4806 zł miesięcznie na każde dziecko do 3. roku życia i niezależnie od dochodów, a od 4. roku życia 800 plus – nowe świadczenie ma odwrócić trend spadku liczby urodzeń w Polsce

• Kryzys demograficzny w Polsce – od 2018 r. liczba urodzeń stale spada, pomimo wprowadzenia 800 plus i innych programów oraz świadczeń rodzinnych [najnowsze dane GUS na temat liczby urodzonych dzieci za 2025 r.]
• Programy i świadczenia rodzinne wprowadzone w ostatnich 20 latach (w tym m.in. 800 plus, Dobry Start i Aktywny Rodzic), które – „na stałe nie wpłynęły pozytywnie na dzietność” w naszym kraju
• 4806 zł miesięcznie na każde dziecko do 3. roku życia i niezależnie od dochodów, a od 4. roku życia 800 plus – Pensja Rodzicielska, czyli nowe świadczenie dla rodziców proponowane przez klub parlamentarny Rozwój Plus
• 4806 zł miesięcznie na każde dziecko do 3. roku życia i niezależnie od dochodów, a od 4. roku życia 800 plus – kiedy zostanie wprowadzona Pensja Rodzicielska, czyli nowe świadczenie dla rodziców proponowane przez klub parlamentarny Rozwój Plus?

Kryzys demograficzny w Polsce – od 2018 r. liczba urodzeń stale spada, pomimo wprowadzenia 800 plus i innych programów oraz świadczeń rodzinnych [najnowsze dane GUS na temat liczby urodzonych dzieci za 2025 r.]

Ze wstępnych szacunków Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) na temat sytuacji demograficznej Polski za 2025 r. wynika, że w ubiegłym roku, ponownie odnotowano w naszym kraju spadek liczby urodzeń – „Ze wstępnych szacunków wynika, że w 2025 r. zarejestrowano ok. 238 tys. urodzeń żywych, tj. o ok. 14 tys. mniej niż w poprzednim roku. Współczynnik urodzeń zmniejszył się w skali roku o 0,3 pkt do 6,4‰.”¹

Stopniowy, rokroczny, spadek liczby urodzeń w Polsce od 2018 r., przedstawia poniższy wykres:

Powyższe statystyki potwierdzają, że – „istniejący system wsparcia – rozczłonkowany i skomplikowany – nie spełnia swojej funkcji stymulującej dzietność. Zmniejszył co prawda poziom ubóstwa wśród dzieci i stanowił swego rodzaju zakończenie transformacji gospodarczej i społecznej w Polsce i przywrócił godność ogromnej części społeczeństwa. Na stałe jednak nie wpłynął pozytywnie na dzietność.” – podkreślają posłowie-pomysłodawcy nowego świadczenia.

Programy i świadczenia rodzinne wprowadzone w ostatnich 20 latach (w tym m.in. 800 plus, Dobry Start i Aktywny Rodzic), które – „na stałe nie wpłynęły pozytywnie na dzietność” w naszym kraju

Wśród działań z ostatnich 20 lat, które kształtowały politykę prorodzinną i które skutkowały niekiedy wzrostem dzietności, ale w dłuższej perspektywie czasu nie wpłynęły pozytywnie na demografię – klub parlamentarny Rozwój Plus, będący autorem nowego rozwiązania, wymienia:

1. Wdrożenie ulgi prorodzinnej w PIT w styczniu 2007 r., która – pozwala na odliczenie od podatku dochodowego od osób fizycznych kwoty 1112,04 zł na pierwsze i drugie dziecko, 2000,04 zł na trzecie dziecko i 2700 zł na czwarte i każde kolejne dziecko. Jest to najpopularniejsza z ulg podatkowych. W 2024 r. roku skorzystało z niej 4,4 mln polskich podatników. Objęła ponad 7 mln dzieci, a kwota zwrotów przekroczyła 7 mld zł.
2. Wprowadzenie programu Maluch w 2011 r., który – polega na rozbudowie sieci miejsc opieki nad małym dzieckiem do lat 3. W 2011 r. w całej Polsce, w systemie instytucjonalnym, było zaledwie ok. 36 tys. miejsc opieki nad dziećmi do 3 roku życia. W latach 2011–2021 – dzięki programowi – powstało ok. 79,8 tys. nowych miejsc opieki. W 2024 r. rząd zmienił nazwę programu na “Aktywny Maluch”. Podwyższono została również kwota dofinansowania za jedno miejsce przysługująca samorządom (bez zmian w przypadku podmiotów prywatnych). Zgodnie z przyjętym planem – do końca 2026 r. – w Polsce ma dostępnych ma być ponad 300 tysięcy miejsc opieki dzieci do lat 3.
3. Wydłużenie urlopu macierzyńskiego/rodzicielskiego do 52 tygodni w czerwcu 2013 r. Przed ww. zmianą – funkcjonował wyłącznie urlop macierzyński w wymiarze 20 tygodni + 4 tygodnie na wniosek. Po nowelizacji – wydłużono fakultatywny urlop macierzyński z 4 do 6 tygodni i wprowadzono 26 tygodni urlopu rodzicielskiego – łącznie 52 tygodnie na opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem.

