reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Infor.pl > Prawo > Sprawy rodzinne > Rozwody > Sprawa rozwodowa > Ile kosztuje rozwód?

Ile kosztuje rozwód?

Chcąc udzielić odpowiedzi na postawione wyżej pytanie należy wyjść od tego, czy rozwodzący się małżonkowie posiadają małoletnie dziecko. Jeśli bowiem rozwód dotyczy małżeństw z dzieckiem, sąd zobligowany jest do uregulowania jego sytuacji na czas po orzeczeniu rozwodu, a koszty postępowania rozwodowego wzrastają. W związku z tym, że w postępowaniu rozwodowym część kosztów związana jest z samą obecnością dziecka, w artykule przedstawione zostanie postępowanie rozwodowe małżonków posiadających małoletnie dzieci, jako takie, które lepiej oddaje szacunkowy koszt rozwodu.

Koszty procesu – wprowadzenie

Koszty postępowania to wszelkie nakłady finansowe czynione na potrzeby prowadzonej sprawy cywilnej. Ogólne regulacje dotyczące kosztów zawarte są w art. 98-110 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC).

Podstawowa zasada dotycząca rozliczenia kosztów procesu uregulowana została w art. 98 § 1 KPC, który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z art. 98 § 2 KPC do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście, zalicza się:

- poniesione przez nią koszty sądowe (opłaty i wydatki),
- koszty przejazdów do sądu strony oraz
- równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.

Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 3).

Stawka minimalna wynagrodzenia adwokata w sprawach o rozwód wynosi 720 zł (zob. § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MS z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. 2015 r. poz. 1800).

Opłata od pozwu

Stosownie do treści art. 1262 § 1 KPC sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Artykuł 2 ust. 2 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (u.k.s.c.) stanowi, że do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 10 u.k.s.c. opłatę należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie.

Z art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c. wynika, że opłata stała od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Trzeba jednak pamiętać, że w sprawach o rozwód w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego do alimentów opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia, a w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie (art. 26. ust. 2 u.k.s.c).

Zgłoszenie przez stronę pozwaną w sprawie o rozwód żądania orzeczenia rozwodu lub separacji nie podlega opłacie.

Małżonek dochodzący środków na zaspokojenie potrzeb rodziny w trakcie postępowania rozwodowego nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

Koszty postępowania mediacyjnego

Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd, czyli wynagrodzenie mediatora oraz poniesione przez niego wydatki, stanowią wydatki w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 11 u.k.s.c.

Zgodnie z art. 981 § 1 KPC do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd, a przysługujące mediatorowi wynagrodzenie i zwrot wydatków związane z prowadzeniem mediacji nie mogą być wyższe niż określone w przepisach wydanych na podstawie art. 981 § 4 KPC. Jeżeli postępowanie cywilne zostało wszczęte w ciągu trzech miesięcy od dnia zakończenia mediacji, która nie została zakończona ugodą albo w ciągu trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o odmowie zatwierdzenia ugody przez sąd, do niezbędnych kosztów procesu zalicza się także koszty mediacji w wysokości nieprzekraczającej czwartej części opłaty (art. 981 § 2 KPC), przepis ten dotyczy rozliczenia kosztów mediacji prowadzonej na podstawie umowy stron.

Przed przystąpieniem do mediacji na podstawie umowy o mediację, należy umownie określić wysokość wynagrodzenia mediatora i podlegające zwrotowi wydatki poniesione przez mediatora w związku z mediacją. Można to uczynić poprzez odesłanie do rozporządzenia MS z 20.6.2016 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym (Dz.U. 2016 r. poz. 921), zawierającego regulacje dotyczące rodzaju i wysokości należności zaliczanych do kosztów mediacji.

W sprawach o prawa niemajątkowe wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi za pierwsze posiedzenie 150 zł, a za każde kolejne – 100 zł, łącznie nie więcej niż 450 zł (§ 2 ust. 2). Zwrotowi podlegają udokumentowane i niezbędne wydatki mediatora poniesione w związku z przeprowadzeniem mediacji na pokrycie określonych kosztów (§ 3). Wynagrodzenie mediatora oraz wydatki mediatora podwyższa się o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług (§ 4).

Koszty postępowania zabezpieczającego

Zgodnie z art. 745 § 1 KPC o kosztach postępowania zabezpieczającego sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a o kosztach postępowania zabezpieczającego później powstałych rozstrzyga na wniosek strony sąd, który udzielił zabezpieczenia. Stanowi to konsekwencję założenia, że koszty te wchodzą w skład kosztów postępowania. W toku postępowania koszty te są tymczasowo ponoszone przez stronę albo częściowo przez Skarb Państwa, jeśli strona korzysta ze zwolnienia.

