Mobbing, Umowa o pracę

RPO skrytykował rządowy projekt nowelizacji Kodeksu pracy w zakresie ochrony przed dyskryminacją i mobbingiem. Minimalne zadośćuczynienie za dyskryminację to jedno minimalne wynagrodzenie (w tym roku to 4806 zł), ale za mobbing – już sześciokrotność (28 836 zł). RPO wskazuje też błędy w definicjach: dyskryminacja wielokrotna, molestowanie seksualne za wąskie. Jakie są problemy tej nowelizacji?

Mediacja uchodzi za szybki i skuteczny sposób rozwiązywania sporów w miejscu pracy. Czy jednak sprawdza się również tam, gdzie problemem nie jest zwykły konflikt, lecz mobbing? W relacji naznaczonej presją i nierównowagą stron granica między realnym rozwiązaniem a pozorem sprawiedliwości bywa wyjątkowo cienka.

Zasadnicza część nowelizacji z 11 marca 2026 r. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw, ma wejść w życie 8 lipca br. Skutkiem tych zmian będzie przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy nowych uprawnień, które pozwolą jej na stwierdzanie istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. Istotnie wzrosną też grzywny dla pracodawców,. Będzie to miało zauważalne skutki dla wszystkich przedsiębiorców prowadzących współpracę na podstawie umów cywilnoprawnych i B2B. Co prawda Prezydent RP podpisał tę nowelizację, jednocześnie kierując ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej – ale nie wstrzymuje to wejścia w życie nowych przepisów.

W dniu 8 lipca 2026 r. wejdzie w życie większość przepisów ustawy z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 473). Wyjątkiem są przepisy art. 1 pkt 6 lit. b i pkt 17, art. 9-12 oraz art. 17, które weszły w życie z 8 kwietnia 2026 r. Prezydent RP podpisał tę ustawę 2 kwietnia ale też skierował ją w trybie kontroli następczej do Trybunału Konstytucyjnego - co jednak nie wstrzymuje wejścia w życie nowych przepisów. Ta nowelizacja m.in. nadaje Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Wydanie decyzji będzie jednak poprzedzone wydaniem polecenia usunięcia naruszeń, a dopiero jeśli to nie nastąpi, zostanie wydana decyzja. Od tej decyzji będzie przysługiwało odwołanie do sądu.

Przez ostatnie lata polski rynek pracy wypracował dość wygodną równowagę. Prawo zakazywało zawierania umów cywilnoprawnych tam, gdzie w rzeczywistości istniał stosunek pracy — ale egzekwowanie tego zakazu wymagało procesu sądowego. Postępowanie ciągnęło się latami, a ryzyko dla pracodawcy było stosunkowo niewielkie. To się zmieniło. Od 8 lipca 2026 r. inspektor Państwowej Inspekcji Pracy może samodzielnie — bez wyroku sądu — wydać decyzję administracyjną stwierdzającą, że łącząca strony umowa jest w rzeczywistości stosunkiem pracy. Poniższy artykuł wyjaśnia, jak ocenić ryzyko prawne i biznesowe oraz jak się przygotować na ewentualną kontrolę ze strony PIP.

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy, która zacznie obowiązywać od 8 lipca 2026 r., jest jedną z najbardziej znaczących zmian w obszarze nadzoru nad legalnością zatrudnienia w ostatnich latach. Choć projekt wzbudzał istotne kontrowersje i był czasowo wstrzymany, ostatecznie ustawodawca zdecydował się na wzmocnienie realnych kompetencji PIP – szczególnie w kontekście umów cywilnoprawnych i współpracy B2B.

Przekwalifikowanie umowy B2B na umowę o pracę to temat, który budzi poważne kontrowersje wśród przedsiębiorców. Podpisana przez Prezydenta reforma PIP wprowadza istotne zmiany, które mogą mieć poważne konsekwencje podatkowe, a także wpłynąć na rozliczenie kosztów firmowych po stronie (byłych) zleceniobiorców. Co oznacza dla właścicieli firm, jeśli ich kontrahenci będą musieli przejść na etat?

Decyzja administracyjna PIP stwierdzająca istnienie stosunku pracy to nie koniec. Strony umowy powinny wiedzieć, że znowelizowane przepisy dają im prawo do dalszego działania w sprawie, w tym odwołania, a w procedurze cywilnej wprowadzono na potrzeby takich sytuacji odrębny tryb postępowania.

W dniu 7 lipca 2026 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw na podstawie której – urzędnik Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), swoją jednostronną decyzją, będzie mógł przekształcić umowę cywilnoprawną (w tym umowę o dzieło) oraz kontrakt B2B, które spełniają cechy stosunku pracy, w umowę o pracę. Dotyczy to również osób, które są już w wieku przedemerytalnym (i nie spełniają warunku w zakresie minimalnego stażu/okresu składkowego i nieskładkowego, który uprawnia do otrzymania emerytury z ZUS lub odpowiednio – emerytury w zagwarantowanej ustawowo najniższej wysokości), jak i aktywnych zawodowo emerytów.

Szefowa MRPiPS Agnieszka Dziemianowicz-Bąk powiedziała, że jest gotowa odpowiedzieć prezydentowi Karolowi Nawrockiemu na wszystkie pytania dotyczące reformy PIP. Podkreśliła, że ze względu na terminy KPO, projekt powinien zostać podpisany przez prezydenta jak najszybciej.

