Czy na działalności nierejestrowanej można świadczyć usługi? Dyskusja trwa, choć sprawa jest prosta

• Kto może prowadzić działalność nierejestrowaną
• Usługi a działalność nierejestrowana
• Usługa to zlecenie, więc trzeba płacić składki

Kto może prowadzić działalność nierejestrowaną

Mimo upływu czasu, temat świadczenia usług w ramach działalności nierejestrowanej wciąż budzi wątpliwości. Możliwość zarobkowania w tej uproszczonej formie została wprowadzona w 2018 r. Daje ona osobom fizycznym spełniającym określone w przepisach warunki zarobkowania w niewielkim zakresie bez rejestrowania działalności gospodarczej. Jak bowiem wynika z art. 5 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Przepisy przewidują pewne ograniczanie, np. wobec osób prowadzących działalność w formie spółek cywilnych czy prowadzących działalność podlegającą szczególnym obwarowaniom prawnym, jednak najwięcej wątpliwości w praktyce budzi to, czy z tej formy zarobkowania mają prawo korzystać osoby świadczące usługi, czy jedynie te, które dokonują sprzedaży towarów?

Usługi a działalność nierejestrowana

Lektura przepisu regulującego działalność nierejestrowaną (nieewidencjonowaną) prowadzi do wniosku, że tego rodzaju ograniczenia nie obowiązują. Skąd więc biorą się wątpliwości? W przestrzeni publicznej od wielu miesięcy trwa dyskusja pomiędzy osobami, których postępowanie zostało zakwestionowane podczas prowadzonej kontroli, a tymi, które twierdzą, że „wszyscy tak robią”, więc „nie strasz ludzi”. Aby rozstrzygnąć, co jest prawdą, warto przyjrzeć się przepisom. Z przytoczonego już art. 5 Prawa przedsiębiorców faktycznie nie wynika wprost rozróżnienie na sprzedaż towarów i świadczenie usług, a ustawodawca posługuje się określeniem „działalność wykonywana przez osobę fizyczną”. Słuszny więc jest wniosek, zgodnie z którym można w ramach działalności nieewidencjonowanej świadczyć usługi. Trzeba jednak pamiętać, że żaden przepis nie działa w próżni. W tym przypadku najistotniejsze z punktu widzenia zarobkujących jest to, jakie konsekwencje ich działanie wywoła na gruncie ubezpieczeń społecznych. Jak bowiem wskazuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, konsekwencją tego, że działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą jest to, że prowadząca ją osoba jest na gruncie przepisów o ubezpieczeniach społecznych traktowana jak każda inna osoba fizyczna. To zaś oznacza, że trzeba ocenić, jakiego rodzaju umowa zostaje zawarta w konkretnym przypadku, a następnie na ogólnych zasadach opłacić składki na ubezpieczenia społeczne.

Usługa to zlecenie, więc trzeba płacić składki

Jak wynika z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegaj osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. To oznacza, że gdy osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej świadczy usługę, mamy do czynienia z umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu i należy ją obowiązkowo oskładkować. To zleceniodawca pełni w tej sytuacji rolę płatnika składek i ma obowiązek w ciągu 7 dni zgłosić wykonawcę usługi do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego i opłacić z tego tytułu wymagane składki. Oczywiście od zasady tej istnieją wyjątki, np. dotyczące uczniów i studentów czy przypadków, w których dochodzi do zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych.

W praktyce oznacza to, że chociaż art. 5 Prawa przedsiębiorców nie wyklucza świadczenia w ramach działalności nierejestrowanej usług, to w praktyce takie działanie jest równoznaczne z zawarciem umowy zlecenia. To zaś oznacza, że zarobkujący stawiają w trudnej sytuacji osoby, na rzecz których świadczą usługi, a które mogą być zidentyfikowane w sytuacji, gdy na ich rzecz wystawiono rachunek.