500,1 mln zł odsetek trafi do niemal 60 tys. seniorów od ZUS, w związku z wypłatami emerytur w zaniżonej wysokości? Zapadła decyzja MRPiPS

• Problem seniorek z rocznika 1953 r., które skorzystały z prawa do przejścia na wcześniejszą emeryturę – ponowne przeliczenie emerytur, ale bez prawa do odsetek od emerytur wypłaconych przez ZUS w zaniżonej wysokości
• „Kobiety z rocznika 53 mają już 72 lata i borykają się z problemami zdrowotnymi i finansowymi. Proszę, aby wypłata odsetek stała się faktem, bez opieszałości. Odsetki są nam należne” – do Sejmu została wniesiona petycja obywatelska w sprawie wypłaty przez ZUS odsetek seniorkom z rocznika 1953, które miały ponownie przeliczoną emeryturę i otrzymują obecnie wyższe świadczenia
• Przyspieszona wypłata ustawowych odsetek emerytom urodzonym w 1953 r., którym wypłacane były przez ZUS emerytury w zaniżonej wysokości – sejmowa Komisja do Spraw Petycji zwróciła się z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
• Przyspieszona wypłata ustawowych odsetek emerytom urodzonym w 1953 r., którym wypłacane były przez ZUS emerytury w zaniżonej wysokości – jest decyzja MRPiPS. Decydujący m.in. obecny stan finansów publicznych

Problem seniorek z rocznika 1953 r., które skorzystały z prawa do przejścia na wcześniejszą emeryturę – ponowne przeliczenie emerytur, ale bez prawa do odsetek od emerytur wypłaconych przez ZUS w zaniżonej wysokości

Ustawodawca w szczegółowy sposób określił sposób ustalania emerytury w powszechnym wieku emerytalnym dla ubezpieczonych, którzy nabyli emeryturę wcześniejszą. Ustawa z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła do ustawy o emeryturach i rentach z FUS art. 25 ust. 1b przewidujący, że osobom, które odeszły uprzednio na tzw. wcześniejsze emerytury (kobiety w wieku 55 lat, mężczyźni w wieku 60 lat), kwoty pobranych „emerytur wcześniejszych” zostaną odjęte od podstawy obliczenia „emerytury zwykłej”, na którą przechodzą w powszechnym wieku emerytalnym (kobiety – 60 lat, mężczyźni – 65 lat), który to przepis wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Wprowadzenie ww. regulacji doprowadziło do sytuacji, polegającej na tym, że uprawnieni przechodzili na wcześniejszą emeryturę nie mając świadomości, że sposób ustalania ich emerytury w wieku powszechnym ulegnie zmianie w przyszłości. Wprowadzony w 2012 r. przepis był dla nich niekorzystny, nie mogli oni uniknąć jego negatywnych skutków, ponieważ nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego.

W stosunku do kobiet z rocznika 1953, którym w niekorzystny sposób ustawodawca określił sposób ustalania emerytury w wieku powszechnym, wprowadzono zatem regulację prawną przewidującą, że podstawa do przeliczenia emerytur kobiet urodzonych w 1953 r. będzie ustalana bez pomniejszania o kwoty pobranej emerytury wcześniejszej. Przepisy art. 194i i art. 194 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowią odstępstwo od zasady równego traktowania ubezpieczonych, przewidując wyjątkowe, bardziej korzystne unormowania dla ubezpieczonych urodzonych w 1953 r., jeżeli spełnią oni wszystkie warunki wymienione w tych przepisach, które ustawodawca umiejscowił w grupie przepisów przejściowych ustawy emerytalnej.

Regulacja dotycząca obowiązku zapłaty odsetek przez ZUS została natomiast uregulowana w art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem – jeżeli Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych – nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. Z ww. przepisu expressis verbis wynika, że organ rentowy nie jest zobowiązany do wypłaty odsetek w przypadkach, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

„Kobiety z rocznika 53 mają już 72 lata i borykają się z problemami zdrowotnymi i finansowymi. Proszę, aby wypłata odsetek stała się faktem, bez opieszałości. Odsetki są nam należne” – do Sejmu została wniesiona petycja obywatelska w sprawie wypłaty przez ZUS odsetek seniorkom z rocznika 1953, które miały ponownie przeliczoną emeryturę i otrzymują obecnie wyższe świadczenia

W dniu 24 kwietnia 2025 r. do Sejmu została złożona petycja obywatelska (nr BKSP-155-X-515/25), której autorka wystąpiła z postulatem wprowadzenia przepisów umożliwiających w trybie przyspieszonym wypłatę ustawowych odsetek urodzonym w 1953 r. ubezpieczonym emerytom.