Szykuje się naprawdę spora zmiana w Kodeksie Pracy (oczywiście na korzyść pracowników). Chodzi o doprecyzowanie przepisów i nałożenie dodatkowych obowiązków na pracodawców, no i oczywiście zaostrzenie zasad odpowiedzialności. Jedną z ciekawszych regulacji jest dyskryminacja przez skojarzenie oraz dyskryminacja przez założenie. Na czym polegają i czy w praktyce będzie łatwo to uprawdopodobnić pracownikom?

Co różni zlecenie, B2B i umowę o pracę? Kiedy B2B jest de facto etatem? Oto kilka wskazówek dla pracodawców przed reformą PIP. Firmy muszą zweryfikować formy współpracy.

24 lutego 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o systemie e-Umów. Projekt przewiduje rozszerzenie dostępności systemu na wszystkich pracodawców, szerszy katalog umów, ułatwienia dla firm zatrudniających cudzoziemców, a także dodanie obsługi umów zawartych poza systemem.

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu pracy przygotowany w Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który upraszcza definicję mobbingu, wzmacnia ochronę pracowników przed działaniami niepożądanymi w miejscu pracy i jednocześnie zabezpiecza przed fałszywymi oskarżeniami. Projekt przewiduje także znacząco wyższe rekompensaty dla ofiar mobbingu i trafi teraz do Sejmu.

Toczą się prace nad wprowadzeniem istotnych zmian w przepisach dotyczących mobbingu. Jednak wciąż pojawiają się nowe postulaty, których celem jest zaostrzenie obowiązujących regulacji. Czy jednorazowe incydenty przemocy w środowisku pracy będą uznawane za mobbing?

Aby postępowanie pracodawcy zmierzające do rozwiązania umowy o pracę można było uznać za zgodne z obowiązującymi przepisami, musi ono spełniać określone prawem warunki. Zbyt niefrasobliwe podejście do obowiązków narazi go na odpowiedzialność, a pracownikowi da prawo do odszkodowania.

Gotowa jest nowa wersja projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Nadanie inspektorom PIP uprawnień do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę to jeden z tzw. kamieni milowych, od którego realizacji zależy wypłata pieniędzy z Krajowego Planu Odbudowy. Polska ma czas na wdrożenie unijnej dyrektywy do 30 czerwca 2026 r.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaprezentowało efekt ciężkiej pracy na rzecz równości i przeciwdziałania mobbingowi w środowisku akademickim. Wśród propozycji zmian znajduje się obowiązek szkoleń antymobbingowych i publikowania procedur antydyskryminacyjnych, obowiązek planów równości czy zalecenie stosowania języka niedyskryminującego.

W dniu 4 grudnia br. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy. Zakłada on m.in. uprawnienie Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych (czyli umów zlecenia i umów o dzieło) oraz B2B w umowy o pracę.

Po posiedzeniu Stałego Komitetu Rady Ministrów, które odbyło się 4 grudnia br. i podczas którego przyjęto projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy, mającej uprawnić Państwową Inspekcję Pracy (PIP) do przekształcania nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych (czyli umów zlecenia i umów o dzieło) oraz B2B w umowy o pracę – MRPiPS wycofało z projektu ważne regulacje, które miały przywrócić osobom, które przez lata pracowały w ramach stosunku spełniającego cechy stosunku pracy, sprawiedliwość w zakresie odprowadzanych z tego tytułu składek emerytalnych. „Pracodawcy” mogą odetchnąć z ulgą.

Sąd Najwyższy potwierdził, że nagłe podwyższenie wynagrodzenia przed przewidywaną niezdolnością do pracy może zostać uznane za nieważne. ZUS ma prawo zakwestionować podstawę wymiaru składek, jeśli wysokość wynagrodzenia rażąco odbiega od wkładu pracy, a zmiana nastąpiła tuż przed powstaniem prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. To ważny sygnał dla pracodawców i pracowników.

Każda ze stron umowy o pracę może ją rozwiązać za wypowiedzeniem. Jednak trzeba pamiętać o tym, że trwałość stosunku pracy podlega szczególnej ochronie. To sprawia, że pracodawca jako podmiot profesjonalny musi w takim wypadku pamiętać o dopełnieniu szczególnych formalności.

2 umowy o pracę na pełne etaty u dwóch różnych pracodawców? Jakie są przepisy prawa pracy? Wyjaśniamy czy w Polsce można pracować na podstawie dwóch lub większej liczbie umów o pracę.

W ostatnim czasie RPO zajął się interesującą sprawą pracownicy Sądu Rejonowego, która zgłosiła do Ministerstwa Sprawiedliwości podejrzenie mobbingu ze strony sędzi. Sprawa zakończyła się prawomocnym orzeczeniem zobowiązującym pozwaną (pracownicę) do publicznych przeprosin sędzi. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę nadzwyczajną, wskazując, że wyrok i jego wykonanie naruszają podstawowe zasady ochrony praw obywatelskich oraz zniechęcają pracowników do korzystania z mechanizmów przeciwdziałania mobbingowi.

Uczelnie wyższe z całej Polski otrzymały dodatkowy czas na udział w konkursie „Bezpieczna Uczelnia”. Organizatorzy poinformowali, że termin przyjmowania zgłoszeń został wydłużony do 30 października 2025 roku. Poniżej szczegóły i zakres konkursu.