KIS: darowizna w ratach bez podatku i SD-Z2. Jeden warunek

• Rodzinna darowizna na raty
• Trzy warunki zwolnienia
• Akt notarialny zamiast SD-Z2
• Przekaz nie zmienia darczyńcy
• Co warto zapamiętać
• Co dalej dla podatników
• Źródło:

Rodzinna darowizna na raty

Sprawa, którą rozstrzygnął Dyrektor KIS, dotyczyła podatnika planującego przyjęcie darowizny pieniężnej od rodzeństwa. Strony chciały zawrzeć umowę przed notariuszem, w formie aktu notarialnego, z harmonogramem spłat – darczyńca miałby przekazywać obdarowanemu kolejne raty (na przykład miesięczne) na rachunek bankowy aż do wyczerpania zadeklarowanej kwoty. Rozważane były dwa warianty technicznej realizacji płatności. W pierwszym przelewy miały iść bezpośrednio z konta darczyńcy. W drugim – na podstawie umowy przekazu – ratę miał wpłacać na rachunek obdarowanego podmiot trzeci, który posiadał zobowiązania wobec darczyńcy.

Wnioskodawca chciał wiedzieć dwie rzeczy. Po pierwsze, czy cała darowizna – niezależnie od wariantu technicznego – będzie zwolniona od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy. Po drugie, czy w sytuacji, gdy umowę zawrze w formie aktu notarialnego, będzie musiał składać fiskusowi formularz SD-Z2 przy każdej kolejnej racie. Dyrektor KIS uznał stanowisko podatnika za prawidłowe w obu kwestiach.

Czytaj także: Darowizny, testamenty, spadki 2026

Trzy warunki zwolnienia

Aby członek tzw. zerowej grupy podatkowej (m.in. małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha) mógł skorzystać z pełnego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn przy darowiźnie pieniężnej, muszą być spełnione łącznie trzy warunki. Po pierwsze, darczyńca i obdarowany pozostają w stopniu pokrewieństwa wymienionym w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (UPOSID). Po drugie, otrzymanie środków jest udokumentowane dowodem przekazania na rachunek płatniczy obdarowanego (lub na inny jego rachunek bankowy albo w SKOK, bądź przekazem pocztowym). Po trzecie, obdarowany zgłasza nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego – chyba że zachodzi jeden z wyjątków wskazanych w art. 4a ust. 4 UPOSID.

To właśnie ten ostatni przepis przesądził o korzystnym dla podatnika rozstrzygnięciu. Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 UPOSID obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo gdy w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron. Innymi słowy: notariusz przejmuje rolę informującego fiskusa, a obdarowany nie musi sam dopełniać formalności.

Akt notarialny zamiast SD-Z2

Dyrektor KIS przypomniał zasadę z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy: przy darowiźnie obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego. Skoro całość świadczenia zostaje objęta jedną umową sporządzoną przez notariusza, obowiązek podatkowy powstaje jednorazowo – w momencie zawarcia umowy – niezależnie od tego, czy środki są przekazywane od razu, czy w transzach. W takim przypadku nie znajduje zastosowania art. 6 ust. 1a UPOSID, który przy nabyciu w częściach przewiduje powstawanie obowiązku podatkowego z chwilą nabycia poszczególnych części. Przy darowiźnie notarialnej traktuje się ją bowiem jako jedno nabycie.

Dla obdarowanego oznacza to konkretne uproszczenie: zamiast śledzić daty wpłat i składać SD-Z2 dla każdej raty, ma jedną czynność – wizytę u notariusza na początku całego procesu. Nie znaczy to, że powinien zapomnieć o dokumentacji. Dyrektor KIS podkreślił, że warunek udokumentowania przelewami pozostaje aktualny: obdarowany musi gromadzić potwierdzenia bankowe każdej raty, a w wariancie z umową przekazu – także egzemplarz tej umowy.

Przekaz nie zmienia darczyńcy

Drugi wątek interpretacji jest istotny dla osób, które chcą spełnić darowiznę w mniej standardowy sposób. Czasem darczyńca nie ma płynnych środków na rachunku, ale ma kontrahenta, który ma wobec niego dług. Wtedy rozsądnym rozwiązaniem jest umowa przekazu (art. 921[1] kodeksu cywilnego): kontrahent reguluje swoje zobowiązanie wobec darczyńcy, płacąc bezpośrednio na rachunek obdarowanego.

Dyrektor KIS jasno wskazał, że taka konstrukcja nie zmienia identyfikacji darczyńcy. Choć technicznie przelew wykonuje podmiot trzeci, ekonomicznie i prawnie są to środki należne darczyńcy, które przesuwają się z jego majątku do majątku obdarowanego. W relacji obdarowany – darczyńca nadal pozostaje stosunek pokrewieństwa, który decyduje o przynależności do zerowej grupy podatkowej i o prawie do zwolnienia. Warunkiem jest jednak posiadanie pisemnej umowy przekazu, która wprost wiąże trzy strony i precyzuje, że przelew jest jednocześnie zapłatą dla darczyńcy oraz wykonaniem darowizny na rzecz obdarowanego.

Co warto zapamiętać

Interpretacja Dyrektora KIS z 4 maja 2026 r. wpisuje się w utrwaloną linię organów podatkowych. Analogiczne stanowisko można znaleźć m.in. w interpretacjach z 23 września 2024 r. (sygn. 0111-KDIB2-3.4015.183.2024.1.BD), z 1 marca 2023 r. (sygn. 0111-KDIB2-3.4015.1.2023.2.JKU) oraz z 23 lutego 2023 r. (sygn. 0111-KDIB2-2.4015.4.2023.1.DR). Dla podatników planujących długoterminowe wsparcie najbliższych w postaci raty po racie płyną z niej trzy praktyczne wnioski.

Co dalej dla podatników

Stanowisko Dyrektora KIS z 4 maja 2026 r. nie ma waloru ogólnego – chroni jedynie wnioskodawcę – ale wskazuje na stałą linię interpretacyjną organu. Podatnicy planujący darowizny ratalne we własnych rodzinach mogą wnioskować o własne interpretacje indywidualne (opłata 40 zł), zwłaszcza jeżeli konstrukcja umowy odbiega od standardu – na przykład zakłada przekaz, walutę obcą albo wypłaty zależne od warunku zawieszającego. Bezpieczniejszą ścieżką dla większości darowizn pozostaje jednak prosty schemat: notarialna umowa darowizny z harmonogramem rat oraz archiwizacja potwierdzeń bankowych dla każdej z nich.

Źródło:

interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 4 maja 2026 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4015.55.2026.1.MM.