12 symboli przyczyn niepełnosprawności. Co oznaczają kody w orzeczeniu?

REKLAMA
REKLAMA
Symbol przyczyny niepełnosprawności jest ważnym elementem orzeczeń wydawanych osobom z niepełnosprawnościami. Ile kodów może znaleźć się w dokumencie? Co one oznaczają? Prezentujemy najważniejsze informacje.
- Co oznaczają symbole przyczyn niepełnosprawności?
- Ile symboli w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności?
- Co daje kod w orzeczeniu?
- Symbole przyczyn niepełnosprawności w 2026 i 2027 roku [FAQ]
Co oznaczają symbole przyczyn niepełnosprawności?
Symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w orzeczeniu odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia ciała lub choroby, która (niezależnie od jej przyczyny) powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności codziennych i aktywności społecznej danej osoby.
REKLAMA
REKLAMA
Poszczególne symcole przyczyn niepełnosprawności oznaczają:
01-U – upośledzenie umysłowe
(począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym)
02-P – choroby psychiczne
(w tym: zaburzenia psychotyczne, zaburzenia nastroju począwszy od zaburzeń o umiarkowanym stopniu nasilenia, utrwalone zaburzenia lękowe o znacznym stopniu nasilenia, zespoły otępienne);
03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu
(w tym: trwałe uszkodzenie czynności ruchowej jednego lub obu fałdów głosowych; częściowa lub całkowita utrata krtani z różnych przyczyn; zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniem mózgu - wyższych ośrodków mowy; głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego);
04-O – choroby narządu wzroku
(w tym wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni);
05-R – upośledzenie narządu ruchu
(w tym: wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu; układowe choroby tkanki łącznej w zależności od okresu choroby i stopnia wydolności czynnościowej; zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem stawów kręgosłupa w zależności od stopnia wydolności czynnościowej; choroby zwyrodnieniowe stawów w zależności od stopnia uszkodzenia stawu; choroby kości i chrząstek z upośledzeniem wydolności czynnościowej; nowotwory narządu ruchu; zmiany pourazowe w zależności od stopnia uszkodzenia i możliwości kompensacyjnych);
06-E – epilepsja
(w postaci nawracających napadów padaczkowych spowodowanych różnymi czynnikami etiologicznymi lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi);
07-S – choroby układu oddechowego i krążenia
(tym: przewlekłe obturacyjne i ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej; nowotwory płuc i opłucnej, prowadzące do niewydolności oddechowej; wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, zaburzenia rytmu serca z zaburzeniami hemodynamicznymi kwalifikującymi co najmniej do II stopnia niewydolności serca według Klasyfikacji NYHA; nadciśnienie tętnicze z powikłaniami narządowymi; miażdżycę zarostową tętnic kończyn dolnych począwszy od II stopnia niedokrwienia kończyn według Klasyfikacji Fontaine'a; niewydolność żył głębokich z powikłaniami pod postacią zapaleń i długotrwałych owrzodzeń);
08-T – choroby układu pokarmowego
(w tym: choroby przełyku powodujące długotrwałe zaburzenia jego funkcji; stany po resekcji żołądka z różnych przyczyn z licznymi powikłaniami; przewlekłe choroby jelit o różnej etiologii, powikłane zespołem złego wchłaniania; przewlekłe choroby wątroby o różnej etiologii w okresie niewydolności wątroby; przewlekłe zapalenie trzustki wymagające długotrwałej farmakoterapii; nowotwory układu pokarmowego);
09-M – choroby układu moczowo-płciowego
(w tym: zaburzenia czynności dróg moczowych prowadzące do niewydolności nerek; choroby nerek o różnej etiologii prowadzące do ostrej lub przewlekłej mocznicy; wielotorbielowate zwyrodnienie nerek typu dorosłych; nowotwory złośliwe układu moczowego i narządów płciowych);
10-N – choroby neurologiczne
(w tym: naczyniopochodny udar mózgu przemijający, odwracalny, dokonany, prowadzący do okresowych lub trwałych deficytów neurologicznych o różnym stopniu nasilenia; guzy centralnego układu nerwowego w zależności od typu, stopnia złośliwości, lokalizacji i powstałych deficytów neurologicznych; pourazowa cerebrastenia i encefalopatia; choroby zapalne ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego prowadzące do trwałych deficytów neurologicznych; choroby układu pozapiramidowego w zależności od stwierdzanych objawów neurologicznych; choroby rdzenia kręgowego; uszkodzenia nerwów czaszkowych i obwodowych o różnej etiologii;
11-I – inne|
(w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego (w tym: choroby narządów wydzielania wewnętrznego o różnej etiologii, wywołane nadmiernym wydzielaniem lub niedoborem hormonów w zależności od stopnia wyrównania lub obecności powikłań narządowych, pomimo optymalnego leczenia; choroby zakaźne lub zespoły nabytego upośledzenia odporności w zależności od fazy zakażenia; przewlekłe wielonarządowe choroby odzwierzęce w II i III okresie choroby zależnie od zmian narządowych; choroby układu krwiotwórczego o różnej etiologii w zależności od patologicznych zmian linii komórkowych szpiku w procesie hemopoezy; znacznego stopnia zeszpecenia powodujące stałe ograniczenia w kontaktach międzyludzkich, jak i pracy zawodowej);
12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe
(powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia).