Od 26 kwietnia 2023 roku urlop został wydłużony z 32 do 41 tygodni, ale z zastrzeżeniem, że 9 tygodni jest nieprzenoszalne i przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi (zazwyczaj ojcu).

4. Wejście w życie ogólnopolskiej Karty Dużej Rodziny w styczniu 2015 r., która stanowi rozbudowany system zniżek i ulg dla rodzin z co najmniej trójką dzieci. Działają one zarówno w instytucjach publicznych, jak i w prywatnych firmach na terenie całej Polski.

Z KDR mogą korzystać:

1. 1. rodzice, a także małżonkowie rodziców, którzy posiadają lub kiedykolwiek posiadali łącznie co najmniej troje dzieci,
   2. dzieci w wieku do 18 r.ż. lub 25 w przypadku kontynuowania nauki oraz bez względu na wiek w przypadku dzieci posiadających orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

ale tylko w przypadku, gdy w chwili składania wniosku o Kartę w rodzinie jest co najmniej troje dzieci spełniających powyższe warunki.

5. Wejście w życie świadczenia rodzicielskiego (tzw. „kosiniakowego”) w styczniu 2016 r., które – w wysokości 1000 zł – przysługuje osobom sprawującym opiekę nad dzieckiem, które z powodu swojej sytuacji zawodowej nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Ze wsparcia tego mogą skorzystać np. osoby bezrobotne, studenci czy pracujący na umowę o dzieło. Świadczenie to test przyznawane na okres od 52 tygodni (w przypadku urodzenia lub przysposobienia jednego dziecka) do nawet 71 tygodni (w przypadku piątki dzieci).
6. Wprowadzenie programu Rodzina 500 plus w kwietniu 2016 r., który – w pierwotnym kształcie – zakładał wypłatę 500 zł miesięcznie na każde drugie i każde kolejne dziecko, zaś w przypadku dziecka pierwszego musiało zostać spełnione kryterium dochodowe w wysokości 800 zł netto na osobę w rodzinie lub 1200 zł na osobę w rodzinie w przypadku wychowywania w rodzinie dziecka niepełnosprawnego. Od lipca 2019 r. zniesiono kryterium dochodowe świadczenia Rodzina 500 plus na pierwsze dziecko. 7 lipca 2023 r. Sejm uchwalił natomiast nowelizację ustawy podwyższającą świadczenie 500 plus do 800 zł miesięcznie. Wypłaty wyższej stawki rozpoczęły się 1 stycznia 2024 r.

Autorzy nowego pomysłu na zaradzenie kryzysowi demograficznemu, z jakim aktualnie zmaga się Polska podkreślają, że – wpływ ww. programu na dzietność jest trudny do oszacowania. „Dwa pierwsze lata funkcjonowania programu odznaczają się najwyższym w ostatnich dwóch dekadach wzrostem współczynnika dzietności. Wskaźnik ten utrzymywał się na podwyższonym względem roku 2015 poziomie aż do wybuchu pandemii COVID-19, po czym zaczął gwałtownie spadać – mocny trend spadkowy utrzymuje się do dziś.”

7. Wprowadzenie świadczenia Dobry Start (tzw. 300 plus), z pierwszymi wypłatami we wrześniu 2018 r. Świadczenie to przysługuje raz w roku, na dziecko uczące się w szkole, aż do ukończenia przez nie 20. roku życia. Na dziecko niepełnosprawne, uczące się w szkole, świadczenie przysługuje do ukończenia przez nie 24. roku życia. Wysokość świadczenia wynosi 300 zł na jedno dziecko, niezależnie od wysokości dochodu w rodzinie.
8. Wprowadzenie programu Rodzinnego Kapitału Opiekuńczego, w ramach którego pierwsze wypłaty miały miejsce w styczniu 2022 r. Było to świadczenie w łącznej maksymalnej wysokości 12 tys. zł, przysługujące na drugie i kolejne dziecko w rodzinie. Było wypłacane niezależnie od wysokości osiąganych dochodów.

