Opłata miejscowa i uzdrowiskowa na nowych zasadach, ale czy te przepisy są konstytucyjne?

• Co się zmienia w opłatach za noclegi? Opłata miejscowa i uzdrowiskowa bez kryterium celu pobytu
• Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: czym jest „jedna noc" wg nowych przepisów? RPO mówi: tego nie wie nikt
• Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: dlaczego definicja jest ważna? Obecna „doba" jest prostsza niż „noc"
• Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: zwolnienia z opłaty - dla kogo?
• Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: ile wynoszą opłata miejscowa i uzdrowiskowa w 2026 roku?
• Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: co dalej z projektem nowelizacji?
• Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa - najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi (FAQ)

Co się zmienia w opłatach za noclegi? Opłata miejscowa i uzdrowiskowa bez kryterium celu pobytu

Ministerstwo Finansów i Gospodarki przygotowało projekt nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (numer z wykazu: UD372). Najważniejsza zmiana dotyczy opłaty miejscowej i opłaty uzdrowiskowej – czyli danin, które płacą turyści nocujący w miejscowościach o walorach krajobrazowych, klimatycznych lub uzdrowiskowych.

Dziś opłatę pobiera się od osób przebywających w danej miejscowości dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Ministerstwo chce zrezygnować z warunku dotyczącego celu pobytu, bo – jak argumentuje – jest on subiektywny, deklaratywny i niesprawdzalny. Turysta korzysta z walorów miejscowości niezależnie od tego, czy przyjechał na urlop, czy na szkolenie.

Nowy przepis (art. 17 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) miałby brzmieć: zobowiązanymi do zapłaty opłaty miejscowej i uzdrowiskowej są osoby fizyczne, którym przez okres obejmujący co najmniej jedną noc są świadczone usługi zakwaterowania w miejscowościach, w których wprowadzono te opłaty.

Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: czym jest „jedna noc" wg nowych przepisów? RPO mówi: tego nie wie nikt

I tu zaczynają się problemy. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek w piśmie do wiceministra finansów Jarosława Nenemana zwrócił uwagę, że pojęcie „noc" nie ma definicji prawnej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Słownikowo „noc" to okres od zmierzchu do świtu. Tyle że:

• zimą zmierzch następuje już ok. godziny 16:00,
• latem noc trwa zaledwie kilka godzin,
• długość nocy zmienia się każdego dnia w roku i zależy od lokalizacji geograficznej.

RPO podkreśla, że w polskim prawie istnieją precyzyjne definicje pojęć zbliżonych:

• pora nocna z kodeksu pracy - wybrane u danego pracodawcy 8 godzin z przedziału pomiędzy 21:00 a 7:00;
• spoczynek nocny z kodeksu wykroczeń - między 22:00 a 6:00.

Ale noc w rozumieniu przepisów o podatkach i opłatach lokalnych nie jest zdefiniowana, ani nie ma odniesień do już istniejących pojęć "nocy" z innych przepisów.

Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: dlaczego definicja jest ważna? Obecna „doba" jest prostsza niż „noc"

RPO zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt. Dziś obowiązuje wymóg pobytu „dłużej niż dobę". Doba to 24 godziny – pojęcie jednoznaczne i łatwe do zweryfikowania. Jeśli ktoś zameldował się w hotelu w poniedziałek o 14:00 i wymeldował we wtorek o 14:00, to wiadomo: pobyt trwał dokładnie dobę.

Przy kryterium „jednej nocy" jest gorzej. Zdaniem RPO, osoba, która przyjechała do uzdrowiska po południu i wyjechała rano – formalnie spędziła tam „noc", ale w ciągu dnia nie korzystała z walorów miejscowości. RPO argumentuje, że godzi to w samą ideę opłaty miejscowej, która miała rekompensować gminom koszty utrzymania infrastruktury turystycznej i uzdrowiskowej.

Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: zwolnienia z opłaty - dla kogo?