Co ważne, przepisy wprost nie określają tu jednostek chorobowych, na podstawie których można orzec o niepełnosprawności i jej stopniu. Ważne jest to jak dane schorzenie wpływa na funkcjonowanie osoby z niepełnosprawnością.
Ile symboli w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności?
W orzeczeniu powiatowego zespołu ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności oraz określone wskazania.
Fakt umieszczania w orzeczeniu tylko maksymalnie trzech kodów często wzbudza wątpliwości osób z niepełnosprawnościami. Do Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych wpływało w tej sprawie wiele zapytań i interpelacji. Z udzielonych odpowiedzi wynika, iż symbol przyczyny niepełnosprawności powinien odzwierciedlać rozpoznane schorzenie skutkujące zaliczeniem do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności, a nie jednostkę chorobową rozpoznaną u orzekanej osoby. W wydanym orzeczeniu nie są bowiem uwzględniane te zaburzenia, które w mniejszym stopniu wpływają na funkcjonowanie osoby z niepełnosprawnością. Ponadto musi istnieć ścisły związek między stopniem niepełnosprawności a liczbą symboli. Wystąpienie zaś więcej niż trzech schorzeń o tej samej ciężkości objawów, powodujących w porównywalnym stopniu zaburzenie funkcji organizmu i ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i pełnieniu ról społecznych, cechuje się niskim prawdopodobieństwem.
Co daje kod w orzeczeniu?
Zakres dostępnych ulg i świadczeń w znacznej mierze zależy od przyznanego stopnia niepełnosprawności, ale symbole też mają swoją wagę. Piszemy o tym w poniższych artykułach:
REKLAMA
Symbole przyczyn niepełnosprawności w 2026 i 2027 roku [FAQ]
Jakie kody oznaczają choroby psychiczne, epilepsję i całościowe zaburzenia rozwojowe?
02-P oznacza choroby psychiczne, 06-E oznacza epilepsję, a 12-C oznacza całościowe zaburzenia rozwojowe.
Czy symbol przyczyny niepełnosprawności jest wpisany do legitymacji osoby niepełnosprawnej?
Symbol w legitymacji wpisuje się na wniosek osoby z niepełnosprawnością lub rodzica dziecka z niepełnosprawnością.
Czy symbol 10-N uprawnia do karty parkingowej?
Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności bez względu na symbol może otrzymać kartę parkingową, jeżeli ma znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. W przypadku stopnia umiarkowanego ważny jest dodatkowo symbol przyczyny niepełnosprawności taki jak m.in. 10-N. Osoby z lekkim stopniem nie mają prawa do karty parkingowej.
Ile w 2026 roku wynosi dofinansowanie dla pracodawcy zatrudniającego osobę z orzeczeniem 04-O? Czy w 2027 roku dofinansowanie wzrośnie?
W przypadku osoby zaliczonej do znacznego stopnia niepełnosprawności kod 04-O uprawnia do uzyskania dofinansowania w wysokości 4140 zł. Na pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i symbolem 04-O w sumie dofinansowanie wynosi 2585 zł. Są to kwoty maksymalne. Przepisy nie przewidują tu automatycznej podwyżki. W tym momencie nie ma zaplanowanych zmian kwot dofinansowań z PFRON na 2027 rok.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA


![MOPS i ZUS. Jakie świadczenia mogą otrzymać osoby z niepełnosprawnościami? [Tabela]](https://webp-konwerter.incdn.pl/eyJmIjoiaHR0cHM6Ly9nLmluZm9yL/nBsL3AvX2ZpbGVzLzM5MTk4MDAwL3/pkcm93aWUtcGllbmlhZHplLXN3aWF/kY3plbmlhLTM5MTk4NDU4LmpwZyJ9.jpg)
![Lekki stopień niepełnosprawności. Co z orzeczeniem w 2026 i 2027 roku? [LISTA]](https://webp-konwerter.incdn.pl/eyJmIjoiaHR0cHM6Ly9nLmluZm9yL/nBsL3AvX2ZpbGVzLzM5MjE4MDAwL3/pkcm93aWUtc3dpYWRjemVuaWEtcHJ/hd28tcG9tb2MtMzkyMTgzOTcuanBnIn0.jpg)