REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Sądy o zamianie specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne. Zbieg uprawnień do świadczeń

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Producent aplikacji i rozwiązań pomocnych w biznesie oraz w kontaktach z urzędami
NSA, Naczelny Sąd Administracyjny
Jak korzystnie zamienić specjalny zasiłek opiekuńczy na świadczenie pielęgnacyjne? [wyroki sądów] Zbieg prawa do świadczeń
INFOR

REKLAMA

REKLAMA

Od 1 stycznia 2024 r. zmieniono art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zmniejszając katalog świadczeń pobieranych przez osobę sprawującą opiekę, które wykluczają jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach. Nadal jednak świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jak zatem postąpić, aby korzystnie zamienić specjalny zasiłek opiekuńczy na świadczenie pielęgnacyjne?

Zasiłek opiekuńczy pobierany na zasadzie praw nabytych

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że odkąd weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (czyli od 2024 r.) zarazem uchylony został przepis art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dotyczący specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym niemniej - na zasadzie ochrony praw nabytych - przepisy przejściowe pozwalają na kontynuowanie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na warunkach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

W okolicznościach konkretnej sprawy może się zdarzyć, że w przypadku danej osoby występuje zbieg uprawnień zarówno do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak i do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy wykluczają natomiast możliwość jednoczesnego pobierania obu świadczeń za ten sam okres. Zupełnie jednak dozwolone jest, aby zrezygnować z niższego świadczenia na rzecz wyższego. Kluczowe pozostaje zwrócenie uwagi na formalizm postępowania administracyjnego, w ramach którego świadczenia te są przyznawane i przedsięwzięcie właściwych kroków w celu uniknięcia niekorzystnych konsekwencji.

REKLAMA

Jak prawidłowo zrezygnować ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego?

Rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zostać wyrażona w sposób definitywny. Należy w tym celu złożyć jednoznaczny wniosek o uchylenie decyzji, którą zasiłek ten został przyznany. Alternatywnie można skorzystać z tego, że zasiłek przyznawany jest decyzją terminową. Gdy upłynie czas, na który świadczenie zostało przyznane, wystarczy jedynie nie występować o przyznanie go na kolejny okres. Wówczas osiągnie się ten sam efekt w postaci wyraźnej rezygnacji z dalszego pobierania świadczenia.

Błędem jest wyrażenie woli rezygnacji jedynie w formie warunkowej. Nie można bowiem zrezygnować ze specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero pod warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jeśli bowiem organ nie będzie posiadał definitywnej rezygnacji z jednego świadczenia, to nie będzie mógł uchylić decyzji o jego przyznaniu, a w konsekwencji nie będzie mógł przyznać nowego świadczenia dopóki obowiązywać będzie decyzja o przyznaniu dotychczas pobieranego świadczenia.

W wyroku z dnia 23 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt: II SA/Ol 122/23) orzekł, iż zakaz kumulowania świadczeń (...) wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia.

Od powyższego wyroku WSA w Olsztynie wniesiona została skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił ją wyrokiem z 28 czerwca 2024 r. (sygn. akt: I OSK 1579/23). NSA w szczególności zwrócił uwagę, że wprawdzie skarżący wraz z żądaniem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył wniosek o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy, lecz jednak zaznaczył, że uchylenie tego prawa może nastąpić dopiero z dniem wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, a w szczególności: od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, w międzyczasie skarżący wnioskował o przedłużenie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres.

Zdaniem NSA taka konstrukcja złożonego oświadczenia wskazuje na jego warunkowy charakter, a wówczas wybór nie jest definitywny. W ten sposób - na skutek funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego - nie ma prawnej możliwości (w czasie obowiązywania tej decyzji) wydania innego aktu, który na ten sam okres przyznawałaby wnioskującemu konkurencyjne świadczenie.

Czy w każdym przypadku świadczenie pielęgnacyjne - w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego - przyznane zostanie od miesiąca, w którym złożono wniosek o jego przyznanie?

