Koniec śmieciówek? Inspektor PIP będzie mógł decyzją stwierdzić istnienie stosunku pracy. Wyższe kary za naruszenie praw pracowniczych

• Inspektor pracy będzie mógł stwierdzić decyzją istnienie stosunku pracy
• Odwołanie do sądu pracy
• Zdalne kontrole PIP
• Wyższe kary za naruszenia praw pracowniczych
• Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Zmiany zwiększą skuteczność kontroli, poprawią warunki zatrudnienia oraz umożliwią uczciwą konkurencję między pracodawcami. Zapewnią także większą stabilność zatrudnienia osobom, które faktycznie pracują w warunkach właściwych dla umowy o pracę.

Inspektor pracy będzie mógł stwierdzić decyzją istnienie stosunku pracy

Nowe przepisy przewidują, że inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy. W sytuacji, gdy praca jest wykonywana pod kierownictwem pracodawcy, w określonym miejscu i czasie oraz za wynagrodzeniem – czyli w warunkach właściwych dla stosunku pracy – PIP będzie mogła formalnie potwierdzić, że strony łączy umowa o pracę. Mimo, że strony zawarły np. umowę zlecenia.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, inspektor PIP najpierw wyda polecenie usunięcia naruszenia. Strony, czyli pracodawca i osoba pracująca, będą mogli:
- zawrzeć umowę o pracę – wtedy sprawa zakończy się bez dalszych działań;
- zmienić sposób wykonywania umowy cywilnoprawnej tak, aby nie miała cech stosunku pracy.

Jeśli polecenie inspektora PIP nie zostanie prawidłowo wykonane, sprawa trafi do okręgowego inspektora pracy, który będzie mógł:
- wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy, albo
- skierować sprawę do sądu.

Odwołanie do sądu pracy

Od decyzji administracyjnej PIP strony będą mogły się odwołać do sądu pracy. Sąd będzie miał możliwość udzielenia zabezpieczenia po decyzji PIP. Sąd ma rozpatrzeć sprawę zabezpieczenia w ciągu 3 dni.

Zdalne kontrole PIP

Wprowadzona zostanie możliwość prowadzenia zdalnych kontroli PIP, z wykorzystaniem transmisji online. Ta nowość usprawnić i przyspieszyć działania kontrolne.

Ponadto, PIP, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Krajowa Administracja Skarbowa będą mogły sprawniej wymieniać dane, m.in. w celu planowania kontroli.

Wyższe kary za naruszenia praw pracowniczych

Omawiana nowelizacja ma też podwyższyć kary za naruszenia praw pracowniczych. Projekt przewiduje podwojenie maksymalnej wysokości grzywny w postępowaniu mandatowym za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Nowe przepisy mają wejść w życie zasadniczo po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. A więc najprawdopodobniej stanie się to na początku II. połowy 2026 roku.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (UD283).