Świadczenie przysługiwało od miesiąca, w którym dziecko to kończyło 12. miesiąc życia do końca miesiąca, w którym dziecko kończyło 35. miesięcy. Rodzinny kapitał opiekuńczy można było otrzymywać w kwocie 500 zł lub 1000 zł miesięcznie. Rodzice sami decydowali – czy kapitał chcą otrzymywać w wysokości 500 zł przez okres 24 miesięcy, czy w wysokości 1000 zł przez 12 miesięcy. Program ten nie istnieje już w dawnej formie – został zastąpiony przez program Aktywny Rodzic (a konkretnie świadczenie – Aktywnie w domu, przysługujące w ramach ww. programu).

9. Wprowadzenie programu Aktywny Rodzic, w ramach którego pierwsze wypłaty świadczeń miały miejsce w październiku 2024 r.

Jest to zbiór świadczeń wymiennie przysługującym rodzicom dzieci w wieku od 12 do 35 miesięcy. W jego skład wchodzą trzy świadczenia:

1. 1. Aktywni rodzice w pracy: Przeznaczone dla aktywnych zawodowo rodziców dzieci od 12. do 35. miesiąca życia. Wynosi 1500 zł miesięcznie (lub 1900 zł w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności). Warunkiem jest uzyskiwanie przez rodziców łącznego przychodu na poziomie co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia.
   2. Aktywnie w żłobku: Zastąpiło dawne dofinansowanie do żłobka. Przysługuje na pokrycie kosztów pobytu dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Wynosi do 1500 zł miesięcznie (lub do 1900 zł w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności), jednak nie więcej niż rzeczywista opłata ponoszona za placówkę.
   3. Aktywnie w domu: Zastąpiło Rodzinny Kapitał Opiekuńczy. To 500 zł miesięcznie na dziecko w wieku od 12. do 35. miesiąca życia, wypłacane niezależnie od aktywności zawodowej.

Program został wprowadzony w momencie odnotowania w Polsce najniższego w jej historii współczynnika urodzeń. W kolejnych latach ten niechlubny rekord został pobity – nie udało się powstrzymać trendu spadkowego. Nie sposób jednak określić wpływu programu na ten stan rzeczy – podkreślają posłowie z partii Rozwój Plus.

10. Przywrócenie i rozszerzenie finansowania procedury in vitro z budżetu państwa w czerwcu 2024 r. Jest ono realizowane w ramach programu Ministerstwa Zdrowia pt. „Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji, na lata 2024-2028”. Obecny program jest skierowany do par, które są w związku małżeńskim lub we wspólnym pożyciu (wystarczy deklaracja), u których stwierdzono niepłodność lub była ona nieskutecznie leczona w ciągu 12 miesięcy przed zgłoszeniem do programu, a także takich, które mają kriokonserwowane i przechowywane zarodki, utworzone w ramach wcześniej realizowanych procedur.

Obowiązują kryteria wieku:

1. 1. kobiet: do 42. roku życia (jeśli korzystają z własnych komórek jajowych lub dawstwa nasienia) bądź do 45. roku życia (jeśli korzystają z dawstwa oocytów lub zarodka);
   2. mężczyzn: do 55. roku życia.

Do 31 maja 2026 r. dzięki programowi:

• • 51 487 par zakwalifikowało się do programu;
  • przeprowadzono 11 812 kriotransferów zarodków (z zarodków utworzonych przed wejściem w życie programu);
  • 2 311 osób zgłosiło się do zabezpieczenia płodności w ramach programu;
  • uzyskano 29 806 ciąż klinicznych;
  • urodziło się 15 000 dzieci (7 436 dziewczynek, 7 564 chłopców);
  • 2 003 osób zamroziło gamety w ramach zabezpieczenia płodności.

Jak wskazują powyższe statystyki – program zwiększył liczbę urodzeń o ok. 7,5 tys. rocznie. Skala programu nie była jednak na tyle duża, aby odwrócić trend spadku liczby urodzeń w ostatnich latach.