Rozstrzygnięcie o kosztach zabezpieczenia wydaje się na podstawie zasad obowiązujących w sprawie głównej, a zatem nadrzędny charakter ma zasada wynikająca z art. 98 KPC.

Koszty postępowania zabezpieczającego, jako postępowania o znacznej samodzielności, obejmują ponoszone w jego toku opłaty i wydatki, a także koszty działania strony oraz koszty zastępstwa procesowego.

Jeśli wniosek o zabezpieczenie nie jest składany w piśmie wszczynającym postępowanie, to podlega on odrębnej opłacie (zob. art. 95 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.). Inaczej ujmując, nie pobiera się odrębnej opłaty od wniosku o udzielenie zabezpieczenia, jeżeli został on złożony w piśmie rozpoczynającym postępowanie (pozwie o rozwód). Odnosi się to także do osobnego pisma o udzielenie zabezpieczenia, ale złożonego wraz z pismem wszczynającym postępowanie. Jeżeli uprawniony domaga się udzielenia zabezpieczenia dodatkowego obok już udzielonego, należy pobrać od takiego wniosku opłatę stałą.

Zgodnie z art. 68 pkt 1 u.k.s.c. od wniosku o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia roszczenia pobiera się opłatę stałą w kwocie 100 zł.

Inną opłatą, która może pojawić się w postępowaniu zabezpieczającym, jest opłata od zażalenia na postanowienie dotyczące zabezpieczenia. Opłata ta wynosi 30 zł (zob. art. 19 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 1 u.k.s.c.).

Koszt wywiadu środowiskowego

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 u.k.s.c. ryczałty należne kuratorom sądowym za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawach o rozwód, a także za uczestniczenie przy ustalonych przez sąd kontaktach rodziców z dzieckiem zalicza się do wydatków. Kwotę należną za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oblicza się zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27.7.2001 r. o kuratorach sądowych (t.j. Dz.U. 2020 r. poz. 167, dalej u.k.s.). Ryczałt wynosi 4-proc. kwoty bazowej, o której mowa w art. 90 ust. 2 u.k.s., co w przeliczeniu wynosi aktualnie 81,28 zł (0,04 x 2 031,96 zł).

Za obecność w czasie spotkania rodzica z dzieckiem w ramach kontaktów ustalonych przez sąd kuratorowi lub kilku kuratorom biorącym udział w tym spotkaniu przysługuje jeden ryczałt w wysokości określonej w art. 91 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.k.s. (10-proc. kwoty bazowej, co daje 203,20 zł). Jest to ryczałt za każdorazową czynność, w powołanym przepisie użyto bowiem liczby pojedynczej w przeciwieństwie do art. 90 ust. 1 u.k.s., w którym wprost mowa o ryczałcie za okres miesiąca.

W art. 91 u.k.s. nie przewidziano ryczałtu za czynności związane z przymusowym odebraniem osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką (zob. art. 5986 KPC). Zwraca się jednak uwagę, że w orzeczeniu o odebraniu dziecka sąd orzeka równocześnie o zakresie jego kontaktów z rodzicami, z istoty bowiem tego postępowania wynika, że w obecności kuratora dziecko zostaje odebrane jednemu z rodziców i przekazane drugiemu rodzicowi, a zatem kuratorowi zawodowemu przysługuje ryczałt określony w art. 91 ust. 1 pkt 3 i art. 91 ust. 2 w zw. z art. 91 ust. 3 u.k.s.

Koszt opinii biegłych sądowych

Do wydatków zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3a u.k.s.c. należą również zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu z opinii Opiniodawczych Zespołów Sądowych Specjalistów (dalej OZSS). Przepis ten nie stanowi wprost, że OZSS przysługuje prawo do wynagrodzenia za wykonaną pracę i stawiennictwo swoich przedstawicieli w sądzie. Z powołanego przepisu wynika jednak pośrednio, że zespołowi należy się zwrot zryczałtowanych kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii, co także znajduje potwierdzenie w art. 9 pkt 4 u.k.s.c., w którym upoważniono MS do określenia w drodze rozporządzenia wysokości zryczałtowanych kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii OZSS, mając na względzie zakres przeprowadzanych przez zespół badań, wymagania dotyczące kwalifikacji specjalistów zespołu oraz nakład pracy niezbędny do wydania opinii. Wysokość kosztów przeprowadzenia opinii określa rozporządzenie MS z 15.12.2015 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów (Dz.U. 2015 r. poz. 2190).

