Osoba niepełnosprawna nie zapłaci PCC od samochodu kupionego z małżonkiem. Fiskus przypomina jakie są warunki!
REKLAMA
REKLAMA
Kupno samochodu osobowego we współwłasności, np. wraz z małżonkiem na zasadzie wspólności majątkowej, nie pozbawia osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności prawa do zwolnienia z 2-proc. podatku od czynności cywilnoprawnych. Taką wykładnię potwierdził dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 7 maja 2026 r. Podatek zapłaci jednak drugi współwłaściciel – od swojej części ceny.
- Na czym polega zwolnienie
- Kupno na współwłasność – kluczowa wątpliwość
- Rozstrzygnięcie dyrektora KIS
- Wspólność małżeńska a udziały w pojeździe
- Co trzeba udokumentować
- Granice zwolnienia
- Jak rozliczyć podatek w praktyce
- Stabilna linia, mocniejsza ochrona
- Powołane interpretacje
Na czym polega zwolnienie
Zgodnie z art. 8 pkt 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) z opodatkowania zwolnione są osoby nabywające na potrzeby własne sprzęt rehabilitacyjny, wózki inwalidzkie, motorowery, motocykle lub samochody osobowe. Preferencja dotyczy osób zaliczonych, w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do grupy osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, bez względu na rodzaj schorzenia, a także osób o lekkim stopniu niepełnosprawności, ale wyłącznie w związku ze schorzeniami narządów ruchu.
REKLAMA
REKLAMA
Zobacz także: Kodeks kierowcy 2026
W praktyce oznacza to, że nabywca samochodu osobowego, który legitymuje się ważnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, nie musi płacić 2-proc. podatku od wartości rynkowej pojazdu, jeżeli kupuje go dla siebie. Standardowo fiskusowi należy się 2 proc. wartości rynkowej pojazdu, a deklarację trzeba złożyć w ciągu 14 dni od zawarcia umowy. Dla auta wartego 60 tys. zł podatek od całej ceny wyniósłby 1,2 tys. zł. Jeżeli jednak samochód jest kupowany wspólnie z małżonkiem i na potrzeby rozliczenia PCC przyjmuje się połowę wartości po stronie każdego z małżonków, zwolnienie osoby z niepełnosprawnością oznacza oszczędność 600 zł, a drugi małżonek rozlicza PCC od swojej części.
rynek samochodowy używany samochód używane samochodowy sprzedaż kupno giełda samochodowa samochody auta
Shutterstock
Kupno na współwłasność – kluczowa wątpliwość
Spór, który stał się osią interpretacji KIS, dotyczy sytuacji typowej dla wielu polskich rodzin. Auto kupuje małżeństwo pozostające w ustroju wspólności majątkowej, przy czym tylko jedno z małżonków ma orzeczenie o niepełnosprawności. Z punktu widzenia prawa cywilnego oboje są współwłaścicielami pojazdu i każde z nich jest, w świetle ustawy o PCC, samodzielnym podatnikiem. Pojawiało się więc pytanie, czy obecność drugiego współwłaściciela osoby pełnosprawnej nie blokuje skorzystania ze zwolnienia. Dotychczasowa praktyka interpretacyjna KIS skłaniała się ku odpowiedzi przeczącej, ale wątpliwości podatników wracały regularnie. Stąd kolejne wnioski o interpretację indywidualną.
REKLAMA
Rozstrzygnięcie dyrektora KIS
W interpretacji z 7 maja 2026 r. (sygn. 0111-KDIB2-2.4014.66.2026.1.DR) dyrektor KIS potwierdził, że nabycie samochodu na współwłasność z osobą pełnosprawną nie odbiera osobie z niepełnosprawnością prawa do zwolnienia. Decydują dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie:
- pierwsza to status nabywcy (znaczny, umiarkowany lub lekki stopień niepełnosprawności z odpowiednim schorzeniem),
- druga – cel zakupu, czyli potrzeby własne.
Wnioskodawczyni, osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności, kupiła wspólnie z mężem samochód osobowy do majątku wspólnego małżonków. Na potrzeby rozliczenia PCC organ odniósł zakres zwolnienia i opodatkowania do połowy wartości pojazdu przypadającej na każdego z małżonków. Pojazd służy jej do leczenia i rehabilitacji, jest – jak podkreśliła we wniosku – jedynym środkiem transportu rodziny. KIS uznał, że w jej przypadku zastosowanie znajduje zwolnienie z PCC. Drugi współwłaściciel – mąż – ze zwolnienia nie korzysta i od swojej części musi rozliczyć PCC.
Z uzasadnienia interpretacji wynika wprost:
„[…] nabycie przez osobę niepełnosprawną na współwłasność z osobą niebędącą osobą niepełnosprawną samochodu osobowego nie oznacza, że w stosunku do osoby niepełnosprawnej nie znajdzie zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 8 pkt 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, jeżeli spełnione zostały wszystkie warunki tego zwolnienia”.
Zwolnienie obejmuje wyłącznie tę część ceny, która odpowiada udziałowi osoby z niepełnosprawnością we współwłasności. Współwłaściciel nie będący osobą z niepełnosprawnością– niezależnie od tego, czy jest małżonkiem, dzieckiem, czy osobą niespokrewnioną – pozostaje zobowiązany do zapłaty 2-proc. PCC od wartości swojego udziału w pojeździe.