REKLAMA

Jedną z podstawowych zasad wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych jest to, że prawo do tych świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2). Jak natomiast pogodzić tę zasadę z zakazem przyznawania dwóch konkurencyjnych świadczeń za ten sam okres? Wątpliwość tę rozstrzyga się w ten sposób, że wprawdzie prawo do nowego świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek o jego przyznanie, ale pod warunkiem, że w chwili wpływu wniosku spełnione jest 100% warunków przyznania świadczenia. Tym samym, jeśli osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dalszym ciągu pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie obowiązującej decyzji, która nie została dotychczas uchylona, to nie spełnia ona wszystkich warunków przyznania nowego świadczenia - nadal bowiem ma ustalone prawo do świadczenia konkurencyjnego.

W wyroku z dnia 28 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt: III SA/Kr 812/22) orzekł, iż przeszkoda normatywna do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (...) ustaje z chwilą uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym strona posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres.

Naczelny Sąd Administracyjny - rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie - wskazał w wyroku z dnia 29 maja 2024 r. (sygn. akt: I OSK 1522/23), że przepis art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia.

Dalej NSA wyjaśnił, że organ nie tylko może, ale wręcz musi uwzględnić okoliczność tego rodzaju, że spełnienie wszystkich przesłanek przyznania nowego świadczenia nastąpić może w późniejszym momencie niż chwila złożenia wniosku w tej sprawie. Za oczywiste Sąd uznał, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś nie jest możliwe jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest jednoznaczna rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie zależy tylko od daty wpływu wniosku o to nowe świadczenie, ale uzależniony jest również od terminu obowiązywania dotychczasowego uprawnienia.

REKLAMA

Niejednokrotnie zatem dopiero na skutek wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy znika przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Skutku tego nie ma samo złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet gdyby zawierało oświadczenie o warunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podobnie bowiem w wyroku z dnia 28 czerwca 2024 r. (sygn. akt: I OSK 1383/23) NSA rozstrzygnął, że skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania "nowego" świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanej na ten sam cel formy pomocy, okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany jedynie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale wiąże się też z terminem obowiązywania dotychczasowego, zbieżnego uprawnienia.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Podsumowując, zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 4 kwietnia 2023 r. (sygn. akt: I OSK 805/22), aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo:
1) wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo
2) wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji, wskazując na chęć pobierania innego świadczenia.

Nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne (warunkowe), zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek.

Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r, poz. 323,
- ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r, poz. 1429).

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Trump ogłasza cła. Co na to Europa? [Eksperci]

Donald Trump ogłasza cła na Europę - rekordowy pakiet finansowych zobowiązań obejmuje hurtowo wszystkie kraje Unii Europejskiej. Czy cła dotkną Polskę? Czego najbardziej obawiają się eksperci?

SN: ZUS przegrywa sprawę o pominięcie 2-3 lat służby wojskowej do emerytury

Wydawało się, że to będzie archiwalny problem prawny – kilka lat służby wojskowej w czasach PRL pomijanych przy ustalaniu emerytury przez ZUS. To jednak wciąż aktualna sprawa, o czym świadczy to, że wciąż zajmują się nim sądy. Z ZUSem skutecznie spierają się byli żołnierze, którzy służyli w wojsku np. w latach 80-tych, a ZUS pomija ten okres w wyliczeniach emerytalnych. Np. ZUS uważa, że do czasu pracy w szczególnych warunkach nie zalicza się okresu zasadniczej służby wojskowej np. w 1983 r.

Mam długi. Jak z nich wyjść? Co robić? [PORADNIK]

Mam długi. Jak z nich wyjść? Co robić? - to częste pytania zadawane na forum w Internecie. Po pierwsze, należy zaprzestać zaciągania kolejnych zobowiązań. Co dalej? Oto poradnik, który pokazuje jak krok po kroku wyjść z długów. Zawiera wszystko, co należy widzieć o oddłużaniu.

Sprawdź uprawnienia kierowcy. Nowa usługa w aplikacji mObywatel

W aplikacji mObywatel można już sprawdzić uprawnienia kierowcy. Wystarczy wpisać imię, nazwisko oraz numer blankietu dokumentu, aby uzyskać możliwość weryfikacji danych każdego kierowcy i statusu jego prawa jazdy, tymczasowego prawa jazdy oraz pozwolenia na kierowanie tramwajem.