Paragraf 2 powołanego wyżej rozporządzenia stanowi, że zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu z opinii OZSS sporządzonej na podstawie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich przeprowadzonych przez nie więcej niż dwóch specjalistów wynoszą, za każdą opiniowaną osobę, 15-proc. kwoty bazowej dla zawodowych kuratorów sądowych, której wysokość określa ustawa budżetowa (304,79 zł). W przypadku, gdy w wydawaniu opinii OZSS brało udział więcej niż dwóch specjalistów, zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu z opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów zwiększa się o 5-proc. kwoty bazowej (§ 3). Łączne zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu z opinii OZSS sporządzonej na podstawie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich nie mogą przekraczać 60-proc. kwoty bazowej (§ 5).

Koszty postępowania apelacyjnego

Zgodnie z art. 18 ust. 2 u.k.s.c. przepisy ustawy dotyczące pobrania opłaty od pozwu stosuje się również do opłaty od apelacji.

Jeśli strona zaskarży wyrok w części obejmującej rozstrzygnięcie o rozwiązaniu małżeństwa lub winie za rozpad pożycia małżeńskiego, opłata od apelacji wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c. w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.).

Jeśli strona zobowiązana do alimentów zaskarży wyrok w części obejmującej wyłącznie rozstrzygnięcie o kosztach utrzymania małoletniego dziecka stron, od apelacji pobiera się opłatę stosunkową obliczaną od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 13 u.k.s.c. w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.).

Małżonek, który wnosi apelację od wyroku rozwodowego jedynie w części rozstrzygającej o kosztach utrzymania dziecka, domagając się podwyższenia zasądzonej kwoty, nie ma obowiązku uiszczania opłaty od apelacji (art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.).

W praktyce sądowej, w razie zaskarżenia tylko orzeczenia o władzy rodzicielskiej (lub o kontaktach), zazwyczaj przyjmuje się, że opłata od apelacji wynosi tyle, ile opłata od pozwu w sprawie o rozwód, tj. 600 zł. Powyższe opiera się na założeniu, że władza rodzicielska (kontakty) nie są wyjęte spod obowiązywania zasady integralności wyroku rozwodowego. Jest to jednak kwestia kontrowersyjna (zob. art. 37 pkt 2 u.k.s.c. w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c. oraz art. 23 pkt 1 u.k.s.c. w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.).

Od apelacji dotyczącej orzeczenia o sposobie korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania należna jest opłata stała w wysokości 100 zł, przewidziana w sprawie o ustalenie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej (art. 39 ust. 2 pkt 1 u.k.s.c. w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.).

Od apelacji w zakresie orzeczenia o eksmisji opłata stała wynosi 200 zł (art. 27 pkt 11 u.k.s.c. w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.).

W zakresie orzeczenia o podziale majątku wspólnego opłata od apelacji wynosi 1 000 zł (art. 38 u.k.s.c. w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.).

Opłata od uzasadnienia

Odrębną kwestią wymagającą zaakcentowania jest to, że po zmianach wprowadzonych nowelizacją KPC z 2019 r. niedopuszczalne jest złożenie apelacji bez uprzedniego złożenia wniosku o uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia (art. 369 § 1 KPC w zw. z art. 328 § 1 KPC). Zgodnie z dodanym art. 25b ust. 1 u.k.s.c. od wniosku o doręczenie orzeczenia albo zarządzenia z uzasadnieniem zgłoszonego w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia albo doręczenia tego orzeczenia albo zarządzenia pobiera się opłatę stałą w kwocie 100 zł. W przypadku wniesienia środka zaskarżenia opłatę uiszczoną od wniosku o doręczenie orzeczenia albo zarządzenia z uzasadnieniem zalicza się na poczet opłaty od środka zaskarżenia. Ewentualna nadwyżka nie podlega zwrotowi (ust. 2).

dr Daniela Wybrańczyk, prawnik, mediator

reklama

Przydatne formularze online

Czytaj także

Narzędzia

reklama
reklama

POLECANE

reklama

KORONAWIRUS TWOJE PRAWA

reklama

Ostatnio na forum

reklama

Artykuł Partnerski

reklama

Eksperci portalu infor.pl

AXELO Prawo i Podatki dla Biznesu

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »

reklama
reklama
reklama