Nie 25%, a 55% [lub nawet 60%] świadczenia po zmarłym współmałżonku lub współmałżonce od 1 stycznia 2027 r. Dla kogo taka renta wdowia?

• Renta wdowia 2026 i 2027 – trawa ciągły nabór wniosków o świadczenie (a konkretnie – wypłatę wdowom lub wdowcom kilku świadczeń emerytalno-rentowych w zbiegu)
• Renta wdowia 2026 i 2027 – w jakiej wysokości świadczenie przysługuje wdowie lub wdowcowi?
• Renta wdowia 2026 i 2027 – wdowa lub wdowiec może pobierać dwa albo nawet trzy świadczenia emerytalno-rentowe jednocześnie, ale nie bez limitu
• Niektóre wdowy i wdowcy mogą liczyć na dużo wyższą rentę wdowią (która może być pobierana jednocześnie z własną, polską emeryturą)
• Mała i duża renta wdowia po zmarłym współmałżonku lub współmałżonce, będącym/będącej obywatelem/obywatelką Niemiec w 2026 i 2027 r.
• Nie 15% (od 1 stycznia 2027 r. – 25%), a 55% (lub nawet 60%) emerytury lub renty zmarłego współmałżonka lub odpowiednio – współmałżonki, będącego/będącej obywatelem/obywatelką Niemiec w 2026 i 2027 r.

Renta wdowia 2026 i 2027 – trawa ciągły nabór wniosków o świadczenie (a konkretnie – wypłatę wdowom lub wdowcom kilku świadczeń emerytalno-rentowych w zbiegu)

Od 1 lipca 2025 r. – w ramach tzw. renty wdowiej – wdowy i wdowcy mogą pobierać jednocześnie (w tzw. zbiegu) kilka świadczeń emerytalno-rentowych. W tym celu – seniorki i seniorzy, którzy spełniają ustawowe warunki do otrzymania renty wdowiej – muszą złożyć do ZUS wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną (ERWD). Wzór wniosku jest już dostępny na stronie internetowej ZUS, pod następującym adresem: wniosek ERWD. Można również pobrać go w wersji papierowej, w każdej placówce ZUS.

Świadczenia w zbiegu z rentą rodzinną (inaczej tzw. renta wdowia), przyznawane są przez ZUS od miesiąca, w którym zostanie złożony wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń.

Renta wdowia 2026 i 2027 – w jakiej wysokości świadczenie przysługuje wdowie lub wdowcowi?

Wdowa lub wdowiec, któremu przysługuje prawo do:

• renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub odpowiednio – małżonce oraz
• własnego świadczenia emerytalno-rentowego – tj. emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej,

i która/y spełnia ponadto następujące warunki:

• ma co najmniej 60 lat (w przypadku kobiet) lub odpowiednio – 65 lat (w przypadku mężczyzn),
• do dnia śmierci małżonka/małżonki pozostawała/pozostawał z nim/z nią we wspólności małżeńskiej,
• nabyła/nabył prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku/małżonce nie wcześniej niż przed ukończeniem 55 lat (w przypadku kobiet) lub odpowiednio – 60 lat (w przypadku mężczyzn) oraz
• nie pozostaje obecnie w związku małżeńskim,

od miesiąca, w którym złoży wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną – może aktualnie (tj. w 2026 r., a konkretnie – do 31 grudnia 2026 r.) otrzymywać, według własnego wyboru (czyli w zależności od tego, który wariant będzie dla niej lub dla niego korzystniejszy):

• 100% renty rodzinnej oraz 15% własnego świadczenia albo
• 100% własnego świadczenia oraz 15% renty rodzinnej.

Wdowa lub odpowiednio wdowiec, której/któremu poza rentą rodzinną po zmarłym małżonku lub odpowiednio – małżonce oraz własnej emerytury, przysługuje ponadto prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową – jeżeli spełnia ww. warunki (określone dla przypadku zbiegu dwóch świadczeń) w zakresie wieku, pozostawania ze zmarłym małżonkiem/małżonką we wspólności małżeńskiej, wieku, w którym nabyła/nabył prawo do renty rodzinnej oraz stanu cywilnego – może nawet aktualnie (tj. w 2026 r., a konkretnie – do 31 grudnia 2026 r.) nabyć prawo do pobierania trzech świadczeń jednocześnie (w wybranej przez siebie konfiguracji):

• 100% renty rodzinnej, 15% emerytury i 50% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego albo
• 100% emerytury, 15% renty rodzinnej i 50% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego albo
• 100% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego, 15% renty rodzinnej i 50% emerytury.