REKLAMA

Opłaty za pobyt w DPS. Współpraca z MOPS ma znaczenie [Kryteria 2025]

W kontekście opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej sporo mówi się o kryteriach dochodowych i kręgu osób zobowiązanych. Nie każdy jednak pamięta, iż na zakres tej opłaty wpływa również wywiad środowiskowy. Dlaczego?

Sąd Apelacyjny unieważnił umowę kredytu złotówkowego (prawomocnie). Jakie były powody? Analiza radcy prawnego

Jeśli w pierwszej i drugiej dekadzie XXI wieku prawie każdy mógł powiedzieć, że kojarzy kogoś znajomego, kto wyjechał za granicę ze względu na exodus migracyjny, to zakładam, że już w trzeciej dekadzie prawie każdy będzie kojarzył kogoś, kto unieważnił swoją umowę z bankiem. I to nie tylko tę waloryzowaną kursem waluty obcej. Unieważnianie kredytów i pożyczek stanie się sportem narodowym Polaków, takim jak jest nim teraz grillowanie.

Ile naprawdę zarabia przeciętny Polak? Duże różnice różnice płacowe ze względu na płeć i wiek

Znamy już najnowsze dane o wynagrodzeniach za październik 2024 roku. GUS podał, że przeciętne wynagrodzenie wyniosło 8363,69 zł brutto, ale mediana była o 18% niższa i wyniosła 6856,75 zł. Dysproporcje te wskazują na duże rozwarstwienie płacowe, szczególnie widoczne w zależności od płci, wieku, branży oraz wielkości firmy. Sprawdź, co kryje się za tymi liczbami.

Już niebawem gminy będą mogły zablokować budowę tysięcy domów, a rolnicy – pomimo posiadania znacznych areałów – będą zmuszani do zakupu działek na terenach wyznaczonych pod zabudowę. Zmiana ważnego terminu w ramach reformy systemu planowania przestrzennego

To, że już niebawem miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz decyzje o warunkach zabudowy będą musiały być zgodne z uchwalanymi przez gminy planami ogólnymi, a tym samym – gminy będą mogły uniemożliwić właścicielowi nieruchomości np. budowę domu na działce, która w ww. planie ogólnym zostanie zlokalizowana w strefie objętej zakazem zabudowy – jest nieuniknione, ponieważ ustawa wprowadzająca reformę systemu planowania przestrzennego już obowiązuje. Aktualnie rozchodzi się jednak o termin, do którego samorządy mają obowiązek opracowania ww. planów ogólnych, który rząd chce o pół roku wydłużyć, tj. do 1 lipca 2026 r. Ww. reformy obawiają się zwłaszcza rolnicy, którzy – w przypadku ustalenia na będących w ich posiadaniu terenach rolnych tzw. stref otwartych z zakazem zabudowy – celem budowy domu, pomimo posiadania znacznych areałów ziemi, będą zmuszani do zakupu działek na terenach wyznaczonych pod zabudowę.

REKLAMA

Wielkie zmiany w dowodach osobistych. Milionom Polaków grozi za to kilka tysięcy kary

Mamy czas wielkiej wymiany dowodów osobistych. Wedla danych resortu cyfryzacji, po nowy dokument w tym roku musi się zgłosić blisko 3,5 miliona Polaków. Co z tymi, którzy się będą ociągać i tego nie zrobią? Grozi im za to kara grzywny. Jak wysoka? Nawet 5 tysięcy złotych. 

Po co raz na 7 lat przepuszczać osoby niepełnosprawne ze stałym orzeczeniem przez specjalistów w WZON?

Tak pyta nasza czytelniczka. I argumentuje „Skoro niektóre osoby niepełnosprawne mają orzeczenia na stałe z MZON lub ZUS, bo ich schorzenia nie rokują poprawy, to po co zasadnym jest "przepuszczanie" ich co 7 lat przez "specjalistów" WZON? Moim zdaniem chyba tylko po to, by tysiące osób oceniających miały nadal zapewnioną pracę. Może i ona niewdzięczna, ale chyba nie aż taka zła, skoro są chętni...

REKLAMA