Postępowanie kościelne to nie rozwód kościelny

Ważność małżeństwa kościelnego

Ważne zawarcie związku małżeńskiego, to określone przez prawodawcę wymagania, które należy spełnić. Ważność małżeństwa opiera się na trzech kodeksowych podstawach, które dotyczą wskazania definicji małżeństwa i co konstytuuje małżeństwo[1].

Pierwsza podstawowa zasada prawna, czyli zgoda stron, której ludzka władza nie może w żaden sposób uzupełnić[2]. Kolejna zasada prawna dotyczy zgody poprzez akt woli, przez który kobieta i mężczyzna w nieodwołalnym przymierzu wzajemnie się sobie oddają i przyjmują w celu stworzenia małżeństwa[3]. Przytaczając kolejną trzecią zasadę, małżeństwo jest wspólnotą całego życia skierowaną ze swej natury ku dobru małżonków oraz ku zrodzeniu i wychowaniu potomstwa[4].

Aby strony zarwały związek małżeński ważnie, nie mogą posiadać żadnej przeszkody a jednocześnie zobowiązane są do wyrażenia oświadczenia woli w sposób dobrowolny i świadomy.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności małżeństwa a rozwód

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności małżeństwa nie może być analogi do rozwodu a nawet do unieważnienia małżeństwa[5]. W postępowaniu o nieważność małżeństwa należy potwierdzić, że doszło do wyrażania zgody małżeńskiej w sposób wadliwy.

Rozwód orzekałby, ustanie małżeństwa od okresu wnioskowanego. Unieważnienia małżeństwa – unieważnić można umowę, która zaistniała prawidłowo. Z kolei proces o nieważność małżeństwa kanonicznego zakłada ewentualne stwierdzenie nieważności małżeństwa od samego początku jego trwania.

Obowiązki małżeństwa kościelnego

Aktualnie w kanonach (1055 – 1165) zostały zawarte kwestie istotne dla życia małżeńskiego – warunki, cele przymioty i obowiązki małżeństwa kościelnego. Analizując kan. 1055 prawodawca informuje nas, że małżeństwo to wspólnota. „Małżeństwo stwarza zgoda stron między osobami prawnie do tego zdolnymi, wyrażona zgodnie z prawem, której nie może uzupełnić́ żadna ludzka władza” (kan. 1057 § 1). „Zgoda małżeńska jest aktem woli, którym mężczyzna i kobieta w nieodwołalnym przymierzu wzajemnie się̨ sobie oddają̨ i przyjmują̨ w celu stworzenia małżeństwa” (kan. 1057 § 2).

Definicja dotycząca obowiązku małżeńskiego jest zobowiązaniem do współdziałania w celu utworzenia współpracy wobec budowania małżeńskiej wspólnoty, która powstaje w momencie, kiedy strony zawierają małżeństwo. Z kolei obowiązek istotny jest zobowiązaniem, bez którego nie może być mowy o wspólnym współtworzeniu[6].

Katalog istotnych obowiązków małżeńskich

Aby zdefiniować katalog istotnych obowiązków małżeńskich należy wyszczególnić dobro potomstwa i dobro małżonków a jednocześnie istotnymi obowiązkami są jedność i nierozerwalność. Kanoniści w dalszym ciągu podejmują próby usystematyzowania obowiązków małżeńskich wynikających z kodeksowych norm[7]. Małżeństwo jest wspólnotą całego życia, mającą przymiot jedności[8]. Następnym ważnym obowiązkiem wspólnotowym jest obowiązek pożycia małżeńskiego na sposób ludzki (Humano modo). Zobowiązanie wskazuje na podstawę ludzkiego naturalnego pożycia, dlatego wszelkie odstępstwa od normy – zaburzenia natury psychoseksualnej, są zakłóceniem takiego pożycia[9]. Współżycie godne małżeństwu czyli z poszanowaniem wspólnej godności osobowej małżonków – prowadzące do zrodzenia potomstwa[10]. Kolejnym obowiązkiem jest potrzeba świadczenia pomocy współmałżonkowi. Wartość małżeńska, która skłania do dawania siebie drugiej osobie w sposób bezinteresowny. Przedstawione zobowiązanie dotyczy troski o dobro współmałżonka i odwołuje się̨ do postawy ofiarności i altruizmu[11]. Następnym niezbędnym obowiązkiem jest działanie na rzecz dobra współmałżonka, które wpływa z zasady „bonum coniugum”[12]. Należy wymienić również dozgonność więzi małżeńskiej, wynikającą z przymiotu nierozerwalności małżeństwa[13]. Zobowiązanie dotyczy też odpowiedzialności za rodzinę[14] i wychowanie potomstwa[15].