Zasady te, mają również zastosowanie w przypadku prawa do renty rodzinnej oraz zbiegu świadczeń, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

Renta wdowia 2026 i 2027 – wdowa lub wdowiec może pobierać dwa albo nawet trzy świadczenia emerytalno-rentowe jednocześnie, ale nie bez limitu

Wdowy i wdowcy, będący emerytami lub rencistami, którzy spełniają powyższe warunki ustawowe do otrzymywania dwóch albo nawet trzech świadczeń emerytalno-rentowych jednocześnie, nie mogą jednak otrzymywać ich bez żadnych limitów. Ustawodawca zdecydował się bowiem na zastrzeżenie maksymalnej wysokości świadczeń wypłacanych w ramach zbiegu (w ramach tzw. renty wdowiej). I tak – zgodnie z art. 95a ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – suma świadczeń emerytalno-rentowych w zbiegu z rentą rodzinną, nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ww. ustawy. Na dzień dzisiejszy (od 1 marca 2026 r.) – próg ten opiewa na kwotę 5 935,47 zł (w związku z tym, że najniższa emerytura, od marca br., wynosi 1 978,49 zł¹). Ma on zastosowanie do świadczeń wypłacanych w okresie od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2026 r., ponieważ 1 marca 2027 r. – w związku z coroczną waloryzacją świadczeń emerytalno-rentowych – zostanie ustalona nowa kwota najniższej emerytury, a tym samym – nowy limit renty wdowiej.

Do powyższego limitu, wliczane są również świadczenia wypłacane przez instytucje zagraniczne oraz inne niż jednorazowe świadczenia i dodatki wypłacane na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub odrębnych przepisów wraz ze świadczeniami, których dotyczy zbieg (tj. m.in. z rentą rodzinną i emeryturą).

Jeśli suma świadczeń w zbiegu przekroczy trzykrotność najniższej emerytury – nie będzie to skutkowało utratą przez wdowę lub wdowca prawa do pobierania dwóch lub odpowiednio – trzech świadczeń jednocześnie. W takiej sytuacji – ZUS dokona odpowiedniego pomniejszenia świadczeń o kwotę przekroczenia. Jako pierwsze, zostaną pomniejszone świadczenia finansowane z budżetu państwa, według następującej kolejności:

• świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych,
• świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz
• inne świadczenia,

a następnie, kolejno:

• świadczenia finansowane z Funduszu Emerytalno-Rentowego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
• świadczenia finansowane z Funduszu Pracy,
• świadczenia finansowane z Funduszu Emerytur Pomostowych oraz
• świadczenia finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Niektóre wdowy i wdowcy mogą liczyć na dużo wyższą rentę wdowią (która może być pobierana jednocześnie z własną, polską emeryturą)

Polskie obywatelki i obywatele, którzy zawarli związek małżeński z obywatelem lub odpowiednio – obywatelką Niemiec – jeżeli spełniają określone warunki ustawowe, wynikające z niemieckiego kodeksu socjalnego [Sozialgesetzbuch (SGB) Sechstes Buch (VI)] – mogą liczyć na rentę wdowią w dużo wyższej wysokości, niż ta, o którą można ubiegać się w Polsce. Świadczenie to, owdowiałe Polki i Polacy mogą pobierać również wówczas, jeżeli po śmierci współmałżonka (lub odpowiednio – współmałżonki) – powrócą na stałe do Polski (jeżeli dotychczas zamieszkiwali np. na terytorium Niemiec), jak również jednocześnie z pobieraniem polskiej emerytury.

W niemieckim kodeksie socjalnym, wyróżniono aż cztery świadczenia, przysługujące członkom rodziny zmarłego obywatela Niemiec, tj.:

1. tzw. małą rentę wdowią (niem. kleine Witwen- oder Witwerrente),
2. tzw. dużą rentę wdowią (niem. große Witwen- oder Witwerrente),
3. rentę wychowawczą (niem. Erziehungsrente) oraz
4. rentę sierocą (niem. Waisenrente).

Mała i duża renta wdowia po zmarłym współmałżonku lub współmałżonce, będącym/będącej obywatelem/obywatelką Niemiec w 2026 i 2027 r.