Nie cały projekt budzi zastrzeżenia. RPO pozytywnie ocenia rozszerzenie katalogu osób zwolnionych z opłaty miejscowej i uzdrowiskowej. Zgodnie z projektem z opłaty zwolnione będą:

• osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym,
• osoby poniżej 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności,
• jedna osoba towarzysząca – nie tylko asystent osobisty, ale np. rodzic, opiekun czy inna bliska osoba.

Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: ile wynoszą opłata miejscowa i uzdrowiskowa w 2026 roku?

Warto przypomnieć, jakich kwot dotyczą te zmiany. Stawki opłat ustalają rady gmin, ale nie mogą przekroczyć limitów określonych przez Ministra Finansów:

• Opłata miejscowa - maksymalnie 3,46 zł za dobę,
• Opłata miejscowa na obszarach ochrony uzdrowiskowej - maksymalnie 4,89 zł za dobę,
• Opłata uzdrowiskowa - maksymalnie 6,67 zł za dobę.

Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa: co dalej z projektem nowelizacji?

Projekt ustawy (UD372) jest na etapie konsultacji międzyresortowych i społecznych. Pismo RPO z 25 czerwca 2026 r. to element tego procesu. Ministerstwo Finansów i Gospodarki powinno teraz ustosunkować się do uwag Rzecznika i zdecydować, czy:

• doprecyzuje pojęcie „nocy" – np. wskazując konkretne godziny (wzorem Kodeksu pracy),
• wróci do kryterium „doby" – co RPO sugeruje jako rozwiązanie prostsze i bardziej zgodne z Konstytucją,
• zaproponuje inny konkretny mechanizm – np. oparty na godzinie zameldowania i wymeldowania.

Opłata miejscowa, opłata uzdrowiskowa - najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi (FAQ)

Czym jest opłata miejscowa i czym różni się od opłaty uzdrowiskowej?

Opłata miejscowa jest pobierana w miejscowościach o walorach krajobrazowych lub klimatycznych. Opłata uzdrowiskowa dotyczy wyłącznie miejscowości z oficjalnym statusem uzdrowiska. Obie płaci turysta korzystający z noclegu, ale opłata uzdrowiskowa może być wyższa (maks. 6,67 zł wobec 3,46 zł za dobę w 2026 r.). Ponadto opłata miejscowa na obszarach ochrony uzdrowiskowej (ale poza samym "uzdrowiskiem") może być inna od podstawowej miejscowej - maksymalnie 4,89 zł za dobę.

Czy muszę płacić opłatę miejscową, jeśli jestem w delegacji służbowej?

Według obecnych przepisów opłata dotyczy pobytu w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Po nowelizacji cel pobytu nie będzie miał znaczenia – zapłaci każdy, kto nocuje w danej miejscowości.

Kto będzie zwolniony z opłaty po zmianach?

Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, dzieci do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz jedna osoba towarzysząca każdej z tych osób.

Dlaczego RPO kwestionuje pojęcie „jednej nocy"?

Bo nie istnieje ustawowa definicja „nocy" w prawie podatkowym. Noc astronomiczna trwa różnie w zależności od pory roku i szerokości geograficznej, co może prowadzić do sporów między turystami a gminami.

Czy opłata miejscowa dotyczy kwater prywatnych i hoteli?

Tak. Opłata jest pobierana niezależnie od rodzaju zakwaterowania – dotyczy hoteli, pensjonatów, kwater prywatnych, a także najmu krótkoterminowego. Obowiązek poboru spoczywa na podmiocie świadczącym usługę zakwaterowania.

Kiedy nowe przepisy mogą wejść w życie?

Projekt jest na etapie konsultacji. Uwagi RPO mogą wpłynąć na ostateczny kształt przepisów i termin ich uchwalenia. Na ten moment nie podano konkretnej daty wejścia w życie nowelizacji.

Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich