związku małżeńskiego, małżonkowie nie mają jasnych, określonych udziałów w majątku, czy też w poszczególnych przedmiotach. W związku z tym, nie mogą rozporządzać udziałem (czyli np. sprzedawać, darować), który przypadałby im w wypadku zniesienia współwłasności.

Sytuacja ta zmienia się w sytuacji rozstania. W razie rozwodu, każdemu z małżonków przypada po równo, po ½ udziałów – bez względu na to, kto i w jakim stopniu przyczynił się do powstania tego majątku.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Uwaga!
Należy mieć na uwadze, że w wyjątkowych sytuacjach i z ważnych powodów, każdy z małżonków może żądać, aby udziały w majątku wspólnym nie były równe. Do ważnych powodów można zaliczyć np. nadużywanie alkoholu, uporczywe nieprzyczynianie się do powstania majątku wspólnego czy trwonienie majątku.

Co należy do majątku osobistego?

Pomimo tego, że małżonkowie współdziałają w sferze majątkowej, to zachowują samodzielność, jeśli chodzi o majątek osobisty.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty nabyte przed małżeństwem, ale też przedmioty nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej, a zwłaszcza przedmioty majątkowe:

  • nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę (czyli np. spadek po babci, darowizna od brata itd.);
  • służące zaspokojeniu osobistych potrzeb jednego z małżonków (czyli np. ubrania, instrument muzyczny, sprzęt sportowy – jeśli są przeznaczone do wyłącznego użytku małżonka. Uwaga: jeżeli tylko jeden małżonek korzysta z samochodu, to przyjmuje się, że służy zaspokojeniu potrzeb rodziny, zatem nie przynależy do majątku osobistego, podobnie jak przedmioty urządzenia domowego, cenna biżuteria czy dzieła sztuki);
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (czyli np. użytkowanie, prawo dożywocia, prawo do alimentów);
  • przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała (nie dotyczy to jednak renty);
  • uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia (zwłaszcza nagrody za osiągnięcia naukowe, artystyczne. Uwaga: nagrody pracownicze, z uwagi na ich funkcje i powiązanie z wynagrodzeniem za pracę, nie wchodzą w zakres majątku osobistego);
  • nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (np. zakup telefonu komórkowego za pieniądze, które pochodzą ze sprzedaży roweru, który należał do majątku osobistego);

a także:

  • wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej (czyli wynagrodzenie do momentu wypłaty. W chwili, gdy wynagrodzenie jest już wypłacone przez pracodawcę, trafia do majątku wspólnego);
  • prawa autorskie i prawa pokrewne (Uwaga: małżonek może samodzielnie rozporządzać tymi prawami, ale już dochód z tytułu praw autorskich wchodzi do majątku wspólnego. Zagadnieniu temu zostanie poświęcony osobny wpis).

Należy mieć świadomość, że o tym, czy dany przedmiot należy do majątku osobistego, czy też wspólnego nie decyduje wola małżonków, ale względy obiektywne.       

Wobec tego, co należy do majątku wspólnego?

W skrócie i w pewnym uproszczeniu można przyjąć, że majątek wspólny tworzą wszystkie przedmioty, które zostały nabyte w czasie trwania małżeństwa. Nie ma znaczenia, czy dana rzecz została nabyta przez jednego, czy oboje małżonków (z wyjątkami, m.in. omówionymi wyżej).

Do majątku wspólnego należą zwłaszcza:

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków (bez względu na podstawę prawną zatrudnienia, a zatem także różnego rodzaju stypendia, emerytura oraz prace dorywcze. Do majątku wspólnego wchodzą też diety, zwrot kosztów podróży czy odprawy);
  • dochody z majątku wspólnego i – uwaga – majątku osobistego (zarówno pożytki naturalne, czyli np. zboże, i przede wszystkim pożytki cywilne, czyli np. czynsz czy odsetki);
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków (podlegają one podziałowi w trakcie podziału majątku wspólnego);
  • kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie.

Zobowiązania podatkowe a wspólność ustawowa

REKLAMA

Omówienie zagadnień związanych z podatkami wykracza poza ramy tego krótkiego opracowania, jednakże należy mieć świadomość, że małżonek – uwaga: również po ustaniu małżeństwa – jest odpowiedzialny za zobowiązania podatkowe swojego współmałżonka powstałe w czasie trwania wspólności ustawowej (również za te zobowiązania podatkowe, które powstały w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.)

Innymi słowy, egzekucja będzie mogła być przeprowadzona również z majątku wspólnego, ale już nie z majątku osobistego. Rozwiedziony małżonek odpowiada całym swoim majątkiem do wysokości wartości, która przypada mu/jej w majątku wspólnym.

Zniesienie wspólności ustawowej

Sposobów i powodów na zniesienie wspólności jest wiele. Należy zdawać sobie sprawę z tego, że w trakcie trwania wspólności ustawowej nie można żądać podziału majątku wspólnego. Innymi słowy, jeżeli chcemy podzielić wspólny majątek, wspólne przedmioty, musimy najpierw znieść wspólność majątkową.