Wspólność małżeńska a udziały w pojeździe
Praktyczne stosowanie zwolnienia komplikuje konstrukcja majątku wspólnego małżonków. Co do zasady wspólność ustawowa jest bezudziałowa: w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w poszczególnych składnikach majątku wspólnego. Nie zmienia to jednak sposobu, w jaki organ podatkowy rozlicza skutki PCC w sprawie dotyczącej zwolnienia podmiotowego. Na potrzeby określenia zakresu zwolnienia i należnego podatku KIS odniósł rozliczenie do połowy wartości pojazdu przypadającej na każdego z małżonków. W stanie faktycznym opisanym we wniosku oznaczało to, że mąż wnioskodawczyni powinien zapłacić 2 proc. od połowy wartości samochodu, a sama wnioskodawczyni – w części przypisanej jej na potrzeby rozliczenia PCC – podatku nie płaci.
W omawianej sprawie małżonkowie pierwotnie zapłacili PCC od całości ceny. Po uzyskaniu pozytywnej interpretacji wnioskodawczyni może wystąpić do urzędu skarbowego o stwierdzenie nadpłaty w części dotyczącej jej udziału. W praktyce należy pilnować pięcioletniego terminu liczonego od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku.
Jeżeli PCC został zapłacony od całej ceny samochodu, osoba z niepełnosprawnością może domagać się zwrotu podatku w części przypadającej na jej udział. Nie chodzi jednak o zwrot całego PCC, lecz tylko tej części, która odpowiada udziałowi nabywcy spełniającego warunki zwolnienia.
Co trzeba udokumentować
Dla skorzystania ze zwolnienia osoba nabywająca samochód musi posiadać ważne orzeczenie wydane na podstawie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Może ono pochodzić z powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Akceptowane są również orzeczenia organów równoważnych – m.in. lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, traktowane jak orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, oraz o całkowitej niezdolności do pracy, zrównane z umiarkowanym stopniem.
Drugą przesłanką jest cel zakupu – samochód musi być nabyty na potrzeby własne nabywcy z niepełnosprawnością. Nie ma znaczenia, czy osoba ta sama prowadzi pojazd. Praktyka KIS dopuszcza, by za kierownicą zasiadał małżonek, opiekun lub inny członek rodziny, jeżeli pojazd faktycznie służy nabywcy z niepełnosprawnością – do dojazdów na rehabilitację, do lekarza, do pracy czy do załatwiania spraw codziennych.
Granice zwolnienia
Linia interpretacyjna KIS od lat konsekwentnie odmawia zwolnienia w trzech typowych sytuacjach. Po pierwsze, nie zwalnia osoby pełnosprawnej, która kupuje samochód wspólnie z osobą z niepełnosprawnością – niezależnie od stopnia pokrewieństwa. Po drugie, nie obejmuje osób o lekkim stopniu niepełnosprawności, jeżeli ich schorzenie nie dotyczy narządów ruchu. Po trzecie, nie ma zastosowania, gdy samochód kupuje opiekun na własne nazwisko, nawet jeżeli pojazd ma służyć osobie z niepełnosprawnością – takie stanowisko KIS potwierdził m.in. w interpretacji z 13 maja 2025 r. (sygn. 0111-KDIB2-2.4014.62.2025.2.PB).
Warto też pamiętać, że omawiana interpretacja dotyczyła umowy sprzedaży samochodu. Przy innych czynnościach, takich jak darowizna, zamiana pojazdu czy zniesienie współwłasności, skutki podatkowe trzeba ocenić osobno, z uwzględnieniem właściwego reżimu podatkowego i ewentualnych odrębnych zwolnień.
Jak rozliczyć podatek w praktyce
Przy zakupie auta na współwłasność rozliczenie w urzędzie skarbowym trzeba dopasować do liczby kupujących. Co do zasady składa się deklarację PCC-3 w terminie 14 dni od zawarcia umowy, a dane pozostałych podatników wykazuje się w załączniku PCC-3/A. Osoba z niepełnosprawnością powinna wskazać zastosowanie zwolnienia wynikającego z art. 8 pkt 6 ustawy o PCC i nie wpłaca podatku od części objętej zwolnieniem. Drugi współwłaściciel rozlicza podstawę opodatkowania przypadającą na niego i wpłaca 2 proc. od tej kwoty.
Kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności warto zachować i mieć przygotowaną na wypadek wezwania urzędu. Przepisy nie wymagają automatycznego dołączania jej do deklaracji, ale dokument ten może być potrzebny do potwierdzenia prawa do zwolnienia. Jeżeli podatnik ma wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji swojej sytuacji, może wystąpić o własną interpretację indywidualną – opłata wynosi 40 zł, a uzyskanie pozytywnego stanowiska KIS chroni przed negatywnymi skutkami zmiany stanowiska organów, o ile stan faktyczny został opisany zgodnie z rzeczywistością.
Stabilna linia, mocniejsza ochrona
Interpretacja z 7 maja 2026 r. nie jest przełomem, lecz utrwala stabilną linię wykładni – znaną już z wcześniejszych interpretacji KIS, m.in. z 3 lipca 2023 r. (sygn. 0111-KDIB2-3.4014.144.2023.2.MD) oraz z licznych rozstrzygnięć z lat 2022–2025. Daje jednak osobom z niepełnosprawnością i ich rodzinom bieżący, jednoznaczny punkt odniesienia. To istotne tym bardziej, że zakup auta we wspólności małżeńskiej jest w polskich realiach modelem dominującym, a 2-proc. PCC od kilkudziesięciu tysięcy złotych wartości pojazdu to wydatek odczuwalny dla budżetu domowego.
art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 8 pkt 6 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (j.t. Dz.U. z 2026 r. poz. 191)
art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1–3, art. 5 oraz art. 6b ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 913 ze zm.)
Powołane interpretacje
- interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 maja 2026 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4014.66.2026.1.DR
- interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 maja 2025 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4014.62.2025.2.PB
- interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 lipca 2023 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4014.144.2023.2.MD
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