Dotychczasowe programy wsparcia, w szczególności oparte na bezpośrednich transferach pieniężnych, takie jak „Rodzina 500 plus”, choć skutecznie zredukowały poziom ubóstwa wśród rodzin, nie doprowadziły jednak do trwałego odwrócenia negatywnych trendów demograficznych – alarmują pomysłodawcy nowego świadczenia i dodają: „Oczywiście bez wprowadzenia 500 + bylibyśmy jeszcze w dużo gorszej sytuacji (por: Prognozę ludności GUS na lata 2014-2050). Aby to zmienić, państwo musi odejść od działań reaktywnych na rzecz strategicznych inwestycji w demografię. Konieczne jest stosowanie różnych rozwiązań jednocześnie. Przełom może przynieść jednoczesne wprowadzenie Pensji Rodzicielskiej, która będzie zapewniać wsparcie rodzinom tuż po urodzeniu dziecka oraz Emerytalnej Składki Rodzinnej, która sprawi, że posiadanie dzieci w dłuższej perspektywie czasowej będzie opłacalne, jako czynnik zwiększający emeryturę. Te rozwiązania zastąpiłyby dotychczas istniejące, dość rozczłonkowane rozwiązania.”

4806 zł miesięcznie na każde dziecko do 3. roku życia i niezależnie od dochodów, a od 4. roku życia 800 plus – Pensja Rodzicielska, czyli nowe świadczenie dla rodziców proponowane przez klub parlamentarny Rozwój Plus

Klub parlamentarny Rozwój Plus, utworzony w kwietniu 2026 r., działający pod przewodnictwem Mateusza Morawieckiego, w ramach swojego programu, mającego na celu złagodzenie kryzysu demograficznego w Polsce – proponuje wprowadzenie nowego świadczenia – pod nazwą Pensja Rodzicielska.

Jak podsumował przewodniczący klubu parlamentarnego Rozwój Plus, Mateusz Morawiecki, w dniu 7 sierpnia 2026 r.:

„3600 zł [red.: które stanowi równowartość kwoty 4806 zł brutto] miesięcznie na dziecko do 3. roku życia – jedna z wielu propozycji @RozwojPlus dla demografii!

Pensja Rodzicielska wynosząca równowartość płacy minimalnej, czyli obecnie około 3600 zł netto miesięcznie przez pierwsze 3 lata życia dziecka.

To ponad czterokrotnie więcej niż obecne 800 plus i realne wsparcie rodzin w okresie, gdy opieka nad małym dzieckiem najmocniej wpływa na domowy budżet.

• świadczenie oskładkowane, budujące emeryturę rodzica
• możliwość łączenia z pracą
• swoboda wyboru między opieką w domu, żłobkiem, a powrotem do aktywności zawodowej
• po ukończeniu przez dziecko 3 lat - powrót do programu 800+ na obecnych zasadach

To konkretna inwestycja w rodziny, dzieci i przyszłość Polski.”

4806 zł miesięcznie na każde dziecko do 3. roku życia i niezależnie od dochodów, a od 4. roku życia 800 plus – kiedy zostanie wprowadzona Pensja Rodzicielska, czyli nowe świadczenie dla rodziców proponowane przez klub parlamentarny Rozwój Plus?

Na dzień dzisiejszy, Pensja Rodzicielska to wyłącznie postulat przewidziany w programie klubu parlamentarnego Rozwój Plus, który nie został jeszcze nawet złożony do Sejmu, jako projekt poselski (ani też nie powstał – lub nie został opublikowany – projekt ustawy, który by taki postulat uwzględniał). Jak podkreślają posłowie należący do nowej partii Mateusza Morawieckiego – propozycja programowa, którą przedstawili w ramach raportu „Demografia Polski” (z lipca 2026 r.) i zawarte w niej postulaty (w tym m.in. propozycja wprowadzenia nowego świadczenia – Pensji Rodzicielskiej) – mają stanowić „punkt wyjścia do debaty i zaproszenie do wspólnego szukania najlepszych rozwiązań”.

– „Należy wyraźnie zaznaczyć, że niniejszy dokument nie jest zamkniętym zbiorem dogmatów, lecz raportem wzywającym do szerokiej dyskusji publicznej i otwierającym ją. Jego celem jest wyjęcie problematyki demograficznej poza bieżący spór partyjny i uznanie jej za nadrzędną rację stanu. Temu służyć ma m.in. powstanie niezależnego Instytutu Demograficznego. Proponowane rozwiązania są zaproszeniem do dialogu nad stworzeniem w Polsce „dobrego miejsca do życia”, co jest warunkiem koniecznym dla przetrwania wspólnoty narodowej w nadchodzących dekadach. A na tym powinno zależeć w tym kraju wszystkim – bez względu na przekonania polityczne.” – apelują autorzy pomysłu na nowe świadczenie.

¹ GUS, Sytuacja demograficzna Polski. Dane za 2025 (szacunki wstępne), 30.01.2026 r.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 592 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 798)
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 277 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1512)
• Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1208 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 508)
• Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 980)
• Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic” (t.j, Dz.U. z 2026 r., poz. 532)
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1461 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 442)