Rozróżniamy zniesienie wspólności ustawowej w trakcie małżeństwa i po jego ustaniu. Istnieją też okoliczności, w których rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa.

Umowne zniesienie współwłasności

W trakcie trwania małżeństwa można znieść współwłasność małżeńską poprzez umowę u notariusza, pod warunkiem, że obydwoje małżonków wyraża na to zgodę.

Sądowe zniesienie wspólności ustawowej

Jeżeli małżonkowie nie są zgodni co do tego, czy znieść wspólność ustawową, to z ważnych powodów, można wnieść o sądowe zniesienie wspólności. Sąd, na wniosek jednego z małżonków (Uwaga: albo wierzyciela jednego z małżonków!), może ustanowić tzw. „przymusowy ustrój majątkowy”. Do ważnych powodów sądowego zniesienia wspólności ustawowej można zaliczyć rażąco nieodpowiedzialne zachowania (zaciąganie długów, trwonienie majątku), długotrwała separacja faktyczna uniemożliwiająca wspólny zarząd majątkiem lub też ochrona słabszego ekonomicznie małżonka. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku.

Uwaga:
Wyrok znoszący małżeńską wspólność majątkową, w wyjątkowych sytuacjach, może mieć moc wsteczną!

Wspólność ustawowa a rozwód

Wspólność majątkowa ustaje automatycznie w przypadku rozwodu. Jednakże, z uwagi na to, że podział majątku bywa niezwykle skomplikowany – nie tylko pod względem prawnym – zazwyczaj sąd nie dzieli majątku w wyroku orzekającym rozwód. Więcej o zagadnieniach związanych z rozwodem, jak i z podziałem majątku, możesz przeczytać w odrębnych wpisach.

Powstanie rozdzielności majątkowej z mocy prawa (automatycznie)

Wspólność ustawowa jest bezpośrednio związana z małżeństwem, zatem w sytuacji, gdy dochodzi do orzeczenia separacji przez sąd, wspólność ustawowa ustaje. Natomiast w przypadku zniesienia separacji, co do zasady, na nowo powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy;

Zniesienie współwłasności możne nastąpić również automatycznie, z mocy prawa, w przypadku:

  1. ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków;
  2. ogłoszenia upadłości przez jednego z małżonków;

Ważne!
W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia lub postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy.

Jakie są koszty związane ze zniesieniem wspólności ustawowej?

Zniesienie wspólności ustawowej podlega opłacie w każdym wypadku.

  • Jeżeli planujemy ustanowić umowną rozdzielność przed notariuszem, to całkowity koszt będzie uzależniony od wielkości majątku.
  • Z kolei wniosek o zniesienie wspólności ustawowej to 200 zł, jednakże całkowity koszt może być większy.

Czy przyda się pomoc adwokata w kwestii wspólności ustawowej lub jej zniesienia?

Bez wątpienia, tak! Wspólność ustawowa oraz jej zniesienie to zagadnienia niezwykle skomplikowane, a z uwagi na złożoność problemu w artykule poruszono jedynie najważniejsze kwestie. Jeżeli rozważamy zniesienie wspólności ustawowej, czy to w trakcie, czy po ustaniu małżeństwa, warto udać się do adwokata, który wyjaśni wszystkie wątpliwości i przedstawi możliwe rozwiązania. Istnieje szereg aspektów, które należy indywidualnie rozważyć z wybranym przez siebie pełnomocnikiem. Przykładowo, kwestie związane z najmem wymagają osobnej procedury (aby znieść wspólność najmu należy złożyć odrębne powództwo).

Sprawny podział majątku w sytuacji, gdy małżonków łączyła wspólność ustawowa, wymaga fachowej, specjalistycznej wiedzy prawniczej.

Aby wybrać adwokata skorzystaj z rejestru adwokatów. Jeżeli nie posiadasz wystarczających środków finansowych, możesz złożyć wniosek w sądzie rejonowym (właściwym dla miejsca zamieszkania) o przyznanie adwokata z urzędu.

Karolina Mendecka, Adwokat, dr (UŁ), LLM (UniLund), asystent w Instytucie Badań Prawnoporównawczych i Interdyscyplinarnych, WPiA UŁ

***

Konkurs Kancelaria Przyjazna Dziecku

Zapraszamy środowisko adwokatów i radców prawnych do włączenia się w akcję propagowania i stosowania zasad, mających na celu zminimalizowanie negatywnych emocji, jakie towarzyszą dziecku podczas procedur prawnych związanych z rozstaniem rodziców. Konkurs organizowany jest przez Komitet Ochrony Praw Dziecka w ramach projektu „Standardy pomocy dziecku w sytuacji rozstania rodziców”. Patronat nad konkursem objął portal Infor.pl.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Ukradł auto w cenie kawalerki. Policja zatrzymała 22-letniego obywatela Ukrainy

Funkcjonariusze wydziału do walki z przestępczością samochodową we współpracy z policjantami z wrocławskiej drogówki zatrzymali 22-letniego obywatela Ukrainy. Mężczyzna poruszał się skradzionym tego samego dnia jeepem wrangler o wartości blisko 250 tys. zł, który został skradziony w Berlinie.