W uzasadnieniu do petycji wskazano, że odsetki miałyby być wypłacone od stycznia 2024 r. Wnosząca petycję stwierdziła, że „kobiety z rocznika 1953 r. zostały potraktowane przez Państwo Polskie bardzo niesprawiedliwie” i dodała:

– „Odsetki nam się należą i oczekujemy, aby w trybie przyspieszonym bez przeciągania, bez zbędnych wymówek i tłumaczenia na różne sposoby, że to może później, że to może trzeba ponownie zacząć całą procedurę, że może nie ma pieniędzy, że może kobiety się zmęczą tematem i „odpuszczą”, że może przyjdzie znów czas na kolejną dyskontynuację i zapomną, że może niedługo wybory. Pieniądze należą się Nam, Kobietom, to są nasze pieniądze i my ich potrzebujemy i na nie czekamy. (…)

Odsetki miały być wypłacone od stycznia 2024 r. Był już gotowy projekt ustawy, ustawa EW-20-1184(2)23. Wiele kobiet czekało z nadzieją na swoje pieniądze i nastąpiło znowu wielkie rozczarowanie. (…) Proszę ponownie zatem, aby wypłata odsetek stała się faktem. (…) nie akceptujemy faktu niewypłaconych odsetek od zaniżonych emerytur dla osób urodzonych w 1953 r.”

Ww. petycja – w dniu 7 maja 2025 r. – została przekazana do sejmowej Komisji do Spraw Petycji. Ta natomiast – w dniu 24 września 2025 r. postanowiła o uchwaleniu w tej sprawie dezyderatu do Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej.

Przyspieszona wypłata ustawowych odsetek emerytom urodzonym w 1953 r., którym wypłacane były przez ZUS emerytury w zaniżonej wysokości – sejmowa Komisja do Spraw Petycji zwróciła się z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

W dniu 22 stycznia 2026 r., w związku z petycją obywatelską, której przedmiotem był postulat uchwalenia przepisów umożliwiających w trybie przyspieszonym wypłatę ustawowych odsetek emerytom urodzonym w 1953 r. – sejmowa Komisja do Spraw Petycji wystąpiła z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w którym zwróciła się do ww. resortu o:

• kompleksową analizę i ocenę przedstawionego postulatu z uwzględnieniem skutków finansowych ewentualnego wprowadzenia zaproponowanych rozwiązań,
• wskazanie, ilu osób dotyczyłaby ewentualna realizacja postulatu zawartego w petycji oraz
• wskazanie, czy Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega potrzebę wprowadzenia wskazanych przez petytora rozwiązań oraz czy prowadzone były w tym zakresie prace legislacyjne.

– „W celu realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. P 20/16), uchwalono ustawę z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która była podstawą do przeliczenia emerytur osób urodzonych w 1953 r. na zasadach korzystniejszych, to jest bez pomniejszania o kwoty pobranej emerytury wcześniejszej. Ustawa ta nie przewidywała jednak wypłaty odsetek od emerytur wypłaconych w zmniejszonej wysokości.” – podkreśliła komisja w wystąpieniu, które skierowała do MRPiPS.

Przyspieszona wypłata ustawowych odsetek emerytom urodzonym w 1953 r., którym wypłacane były przez ZUS emerytury w zaniżonej wysokości – jest decyzja MRPiPS. Decydujący m.in. obecny stan finansów publicznych

Jednym z argumentów przedstawionych przez resort przeciwko wprowadzeniu przepisów umożliwiających wypłatę uprawnionym emerytom ww. odsetek – jest obecny stan finansów publicznych, który – jak podkreśliło ministerstwo – jest wartością konstytucyjnie chronioną. „Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt K 1/12, podkreślał, że art. 216 i art. 220 Konstytucji w powiązaniu z jej art. 1, nakazują uznać właściwy stan finansów publicznych za wartość konstytucyjnie chronioną. W hierarchii dóbr konstytucyjnych sytuuje się ona bardzo wysoko, ponieważ między innymi od jej realizacji w życiu publicznym zależy zdolność państwa do działania i rozwiazywania jego różnorodnych problemów. W opinii TK, konieczność zachowania równowagi budżetowej oraz właściwego stanu finansów publicznych wyznacza granice urzeczywistnienia wyrażonych w Konstytucji praw i gwarancji socjalnych.” – wyjaśnił, w imieniu MRPiPS, wiceminister Sebastian Gajewski.

Ponadto – w opinii resortu – kwestia zasad wypłaty odsetek przez ZUS od opóźnionego świadczenia (uregulowana w art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, który przewiduje, że odsetki nie należą się, jeżeli opóźnienie w przyznaniu lub wypłacie świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi odpowiedzialności) – uregulowana jest w sposób słuszny i wyczerpujący. „Propozycja zawarta w petycji stoi natomiast w sprzeczności z dotychczasowymi systemowymi rozwiązaniami odnoszącymi się do wypłaty odsetek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz zasadami wypłaty świadczeń za okresy wsteczne.”

¹ Ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1222)

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637 z późn. zm.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 199 z późn. zm.)

Fot. Mateusz Włodarczyk/MRPiPS