Przestępstwo znieważenia

Zniewaga może mieć trzy postaci:
- znieważenie innej osoby w jej obecności;
- znieważenie innej osoby, choćby podczas jej nieobecności, lecz publicznie (zob. uwagi do art. 213);
- znieważenie innej osoby podczas jej nieobecności, lecz z zamiarem, aby zniewaga do tej osoby dotarła (np. za pośrednictwem osoby trzeciej).

Charakter znieważenia

Przestępstwo to ma charakter formalny - a więc nie musi wywoływać określonego skutku czyli nie musi powodować urażenia godnośc innej osoby. Nie oznacza to jednak czy dana wypowiedź jest zniewagą można oceniać dowolnie. Ocena taka powinna dokonywać się według krytariów obiektywnych - czyli nie według odczuć osoby znieważającej lub znieważonej, ale według okoliczności czy przeciętna osoba w danych warunkach taką wypowiedzią mogłaby czuć się znieważona. Istotne jest też odniesienie się do poziomu intelektualnego sprawcy i środowiska znieważającego i znieważonego (zazwyczaj w środowisku wiejskim granica znieważenia będzie się oddalać w stosunku do środowiska miejskiego).

Zniewaga w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych

Osobno wygląda kwestia zniewagi popełnionej przez prokuratora lub adwokata/radcę prawnego w związku z wykonywanymi obowiązkami służbowymi. Zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 206) prokurator, który przy wykonywaniu swoich obowiązków służbowych dopuści się nadużycia wolności słowa stanowiącego ściganą z oskarżenia prywatnego zniewagę strony, jej pełnomocnika lub obrońcy, kuratora, świadka, biegłego albo tłumacza, odpowiada za swój czyn jedynie na drodze postępowania dyscyplinarnego. Podobnie ukształtowana jest odpowiedzialność za zniewagę w przypadku radcy prawnego i adwokata.

Elementy zniewagi

Przedmiotem czynu zniewagi może być tylko konkretna osoba fizyczna, a nie - jak w przypadku zniesławienia - grupa osób, instytucja, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej.

Zniewagi dopuścić się można jedynie przez działanie. Takie zaniechanie jak niepodanie ręki lub nieodwzajemnienie powitania stanowią niewątpliwie zachowania niegrzeczne lecz nie wyczerpują znamion art. 216 kk.

Przestępstwo znieważenia jest ścigane z oskarżenia prywatnego.