44-latek był poszukiwany 4 listami gończymi m.in. za przemyt narkotyków i przestępstwa akcyzowe. "Łowcy głów" po 6 latach schwytali mężczyznę

Policjanci z Komendy Wojewódzkiej Policji (KWP) w Lublinie, współpracując z kryminalnymi z Komendy Miejskiej Policji (KMP) i I Komisariatu Policji (KP) w Lublinie, zatrzymali 44-letniego mężczyznę. Był on poszukiwany na podstawie czterech listów gończych i dwóch nakazów. 

Za 1,5 promila alkoholu we krwi utracisz auto? Bodnar: Decyzje będą należały do sądów

Minister sprawiedliwości, Adam Bodnar, podkreślił, że decyzje o ewentualnej konfiskacie aut nietrzeźwych kierowców będą w większym stopniu należeć do sądów. Szef MS przypomniał, że projekt nowelizacji, przewidujący zniesienie obligatoryjności orzekania, trafił do prac legislacyjnych rządu.

Matczyna emerytura 2024 – ile wynosi? Kto i jak może otrzymać? [ZUS wyjaśnia]

Obecnie blisko 60 tysięcy osób w Polsce otrzymuje co miesiąc „matczyną emeryturę” z ZUS-u Maksymalna kwota comiesięcznych wypłat z ZUS - wynosi od marca tego roku tyle, co gwarantowana minimalna emerytura, czyli 1780,96 zł brutto. 

REKLAMA

Konfederacja Lewiatan: Polsce grożą kary finansowe. Ceny maksymalne energii elektrycznej niezgodne z prawem UE

Polsce grozi ryzyko wszczęcia przez Komisję Europejską postępowania i nałożenia kar finansowych. Wszystko to przez niezgodne z prawem Unii Europejskiej wprowadzenie cen maksymalnych sprzedaży energii elektrycznej.

Bon energetyczny 2024 - dla kogo, ile będzie wynosił? Kryteria dochodowe to 2500 zł albo 1700 zł na osobę

Bon energetyczny będzie świadczeniem pieniężnym dla gospodarstw domowych, których dochody nie przekraczają 2500 zł na osobę w gospodarstwie jednoosobowym albo 1700 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym. Bon energetyczny ma być wypłacany już od lipca 2024 r.

Premier Tusk: babciowe można zamienić na dziadkowe, ciociowe, koleżankowe. To pieniądze dla młodej mamy, która chce pójść do pracy - na opiekuna dla dziecka

Potocznie zwane "babciowe" to po prostu pieniądze dla młodej mamy, która chce wrócić do pracy, ale musi znaleźć opiekuna. Może je zamienić na dziadkowe, ciociowe, koleżankowe - powiedział premier Donald Tusk, odpowiadając na pytanie, czy dziadkowie na to nie zasługują.

Majówka 2024 - ceny noclegów. Powinno być taniej niż w zeszłym roku. Jest kilka powodów. Ile trzeba (średnio) zapłacić za nocleg?

Koszt wyjazdu na majówkę w 2024 roku nie powinien już tak obciążyć portfela statystycznego Polaka jak w zeszłym roku. Wtedy stawki w ciągu roku rosły średnio o 20%. Dziś w większości kurortów wolnych pokoi jest więcej, a dzięki temu średnie stawki są odrobinę chociaż niższe niż przed rokiem.

REKLAMA

Emerytura to prawo a nie obowiązek. ZUS: można sporo zyskać przechodząc na emeryturę później: Ulga podatkowa i wyższa emerytura

Jak wiadomo nie każdy senior przechodzi od razu na emeryturę po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn). Wiele osób ma tego świadomość i - jeżeli tylko rodzaj pracy i zdrowie na to pozwalają - przechodzą na emeryturę później wiedząc, że dłuższa aktywność zawodowa i dłuższy okres płacenia składek przekładają się na wyższą emeryturę. ZUS wskazuje, że są też i dodatkowe korzyści z dłuższej pracy w postaci ulgi zwalniającej z podatku. 

Podatek od posiadania psa w 2024 roku - zostało mało czasu na zapłacenie tej daniny!

Podatek od posiadania psa trzeba zwykle opłacać do 30 kwietnia każdego roku. W przypadku gdy podatnik staje się właścicielem pupila w trakcie roku kalendarzowego, wtedy daninę należy uiścić najczęściej w ciągu 2 miesięcy od daty wejścia w posiadanie czworonoga. Warto mieć na uwadze, że nieuiszczenie podatku od psa może skutkować nałożeniem kary pieniężnej.

REKLAMA