Zwolnienie od kosztów sądowych w 2020 r. – zasady, wzór wniosku

Komu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych?

Dzięki zwolnieniu od kosztów sądowych strona nie uiszcza opłat sądowych i nie ponosi wydatków. Obciążają one tymczasowo Skarb Państwa.

Sąd może zwolnić osobę fizyczną od kosztów sądowych w całości lub w części.

Ze zwolnieniem od kosztów sądowych w części mamy do czynienia w sytuacji, gdy strona jest w stanie ponieść tylko część tych kosztów. Wówczas zwolnienie może przykładowo dotyczyć ułamkowej lub procentowej części kosztów określonej kwoty czy niektórych opłat.

Częściowe zwolnienie od kosztów w praktyce oznacza, iż strona musi uiścić opłaty oraz ponieść wydatki w wysokości nie objętej przyznanym zwolnieniem.

Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.

Polecamy: Serwis Inforlex Przeciwdziałanie praniu pieniędzy – procedury

W przypadku osób fizycznych zwolnienie od kosztów przysługuje, jeżeli ze złożonego oświadczenia wynika, iż taka osoba nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek. Dlatego do wniosku należy dołączyć oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów.

Oświadczenie można pobrać w siedzibie sądu. Wzór takiego formularza znajduje się również na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/formularze-pism-procesowych-w-postepowaniu-cywilnym

Jak ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych?

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłasza się w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy:

• na piśmie lub
• ustnie do protokołu.

Jeżeli dana osoba nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie sądu, w którym ma toczyć się sprawa, może złożyć wniosek w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swojego zamieszkania. Wówczas sąd prześle niezwłocznie taki wniosek właściwemu sądowi.

Jak napisać wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych?

Przed sporządzeniem wniosku należy pamiętać o tym, iż każda sprawa jest inna. Nie ma zatem jednolitego wzoru. Ważnym elementem pisma jest oznaczenie sądu oraz sprawy, w jakiej ubiegamy się o zwolnienie. Pamiętajmy, iż zwolnienie nie musi dotyczyć całości kosztów, ale może obejmować jedynie ich część. W uzasadnieniu należy wykazać, iż poniesienie kosztów będzie skutkowało uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny albo narażeniem na taki uszczerbek. Uzasadnienie powinno zatem przedstawiać sytuację materialną, popartą odpowiednimi dowodami, dołączanymi do wniosku. Załącznikami poza formularzem oświadczenia o majątku będą zatem przykładowo zaświadczenia o dochodach wnioskodawcy oraz jego małżonka, zaświadczenie z urzędu pracy czy dokument potwierdzający zaciągnięcie kredytu. Wniosek należy własnoręcznie podpisać.

Wzór wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

Poniżej prezentujemy prosty wzór wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zobacz również PRZYKŁADOWY WNIOSEK O ZWOLNIENIE OD KOSZTÓW SĄDOWYCH

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sądzie

O czym powinny pamiętać osoby, które składają wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych?

1. Od osoby składającej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych sąd może odebrać przyrzeczenie.

2. W przypadku wątpliwości sąd może zarządzić dochodzenie. Sąd odmówi zwolnienia od kosztów sądowych w razie oczywistej bezzasadności dochodzonego roszczenia lub obrony praw.

3. Sąd cofnie zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli okazało się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

4. W przypadku świadomego podania nieprawdziwych okoliczności sąd cofnie zwolnienie od kosztów sądowych oraz skaże nieuczciwą osobę na grzywnę w wysokości do 1000 złotych. W takiej sytuacji strona będzie musiała również uiścić wszystkie przepisane opłaty i pokryć obciążające ją wydatki. Ponowne zgłoszenie wniosku o zwolnienie od kosztów, w którym świadomie podano nieprawdziwe okoliczności będzie skutkowało skazaniem strony przez sąd na grzywnę w wysokości do 2000 złotych.

5. Ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oparty na tych samych okolicznościach podlega odrzuceniu.

Postępowanie wieczystoksięgowe

W postępowaniu wieczystoksięgowym zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wyłącznie przed złożeniem wniosku o wpis do księgi wieczystej. Jeżeli wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej ma być zamieszczony w akcie notarialnym, zwolnienie może nastąpić wyłącznie przed zawarciem tego aktu notarialnego. Nie dotyczy to sytuacji, gdy obowiązek poniesienia kosztów sądowych powstał po wydaniu orzeczenia.

W terminie trzech miesięcy od doręczenia postanowienia o zwolnieniu od kosztów sądowych należy złożyć wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej.

Zwolnienie od kosztów sądowych osoby prawnej

Osoba prawna może uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Ponadto, spółka handlowa powinna wykazać, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. Wymogu tego nie stosuje się do spółki handlowej, której jedynym wspólnikiem albo akcjonariuszem jest Skarb Państwa.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 785 z późn. zm.)

Polecamy serwis: W sądzie