Kategorie

Czy możliwe jest odszkodowanie za zakażenie COVID-19 w pracy?

Agata Majewska
Agata Majewska
Ślązak, Zapiór i Partnerzy – Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. p.
Ekspert we wszystkich dziedzinach prawa związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej
Czy możliwe jest odszkodowanie za zakażenie COVID-19 w pracy?/Fot. Shutterstock
Czy możliwe jest odszkodowanie za zakażenie COVID-19 w pracy?/Fot. Shutterstock
Shutterstock
Uzyskanie odszkodowania za zakażenie COVID-19 w pracy może okazać się bardzo trudne. W jakim zakresie odpowiedzialność ponosi pracodawca?

Czy pracownik może żądać odszkodowania za zakażenie COVID-19 w pracy?

Ciągnący się od roku stan epidemii powoduje, że wielu pracodawców wprowadza środki zapewniające pracownikom bezpieczne warunki pracy służące minimalizacji ryzyka zakażenia wirusem Sars-Cov-2. Mowa tutaj przede wszystkim o pracy zdalnej lub zapewnieniu w miejscu pracy dodatkowych środków dezynfekujących i masek czy zachowaniu odpowiedniej odległości między stanowiskami pracy. 

Spotkać jednak można takie rozwiązania, jak stosowanie wśród pracowników oświadczeń o zrzeczeniu się potencjalnych roszczeń przeciwko pracodawcy na wypadek zakażenia wirusem Sars-Cov-2 w miejscu wykonywania pracy.

W jakim stopniu zatem takie praktyki skutecznie pozwalają na wyłączenie odpowiedzialności pracodawcy za zakażenie się przez pracowników Covid-19? I w jakim zakresie pracodawca może ją ponosić?

Trzy przesłanki odpowiedzialności pracodawcy za zakażenie

O odpowiedzialności pracodawcy za potencjalne zakażenie Sars-Cov-2 w miejscu pracy lub innym miejscu, do którego skierowany został pracownik, a co za tym idzie o wniesionych przez pracownika roszczeniach - można mówić tylko w sytuacji wykazania przez pracodawcę zawinionego zaniedbania  w zakresie odpowiednich przepisów BHP w związku z aktualną sytuacją epidemiczną.

Na odpowiedzialność taką składać muszą się łącznie trzy elementy, które wykazać musi pracownik dotknięty zakażeniem, tj:

  • fakt zakażenia wirusem w miejscu wykonywania obowiązków pracowniczych, a więc w zakładzie pracy lub innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, nie zaś w innych okolicznościach;
  • związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy poniesioną szkodą (zarażenie się Sars-Cov-2 i związana z tym szkoda lub utracone korzyści) lub krzywdą a działaniem lub zaniechaniem pracodawcy – w szczególności wykazanie, że sam pracownik przestrzegał obowiązujących i skierowanych do indywidualnych osób, a nie pracodawców przepisów (zakrywanie ust i nosa, dystans tam, gdzie to możliwe itp.);
  • zawinienie po stronie pracodawcy oparte na jego winie umyślnej lub rażącym niedbalstwie.

Dopiero udowodnienie przez pracownika wszystkich ww. okoliczności aktywizuje jego roszczenie odszkodowawcze z tytułu poniesionej szkody lub krzywdy związanej bezpośrednio z zachorowaniem. W praktyce wykazanie wszystkich tych przesłanek może okazać się bardzo trudne, zwłaszcza przy liczbie ognisk choroby, które aktualnie pojawić mogą się w wielu miejscach, gdzie na co dzień obraca się pracownik. Istotnym jest bowiem, że brak wykazania którejkolwiek z przesłanek odpowiedzialności wyłącza możliwość skutecznego domagania się od pracodawcy naprawienia szkody lub krzywdy w jakiejkolwiek postaci (wypłaty pieniężnego odszkodowania, pokrycia kosztów leczenia itp.).

Przestrzeganie zasad BHP głównym obowiązkiem pracodawcy

Z perspektywy pracodawcy ważne jest przede wszystkim rygorystyczne przestrzeganie wymogów sanitarnych w miejscu, gdzie pracę wykonują członkowie personelu.

Reklama

W okolicznościach, kiedy pracownik w ramach obowiązków zawodowych znajduje się poza macierzystym zakładem pracy (np. zewnętrzne szkolenie lub konferencja, na którą kieruje go pracodawca), zasadne jest w szczególności odpowiednie zobowiązanie (umowne) lub weryfikacja podmiotu organizującego takie wydarzenie pod kątem zapewnienia środków dezynfekujących, maseczek, rękawiczek, odpowiedniego dystansu, dezynfekcji toalet itp. Takie działanie będzie wyrazem dołożenia odpowiedniej staranności w zakresie zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków.

