Osoby z niepełnosprawnościami coraz częściej pracują. Co z limitami w ZUS?

• Dorabianie do rent z ograniczeniami
• MRPiPS: Rośnie udział osób z niepełnosprawnościami w rynku pracy
• Są dane o zmniejszanych i zawieszanych rentach
• Likwidacja pułapki rentowej wciąż na etapie analiz

Dorabianie do rent z ograniczeniami

Problem tzw. pułapki rentowej jest dyskutowany od wielu lat. W ostatnim czasie interpelację w tej sprawie skierowali do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej posłowie: Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra, Robert Warwas, Anna Dąbrowska-Banaszek, Maria Koc, Anna Kwiecień, Lidia Czechak i Urszula Rusecka.

„Obecnie obowiązujące regulacje przewidują, że po przekroczeniu poziomu około 70% przeciętnego wynagrodzenia świadczenie ulega zmniejszeniu, natomiast po przekroczeniu 130% – zostaje zawieszone. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której nawet niewielkie przekroczenie ustawowych progów może skutkować znaczącą utratą świadczenia, co zniechęca osoby z niepełnosprawnościami i rencistów do podejmowania aktywności zawodowej lub zwiększania dochodów. Problem ten dotyczy znaczącej części osób pobierających świadczenia rentowe i stanowi istotną barierę w aktywizacji zawodowej” – wskazują posłowie.

I pytają m.in. o to kiedy można oczekiwać przedstawienia konkretnych propozycji legislacyjnych dotyczących ograniczenia lub likwidacji pułapki rentowej.

MRPiPS: Rośnie udział osób z niepełnosprawnościami w rynku pracy

W odpowiedzi na interpelację, wiceminister rodziny Sebastian Gajewski podkreślił, iż polskie prawo nie wyklucza możliwości wypłacania renty osobie, która pracuje zarobkowo w celu poprawienia swojej sytuacji materialnej. Przepisy nie powodują bowiem definitywnej utraty prawa do renty w przypadku osiągania przychodów z pracy zarobkowej. W sytuacji przekroczenia ustawowych progów świadczenie ulega odpowiednio zmniejszeniu albo zawieszeniu wyłącznie na okres uzyskiwania przychodu powodującego przekroczenie limitu.

Są dane o zmniejszanych i zawieszanych rentach

Z udzielonej odpowiedzi wynika, iż resort dysponuje też danymi dotyczącymi liczby świadczeń zmniejszanych i zawieszanych z tytułu osiągania przychodów, co pozwala ocenić skalę przekroczeń obowiązujących progów.

„Dane dotyczące liczby osób objętych mechanizmem zmniejszenia lub zawieszenia świadczeń wskazują, że przeciętna miesięczna liczba rent z tytułu niezdolności do pracy zmniejszonych z tytułu osiągania przychodu wyniosła 5 tys. w 2025 r., natomiast zawieszonych 2,2 tys., zaś liczba rent socjalnych zmniejszonych wyniosła 1,8 tys., a zawieszonych 1,2 tys. W 2025 r. kwota zmniejszeń rent z tytułu niezdolności do pracy wyniosła 45,2 mln zł, a kwota świadczeń zawieszonych 63,5 mln zł. Kwota zmniejszeń rent socjalnych wyniosła z kolei 20,5 mln zł, a świadczeń zawieszonych 24,7 mln zł” – czytamy w odpowiedzi na interpelację.

Wiceminister Gajewski wskazuje również na to, iż obowiązujące limity są wysokie i podlegają kwartalnej waloryzacji wraz ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia. Przykładowo, osoba w marcu 2026 r. pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości przeciętnej (2704,45 zł) i zarabiająca 11 900 zł otrzymałaby przy rozliczeniu miesięcznym, rentę zmniejszoną o 989,411 zł. Przychody za marzec wyniosłyby zatem 13 615,04 zł.

Gajewski przypomniał też o nowym świadczeniu wspierającym. Osoba z niepełnosprawnością może je łączyć bez limitu z rentą socjalną i dodatkiem dopełniającym.

Likwidacja pułapki rentowej wciąż na etapie analiz

Jak zapewnił wiceminister, w resorcie rodziny stale prowadzone są analizy dotyczące wpływu obowiązujących regulacji na aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami, a także potencjalnych skutków zniesienia lub złagodzenia obowiązujących limitów. Według szacunków zniesienie zawieszania i zmniejszania rent z tytułu niezdolności do pracy zwiększyłoby wydatki FUS o ok. 114,7 mln zł rocznie, a zniesienie analogicznych ograniczeń dla rent socjalnych zwiększyłoby wydatki o ok. 47,6 mln zł rocznie.

„Przedstawione zagadnienia należy traktować w sposób szczególny, wyznaczony ich społeczną wagą. Z uwagi na koszty projektowanych zmian niezbędne jest uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie podniesienia progów lub ich całkowitego usunięcia oraz zwiększenia wynikającej z tego dotacji z budżetu państwa do FUS. Minister Finansów i Gospodarki wskazał, że nie widzi obecnie zasadności reformy obowiązujących regulacji dotyczących osiągania przychodów przez emerytów i rencistów. Kwestia ta pozostaje przedmiotem dialogu pomiędzy kierownictwem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Finansów i Gospodarki. Na obecnym etapie nie przedstawiono jeszcze ostatecznego harmonogramu prac legislacyjnych. W MRPiPS w dalszym ciągu analizuje się społeczne, ekonomiczne i finansowe skutki wprowadzenia projektowanych rozwiązań. Ewentualne propozycje legislacyjne będą uzależnione od wyników trwających analiz oraz przebiegu uzgodnień międzyresortowych” – uzasadnia ministerstwo rodziny.

Źródło: Interpelacja nr 16783 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie tzw. pułapki rentowej oraz jej wpływu na sytuację pracujących osób z niepełnosprawnością/Sejm