Rentę wdowią po zmarłym współmałżonku lub współmałżonce, będącym (lub odpowiednio – będącej) obywatelem (lub odpowiednio – obywatelką) Niemiec, otrzyma będąca obywatelką (lub odpowiednio – obywatelem) Polskim wdowa lub wdowiec, pod warunkiem, że:

• zmarły (lub zmarła), w dniu śmierci, spełniał (lub spełniała) wymóg tzw. minimalnego okresu ubezpieczenia (tj. łączna długość jego lub odpowiednio – jej okresów składkowych na ubezpieczenie społeczne, wynosiła co najmniej 5 lat) (par. 46 ust. 1 SGB VI)
• małżeństwo trwało co najmniej rok (chyba, że szczególne okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie domniemania, iż nabycie prawa do renty wdowiej było jedynym lub dominujący celem zawarcia związku małżeńskiego) (par. 46 ust. 2a SGB VI),

a ponadto będąca polskim obywatelem wdowa (lub wdowiec):

• nie zawarła (lub – nie zawarł) ponownego związku małżeńskiego (par. 46 ust. 1 SGB VI)

oraz spełnia jeden z poniższych warunków:

• wychowuje dziecko własne lub dziecko ubezpieczonego zmarłego małżonka (lub – małżonki), które nie ukończyło jeszcze 18 roku życia, przy czym – za dzieci uprawniające do ww. świadczenia uznawani są również:
• • pasierbowie i dzieci przybrane, które zamieszkują we wspólnym gospodarstwie domowym z wdową (lub – wdowcem), jak również
  • wnuki i rodzeństwo, które zamieszkują we wspólnym gospodarstwie domowym z wdową (lub – wdowcem), jeżeli są przede wszystkim na utrzymaniu tejże wdowy (lub – wdowca) (art. 46 ust. 2 pkt 1 SGB VI) lub
• osiągnęła (lub – osiągnął) wiek 46 lat i 6 miesięcy (art. 242a ust. 5 SGB VI), a od 1 stycznia 2027 r. – 46 lat i 8 miesięcy lub
• jest niezdolna (lub – niezdolny) do pracy (art. 46 ust. 2 pkt 3 SGB VI).

Jeżeli nie jest spełniony żaden z powyższych trzech alternatywnych warunków (dot. wychowywania dzieci, osiągniecia odpowiedniego wieku lub niezdolności do pracy) – wówczas wdowie (lub odpowiednio – wdowcowi) – przysługuje tzw. mała renta wdowia (niem. kleine Witwen- oder Witwerrente), której okres pobierania jest ograniczony do 24 miesięcy kalendarzowych (art. 46 ust. 1 SGB VI). Duża renta wdowia (niem. große Witwen- oder Witwerrente) przysługuje natomiast bez ograniczenia czasowego, pod warunkiem spełnienia jednego z powyższych trzech alternatywnych warunków. 

To, co istotnie odróżnia polską rentę wdowią od jej niemieckiego odpowiednika – to również okoliczność, iż niemiecka renta wdowia przysługuje nie tylko wdowom lub wdowcom po zmarłym współmałżonku lub współmałżonce, ale również partnerce lub partnerowi, po zmarłym partnerze (lub odpowiednio – partnerce), jeżeli zawarli w Niemczech formalny związek partnerski, trwał on co najmniej rok przed śmiercią i spełnione są pozostałe, ww. warunki uprawniające do otrzymania renty wdowiej (art. 46 ust. 4 SGB VI).

Nie 15% (od 1 stycznia 2027 r. – 25%), a 55% (lub nawet 60%) emerytury lub renty zmarłego współmałżonka lub odpowiednio – współmałżonki, będącego/będącej obywatelem/obywatelką Niemiec w 2026 i 2027 r.

Ponadto – w okresie pierwszych trzech miesięcy po śmierci współmałżonka (lub odpowiednio – współmałżonki) – jego świadczenie emerytalno-rentowe, wypłacane jest wdowie (lub odpowiednio – wdowcowi) – w wysokości 100% świadczenia emerytalno-rentowego zmarłego. Powyższa zasada, ma na celu wsparcie owdowiałej osoby w dostosowaniu się do zmienionych warunków życia po śmierci współmałżonka (lub odpowiednio – współmałżonki) albo partnera życiowego (ponieważ jak była już mowa powyżej – osobom, które zawarły w Niemczech formalny związek partnerski – renta wdowia również przysługuje).

¹ Zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych, kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń (M.P. z 2026 r., poz. 220)

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1243 z późn. zm.)
• Sozialgesetzbuch (SGB) Sechstes Buch (VI)