Warto jednocześnie pamiętać, że zgodnie z art. 207 KP, na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w dziedzinie BHP oraz powierzenie wykonywania zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu pracy.

W celu realizacji tych obowiązków przysługują mu w szczególności następujące narzędzia:

  • polecenie usunięcia uchybień w zakresie BHP oraz kontrola ich wykonanie;
  • reakcja na potrzeby zwiększenia bezpieczeństwa na terenie zakładu pracy adekwatnie do zmiennych warunków epidemicznych;
  • zapewnienie spójnej polityki zapobiegającej szerzeniu się wirusa;
  • zapewnienie wykonywania nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy – w szczególności Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Inspekcji Pracy;
  • bieżące informowanie pracowników o stanie zagrożenia w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach.

Co nadto istotne, jeśli w tym samym miejscu wykonują pracę pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, pracodawcy ci mają obowiązek:

  • współpracować ze sobą w ww. zakresie;
  • wyznaczyć koordynatora sprawującego nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu;
  • ustalić zasady współdziałania, które uwzględniać będą sposoby postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowia. pracowników;
  • informować siebie nawzajem oraz pracowników o działaniach w zakresie zapobiegania zagrożeniom związanym z wirusem.

Zrzeczenie się roszczeń przez pracownika – na ile skuteczne?

Reklama

W praktyce spotkać można się sytuacjami, w których pracodawcy, chcąc w jak największym zakresie zabezpieczyć się przed potencjalnymi roszczeniami pracowników na wypadek zakażenia wirusem Sars-Cov-2, wprowadzają w organizacji system oświadczeń. W oświadczeniach takich pracownik potwierdzić ma świadomość obowiązującego stanu epidemii i wzmożonego ryzyka zakażeniem, jednocześnie zrzekając się względem pracodawcy jakichkolwiek ewentualnych pretensji z tego tytułu.

Oceniając skuteczność takiego procederu, należy zauważyć, że w obowiązującym systemie prawnym brak jest podstawy prawnej zobowiązującej do podpisywania takiego oświadczenia. Tego typu deklaracja (złożona dobrowolnie lub jako warunek dopuszczenia do pracy lub udziału w określonym wydarzeniu – co uznać należy za niedopuszczalne) nie miałaby żadnej mocy prawnej i nie pozbawia możliwości występowania na drogę sądową z powództwem o odszkodowanie w przypadku zakażenia.

W tym zakresie swoje stanowisko przedstawił w szczególności Rzecznik Praw Obywatelskich. Co prawda odnosi się ono do warunków odpowiedzialności lekarza z tytułu zakażenie Sars-Cov-2 w związku z korzystaniem ze świadczeń opieki medycznej, jednak odpowiedzialność pracodawcy będzie się tu kształtowała się analogicznie – zasady odpowiedzialności odszkodowawczej w tym zakresie są tożsame.

Aktualnie w wielu miejscach stosowane są podobne deklaracje o zrzeczeniu się roszczeń względem danego podmiotu w razie zarażenia wirusem Sars-Cov-2. Nie zmienia to jednak faktu, że mają one jedynie psychologiczny wymiar i nie są w stanie wywołać skutków prawnych.

Z drugiej zaś strony, wykazanie przez pracownika, że do jego zakażenia doszło w trakcie przebywania w miejscu pracy i jest to efekt zawinienia pracodawcy – jest bardzo trudne, mając na uwadze obowiązujący wciąż stan epidemii. Co istotne, nawet jeśli okazałoby się, że pracownik rzeczywiście zaraził się w zakładzie pracy – nie jest to jeszcze jednoznaczne, że doszło do tego z winy pracodawcy.

Dlatego też w miejsce oświadczenia, które i tak nie pociągnie za sobą pożądanego efektu – zasadne jest opracowanie informacji dla pracowników, zwiększające na świadomość ryzyka zakażenia na ogólnych zasadach, a nadto zapewnienie (które znajdzie przełożenie na praktykę), że pracodawca poczynił wszystkie możliwe starania, by zminimalizować ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    4 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Prawo rodzinne – planowane zmiany

    W prawie rodzinnym zaplanowano ważne zmiany, które dotyczą m.in. alimentów czy postępowań rozwodowych.

    Zasiłek stały w 2022 r.

    Zasiłek stały w 2022 r. czekają zmiany. Dotyczą one nowej wysokości kryteriów dochodowych i maksymalnej wysokości świadczeń.

    Nieuwzględnienie skargi przez sąd - brak interesu skarżącego

    Skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością.

    Długi w małżeństwie w praktyce

    Wspólna odpowiedzialność małżonków za długi w małżeństwie zależy od wielu czynników. Czy intercyza zawsze chroni przed zadłużeniem?

    Wniosek o EKUZ online - zmiana od 1 października 2021 r.

    Wniosku o EKUZ online od 1 października 2021 r. nie złożymy przez e-mail. Dotyczy to wyjazdów turystycznych.

    RODO II czyli Rozporządzenie o e-Prywatności – co już wiemy?

    RODO II czyli Rozporządzenie o e-Prywatności to nowa regulacja unijna dotycząca bezpieczeństwa danych w Internecie.

    Monitoring na posesji a przepisy o ochronie danych osobowych

    Monitoring na posesji może nam przysporzyć wielu problemów natury prawnej. Warto pamiętać o przepisach dotyczących ochrony danych osobowych.

    Presja odpowiadania na służbowe maile i telefony podczas urlopu?

    Presję odpowiadania na służbowe maile i telefony podczas urlopu odczuwa co czwarty Polak. Kto ma największy problem z przejściem w tryb offline?

    Senackie poprawki do nowelizacji KPA [KOMENTARZ]

    Senat stworzył rozwiązanie, które tak naprawdę podzieli uprawnionych na dwie grupy. Zmiany komentuje radca prawny Jan Delmanowski.

    Dobry start - ZUS przelał prawie 240 mln zł na wyprawki

    ZUS przelał prawie 240 mln zł na konta w ramach programu "Dobry start". Świadczenie przyznawane jest bez względu na dochód.

    Zmiany w Kodeksie karnym ze względu na dobro dziecka

    Rząd zapowiada zmiany w Kodeksie karnym. "Musimy chronić dobro dziecka" - mówił minister w KPRM Michał Wójcik.

    Konfiskata pojazdu w projekcie Kodeksu karnego

    Rozwiązania dotyczące m.in. konfiskaty pojazdu mają się znaleźć w w osobnym projekcie Kodeksu karnego.

    Wysokie kary za zaśmiecanie m.in. plaż

    Rząd zapowiada zaostrzenie kar za zaśmiecanie m.in. plaż i lasów. Grzywna miałaby wzrosnąć z 500 zł do nawet 5 tys. zł.

    Recepta farmaceutyczna w 2021 r.

    Czym jest recepta farmaceutyczna? Kto w 2021 r. może skorzystać z takiej recepty? Kiedy można ją wystawić?

    Dziecko cudzoziemca urodzone w Polsce

    Narodziny i związane z tym procedury dotyczą również dzieci obcokrajowców. Jaka jest sytuacja prawna urodzonych w Polsce dzieci cudzoziemców?

    Fundusz Kompensacyjny Szczepień - projekt przyjęty przez rząd

    Projekt ustawy powołującej Fundusz Kompensacyjny Szczepień Ochronnych został przyjęty przez rząd. Kto będzie mógł otrzymać świadczenie?

    Jak zamówić e-receptę przez Internet?

    Jak zamówić e-receptę przez Internet? Można to zrobić na Internetowym Koncie Pacjenta.

    Co wie o nas Internet?

    Dane osobowe w Internecie rozprzestrzeniają się bardzo szybko. Co wie o nas Internet? Czy dane można wykorzystać przeciwko nam?

    Mój wizerunek - czy to tylko zdjęcie?

    Każdy ma swoje wyobrażenie czym jest wizerunek albo co potocznie uznawane jest za wizerunek.

    Koszty sądowe w elektronicznym postępowaniu upominawczym

    Uchwalona przez Sejm nowelizacja ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przesądza, że w w elektronicznym postępowaniu upominawczym wydatki ponosi Skarb Państwa.

    Wyprzedaże - jakie prawa ma konsument?

    Letnie wyprzedaże trwają nie tylko w Polsce, ale i za granicą. Czy konsument może zwrócić towar? Co z reklamacją?

    24 lipca przypada Święto Policji

    24 lipca obchodzone jest Święto Policji. Urząd Statystyczny w Warszawie przygotował najważniejsze dane dla województwa mazowieckiego.

    Rodzinny kapitał opiekuńczy - projekt ustawy

    Projekt ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym został skierowany do konsultacji społecznych. Komu będzie przysługiwało świadczenie?

    ETPCz: o powoływaniu sędziów do Izby Dyscyplinarnej SN

    Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził poważne nieprawidłowości w powoływaniu sędziów do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

    12 tys. zł na dziecko w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego

    12 tys. zł na dziecko to maksymalna kwota nowego świadczenia dla rodziców. Komu będzie przysługiwał rodzinny kapitał opiekuńczy? W jakich częściach?